Adhyaya 114
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 114

Adhyaya 114

苏多(Sūta)叙述一段由危机而复兴的因缘,核心人物是婆罗门苦行者特里迦多(Trijāta)。因母亲之过,他蒙受世间羞辱,遂在水源之畔以严峻苦行与礼敬湿婆(Śiva)求得清净与复归。湿婆显现,赐予恩许,并预言他将来必在旃摩特迦罗城(Cāmatkārapura)的婆罗门中获得尊崇。 继而故事转至该城:提婆罗多(Devarāta)之子克罗他(Kratha)骄矜躁进,于那伽圣渡(Nāga-tīrtha)附近,在室罗伐那月(Śrāvaṇa)黑半月第五日(kṛṣṇa-pañcamī)击杀那伽幼子鲁德罗摩罗(Rudramāla)。那伽父母与蛇族群起集会,舍沙(Śeṣa)统领报复,吞噬罪人并摧毁旃摩特迦罗城,使其化为人烟绝迹、蛇族盘踞之地,并对人类入境设下禁制。 惊惧的婆罗门求见特里迦多,请他代为祈求湿婆灭尽群蛇。湿婆拒绝不加分别的惩罚,强调那伽幼子的无辜,并指出室罗伐那月之第五日为礼敬那伽的仪轨要日。于是赐下成就真言(三音)“na garaṃ na garaṃ”,诵之可解毒并驱蛇;仍逗留者则易被制伏。特里迦多与幸存婆罗门返城宣诵真言,群蛇或遁去或受降,此地遂以“那伽罗(Nagara)”闻名。果报偈(phalaśruti)宣说:诵读或聆听此缘起者,得离由蛇而生之怖畏。

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । सोऽपि विप्रो द्विजश्रेष्ठा विस्फोटकपरिप्लुतः । लज्जया परया युक्तो गत्वा किंचिद्वनांतरम्

苏塔(Sūta)说道:那个婆罗门也是——尽管他是再生族中最杰出的——却浑身长满了脓疮;他被深深的羞耻感所淹没,去到了森林中一个僻静的地方。

Verse 2

ततो वैराग्यमापन्नो रौद्रे तपसि संस्थितः । त्यक्त्वा गृहादिकं सर्वं स्नेहं दारसुतोद्भवम्

然后,他获得了超脱(Vairagya),进行了严酷的苦行——抛弃了家庭和其他一切,断绝了因妻子和孩子而产生的依恋。

Verse 3

नियमैः संयमैश्चैव शोषयन्नात्मनस्तनुम् । किंचिज्जलाश्रयं गत्वा स्थापयित्वा महेश्वरम्

他以誓愿与克制苦行,使自身形体日渐消瘦;随后前往一处临水的依止之所,在那里安立大自在天摩醯首罗(湿婆)。

Verse 4

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

过了很久,大自在天摩醯首罗对他心生欢喜;在异象中显现并说道:“随你所愿,尽可祈求。”

Verse 5

त्रिजात उवाच । मातृदोषादहं देव वैलक्ष्यं परमं गतः । मध्ये ब्राह्मणमुख्यानामानर्त्ताधिपतेस्तथा

特里阇多说道:“主啊,由于我母亲的过失,我陷入极深的耻辱——在诸位尊贵婆罗门之中受辱,也同样在阿那尔塔之主面前蒙羞。”

Verse 6

अहं शक्नोमि नो वक्तुं कस्यचिद्दर्शितुं विभो । त्रिजातोऽस्मीति विज्ञाय भूरिविद्यान्वितोऽपि च

“大能者啊,我既不能与任何人交谈,也不敢向任何人现身;纵然我具足众多学识,一旦人们知道我名为‘特里阇多’,便对我避而远之。”

Verse 7

तस्मात्सर्वोत्तमस्तेषामहं चैव द्विजन्मनाम् । यथा भवामि देवेश तथा नीतिर्विधीयताम्

“因此,诸天之主啊,愿你垂示方便,使我在诸‘二生者’之中成为最上、最胜者。”

Verse 8

श्रीभगवानुवाच । चमत्कारपुरे विप्रा ये वसंति द्विजोत्तम । तेषां सर्वोत्तमो नूनं मत्प्रसादाद्भविष्यसि

世尊说道:“噢,最殊胜的婆罗门啊,在住于奇迹城Camatkārapura的诸婆罗门之中,凭借我的恩典,你必定成为最为卓越者。”

Verse 9

तस्मात्कालं प्रतीक्षस्व कञ्चित्त्वं ब्राह्मणोत्तम । समये समनुप्राप्ते त्वां च नेष्यामि तत्र वै

“因此,噢,最胜的婆罗门啊,你且等待片刻;待因缘时机成熟之时,我必定亲自引领你到那里。”

Verse 10

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ब्राह्मणोऽपि तपस्तेपे तथा संपूजयन्हरम्

说罢,那位天神之主便从视野中隐没。那位婆罗门亦修行苦行,并以应有的恭敬继续礼拜哈罗(湿婆)。

Verse 11

कस्यचित्त्वथ कालस्य मत्कारपुरे द्विजाः । मौद्गल्यान्वयसंभूतो देवरातोऽभवद्द्विजः

后来过了一段时日,在名为Matkārapura的城中,有一位“再生者”(二生)名叫提婆罗多(Devarāta),出自牟陀伽利耶(Maudgalya)一系。

Verse 12

तस्य पुत्रः क्रथोनाम यौवनोद्धतविग्रहः । सदा गर्वसमायुक्तः पौरुषे च व्यवस्थितः

他的儿子名叫克罗他(Kratha)——恃仗青春之盛而傲慢,常怀骄矜,并执意炫示男儿之勇。

Verse 13

स कदाचिद्ययौ विप्रो नागतीर्थं प्रति द्विजाः । श्रावणस्यासिते पक्षे पंचम्यां पर्यटन्वने

有一次,那位婆罗门启程前往那伽圣渡(Nāga-tīrtha),噢诸位二生者,在室罗伐那月(Śrāvaṇa)黑半月的第五日,于林中行游。

Verse 14

अथापश्यत्स नागेन्द्रतनयं भूरिवर्च्चसम् । रुद्रमालमिति ख्यातं जनन्या सह संगतम्

随后他看见蛇王之子,光辉灿然、威耀非凡,名为“鲁德罗玛拉”(Rudramāla),与其母同在。

Verse 15

अथाऽसौ तं समालोक्य सुलघुं सर्प पुत्रकम् । जलसर्पमिति ज्ञात्वा लगुडेन व्यपोथयत्

他见那幼小的蛇子,误以为只是水蛇,便以棍棒击打。

Verse 16

हन्यमानेन तेनाथ प्रमुक्तः सुमहान्स्वनः । हा मातस्तात तातेति विपन्नोऽस्मि निरागसः

在被击打之时,忽然爆发出震耳的呼号:“母亲啊!父亲啊!父亲啊!”——“我无罪却将要死去!”

Verse 17

सोऽपि श्रुत्वाऽथ तं शब्दं ब्राह्मणो मानुषोद्भवम् । सर्पस्य भयसंत्रस्तः सत्वरं स्वगृहं ययौ

那婆罗门听见那呼声竟似人声,便惧怕那蛇,惊惶之下急忙赶回自家。

Verse 18

अथ सा जननी तस्य निष्क्रांता सलिलाश्रयात् । यावत्पश्यति तीरस्थं तावत्पुत्रं निपातितम्

随后,他的母亲从水中的居处走出;当她望向岸边时,便看见儿子倒卧在岸上,已被击倒。

Verse 19

ततो मूर्च्छामनुप्राप्ता दृष्ट्वा पुत्रं तथाविधम् । यष्टिप्रहारनिर्भिन्नं सर्वांगरुधिरोक्षितम्

于是她见儿子那般模样——被杖击刺穿,周身尽被鲜血浸染——便昏厥过去。

Verse 20

अथ लब्ध्वा पुनः संज्ञां प्रलापानकरोद्बहून् । करुणं शोकसंतप्ता वाष्पपर्याकुलेक्षणा

随后她又恢复神识,发出许多哀号——凄切而断肠——为悲痛所煎熬,双眼被泪雾遮蔽,颤动不已。

Verse 21

हाहा पुत्र परित्यक्त्वा मां च क्वासि विनिर्गतः । अनावृत्तिकरं स्थानं किं स्नेहो नास्ति ते मयि

“哎呀,我的孩子!你撇下我,去了哪里?你已前往那不复归返之处了吗?你对我竟无一丝眷恋吗?”

Verse 22

केन त्वं निहतः पुत्र पापेन च दुरात्मना । निष्पापोऽपि च पुत्र त्वं कस्य क्रुद्धोऽद्यवै यमः

“是谁杀了你,我的孩子——是哪一个罪孽深重的恶人?你本无过,我儿,今日阎摩王究竟向谁发怒,竟至如此?”

Verse 23

सपुरस्य सराष्ट्रस्य सकुटुंबस्य दुर्मतेः । येन त्वं निहतोऽद्यापि पंचम्यां पूजितो न च

愿那心怀恶念之人——连同其城邑、国土与全族——既杀害了你,至今也不得受敬奉,纵在般遮弥日(Pañcamī礼拜日)亦然。

Verse 24

रजसा क्रीडयित्वाऽद्य समागत्य चिरादथ । कामेनोत्संगमागत्य ग्लानिं नैष्यति चांबरम्

今日你在尘土中嬉戏,久别之后到日暮才归;继而怀着眷恋扑入我怀,弄脏并揉皱了你的衣裳。

Verse 25

गद्गदानि मनोज्ञानि जनहास्यकराणि च । त्वया विनाऽद्य वाक्यानि को वदिष्यति मे पुरः

那些结结巴巴却动人、惹人发笑的话语——今日没有你,谁还会在我面前说起?

Verse 26

पितुरुत्संगमाश्रित्य कूर्चाकर्षणपूर्वकम् । कः करिष्यति पुत्राऽद्य सतोषं भवता विना

依偎在父亲膝上,先去拽他头顶的发髻(tuft)——我儿啊,今日没有你,谁还会这样做,使人如此满足?

Verse 27

निषिद्धोऽसि मया वत्स त्वमायातोऽनुपृष्ठतः । मर्त्यलोकमिमं तात बहुदोषसमाकुलम्

爱儿啊,我曾禁止你,你却仍在后面跟随而来。孩子,这人世间充满无数过失与瑕疵。

Verse 28

एवं विलप्य नागी सा संक्रुद्धा शोककर्षिता । तं मृतं सुतमादाय जगामानंतसंनिधौ

她如此哀号,那位那伽女——因悲痛而沉沦、因愤怒而激荡——抱起亡子,前往阿难陀尊前。

Verse 29

ततस्तदग्रतः क्षिप्त्वा तं मृतं निजबालकम् । प्रलापानकरोद्दीना वियुक्ता कुररी यथा

随后,她把自己死去的幼子掷在尊前;她凄苦不堪,再度放声哀诉,犹如与伴侣离散的鸻鸟(kurarī)。

Verse 30

नागराजोऽपि तं दृष्ट्वा स्वपुत्रं विनिपातितम् । जगाम सोऽपि मूर्च्छां च पुत्रशोकेन पीडितः

那伽之王见到自己的儿子倒毙在地,也因丧子之痛所逼,昏厥倒下。

Verse 31

ततः सिक्तो जलैः शीतैः संज्ञां लब्ध्वा स कृच्छ्रतः । प्रलापान्कृपणांश्चक्रे प्राकृतः पुरुषो यथा

随后有人以冷水洒之,他才艰难复苏,便发出凄恻的哀叹,宛如凡夫俗子一般。

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे नागाः सर्वे तत्र समागताः । रुरुदुर्दुःखिताः संतो बाष्पपर्याकुलेक्षणाः

其间,诸那伽尽皆聚集于彼处;他们悲恸而泣,泪雾蒙眼,双眸因泪而颤。

Verse 33

वासुकिः पद्मजः शंखस्तक्षकश्च महाविषः । शंखचूडः सचूडश्च पुंडरीकश्च दारुणः

婆苏吉、莲生、螺名、叉迦、巨毒、螺冠、同冠,以及凶猛的白莲——这些那伽众皆前来会集。

Verse 34

अञ्जनो वामनश्चैव कुमुदश्च तथा परः । कम्बलाश्वतरौ नागौ नागः कर्कोटकस्तथा

阿阇那、婆摩那、俱牟陀及另一位;那伽二尊甘婆罗与阿湿伐多罗;并且那伽迦尔科塔迦——他们也都前来聚集。

Verse 35

पुष्पदंतः सुदंतश्च मूषको मूषकादनः । एलापत्रः सुपत्रश्च दीर्घास्यः पुष्पवाहनः

普湿婆檀多、苏檀多、牟湿迦、牟湿迦阿陀那、伊罗钵多罗、苏钵多罗、长口者,以及持花乘者——这些那伽也都到来。

Verse 36

एते चान्ये तथा नागास्तत्राऽयाताः सहस्रशः । पुत्रशोकाभिसतप्तं ज्ञात्वा तं पन्नगाधिपम्

这些那伽以及无数其他那伽,成千上万来到那里,因为得知蛇族之主因丧子之悲而如被烈焰灼烧。

Verse 37

ततः संबोध्य ते सर्वे तमीशं पवनाशनम् । पूर्ववृत्तैः कथोद्भेदैर्दृष्टांतैर्विविधैरपि

于是他们众人设法唤醒并安慰那位主宰——Pavanāśana——以往昔事迹为引,以譬喻故事铺陈,并举出种种不同的例证。

Verse 38

एवं संबोधितस्तैस्तु चिरात्पन्नगसत्तमः । अग्निदाह्यं ततश्चक्रे तस्य पुत्रस्य दुःखितः

他被众人如此劝告后,过了许久,那最尊胜的那伽仍怀悲痛,遂为其子安排以火焚身的火葬仪式。

Verse 39

जलदानस्य काले च सर्पान्सर्वानुवाच सः । सर्वान्नागान्प्रदानार्थं तोयस्य समुपस्थितान्

又在献水(jaladāna)之时,他对一切蛇众开口,亦即对为献水而聚集的所有那伽说道。

Verse 40

नाहं तोयं प्रदास्यामि स्वपुत्रस्य कथंचन । भवद्भिः प्रेरितोऽप्येवं तथान्यैरपि बांधवैः

“我决不向自己的儿子献上一滴水——无论如何——即便你们催促,乃至其他亲族也来劝说。”

Verse 41

यावत्तस्य न दुष्टस्य मम पुत्रांतकारिणः । सदारपुत्रभृत्यस्य विहितो न परिक्षयः

“只要尚未为那恶人——杀我儿者——连同其妻子、儿女与仆从一并判定毁灭,我便不行此供献。”

Verse 42

एवमुक्त्वा ततः शेषः शोधयामास तं द्विजम् । येन संसूदितः पुत्रो दंडकाष्ठेन पाप्मना

说罢,舍沙便着手追查并辨认那位婆罗门——那罪人以木杖击杀了其子。

Verse 43

ततः प्रोवाच तान्नागान्पार्श्वस्थान्पन्नगाधिपः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यांतु मे सुहृदुत्तमाः

随后,蛇王对身旁的纳迦说道:“去吧,我最好的朋友们,前往哈塔克什瓦拉(Hatakeshwara)的圣地。”

Verse 44

पुत्रघ्नं तं निहत्याऽशु सकुटुम्बपरिग्रहम् । चमत्कारपुरं सर्वं भक्षणीयं ततः परम्

“迅速杀死那个杀子凶手及其全家;此后,吞噬整个查马特卡拉普拉(Camatkarapura)城。”

Verse 45

तत्रैव वसतिः कार्या समस्तैः पन्नगोत्तमैः । यथा भूयो वसेन्नैव तथा कार्यं च तत्पुरम्

“你们所有最优秀的蛇都要住在那里,必须那样处置那座城市,使其永远不再有人居住。”

Verse 46

एवमुक्तास्ततस्तेन नागाः प्राधान्यतः श्रुताः । गत्वाथ सत्वरं तत्र प्रथमं तं द्विजोत्तमम्

听了这番话,那些首领纳迦遵从他的命令,迅速前往那里,首先逼近那位杰出的婆罗门。

Verse 47

देवरातसुतं सुप्तं भक्षयित्वा ततः परम् । तत्कुटुंबं समग्रं च क्रोधेन महतान्विताः

他们趁德瓦拉塔(Devarata)的儿子熟睡时将其吞食,随后满怀愤怒,吞噬了他全家。

Verse 48

ततोऽन्यानपि संक्रुद्धा बालान्वृद्धान्कुमारकान् । भक्षयामासुः सर्वे ते तिर्यग्योनिगता अपि

于是他们怒火炽盛,又吞噬了他人——孩童、老者与青年;他们虽出自畜生之胎,亦皆如此行。

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे जातः पुरे तत्र सुदारुणः । आक्रंदो ब्राह्मणेंद्राणां सर्पभक्षणसंभवः

其间,在那城中,因群蛇吞食众人之故,最上诸婆罗门之间兴起了极其惨烈的哀号。

Verse 50

तत्र भूमौ तथाऽन्यच्च यत्किंचिदपि दृश्यते । तत्सर्वं पन्नगैर्व्याप्तं रौद्रैः कृष्णवपुर्धरैः

在那里,地面之上——乃至目之所及的一切——尽为群蛇所遍满;它们性情凶猛,身披黧黑之色。

Verse 51

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः केचिन्मृत्युवशं गताः । विषसं घूर्णिताः केचित्पतिता धरणीतले

其间,有些人落入死神之权;另有些人因毒液而眩晕翻转,倒伏于大地之上。

Verse 52

अन्ये गृहादिकं सर्वं परित्यज्य सुतादि च । वित्रस्ताः परिधावंति वनमुद्दिश्य दूरतः

另有一些人抛弃房舍与一切财物——连同子女亲眷——惊惶奔走,远远奔向森林。

Verse 53

अन्ये मंत्रविदो विप्राः प्रयतंते समंततः । मंदं धावंति संत्रस्ता गृहीत्वौषधयः परे

有些婆罗门精通真言,四面奔走竭力;另一些因恐惧而缓缓奔逃,随身携带药草。

Verse 54

एवं तत्पुरमुद्दिश्य सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । प्रचरंति यथा कश्चिन्न तत्र ब्राह्मणो वसेत्

于是,他们以那座城为目标,诸位最上之蛇四处游行,使得没有任何婆罗门能够在彼处居住。

Verse 55

अथ शून्यं पुरं कृत्वा सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । व्यचरन्स्वेच्छया तत्र तीर्थेष्वायतनेषु च

随后,他们使城中空寂无民;诸位最上之蛇便随意游荡其间,穿行于诸圣地(tīrtha)与神圣祠宇。

Verse 56

न कश्चित्पन्नगः क्षेत्रात्त्यक्त्वा निर्याति बाह्यतः । प्रविशेन्न परः कश्चित्तत्र क्षेत्रे च मानवः

没有一条蛇离开那片圣域而到外面去;也没有任何他人进入那一方地域。

Verse 57

व्यवस्थैवं समुद्भूता सर्पाणां मानुषैः सह । वधभक्षणजा न्योन्यं बाह्याभ्यंतरसंभवा

于是,蛇族与人类之间形成了一种约定——由彼此杀戮吞噬而生,既发生在外,也发生在内。

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे शेषो मुक्त्वा दुःखं सुतोद्भवम् । प्रहृष्टः प्रददौ तोयं तस्य जातिभिरन्वितः

其时,舍沙(Śeṣa)脱离了因其子而起的忧苦,心生欢喜,赐下清水,并有其诸那伽族类随侍相伴。

Verse 59

अथ ते ब्राह्मणाः केचित्सर्पेभ्यो भयविह्वलाः । सशोका दिङ्मुखान्याशु ते सर्वे संगता मिथः

随后,有些婆罗门因惧怕诸那伽而惊惶失措,满怀忧伤,迅速转面向四方,众人彼此聚集在一起。

Verse 60

ततो वनं समाजग्मुस्त्रिजातो यत्र संस्थितः । हरलब्धवरो हृष्टः सुमहत्तपसि स्थितः

于是他们前往那片森林,那里特里贾塔(Trijāta)安住其间——因得哈罗(Hara,湿婆)赐福而欢喜,并坚定地住于极其宏大的苦行之中。

Verse 61

स दृष्ट्वा ताञ्जनान्सर्वांस्तथा दुःखपरिप्लुतान् । पुत्रदारादिकं स्मृत्वा रुदतः करुणं बहु

他见众人皆为忧苦所淹没,又忆及自己的儿子、妻子等人,便悲恸哀泣,满怀怜悯,泪下不止。

Verse 62

सोऽपि दुःखसमायुक्तो दृष्ट्वा तान्स्वपुरोद्भवान् । ब्राह्मणेंद्रांस्ततः प्राह बाष्पव्याकुललोचनः

他亦满怀悲痛;见到从自己城中而来的人们,便以泪眼朦胧,向诸位最尊贵的婆罗门开口说道。

Verse 63

शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे वचनं मम सांप्रतम् । मया विनिर्गतेनैव तत्पुरात्तोषितो हरः

愿诸婆罗门今皆聆听我之言。正因我离开那座城邑,哈罗(湿婆)已心生欢喜。

Verse 64

तेन मह्यं वरो दत्तो वांछितो द्विजसत्तमाः । गृहीतो न मयाद्यापि प्रार्थयिष्यामि सांप्रतम्

因此,噢诸最胜二生者,我所愿之恩赐已赐予我。我尚未领受;今当陈请所求。

Verse 65

यथा स्यात्संक्षयस्तेषां नागानां सुदुरात्मनाम् । यैः कृतं नः पुरं कृत्स्नमुद्रसं पापकर्मभिः

愿那些极其邪恶的那伽尽皆覆灭;因其罪业,我等全城遂成荒寂,残破凋敝。

Verse 66

एवमुक्त्वाऽथ विप्रः स त्रिजातः परमेश्वरम् । प्रार्थयामास मे देव तं वरं यच्छ सांप्रतम्

言毕,那婆罗门特里阇多向至上自在天祈祷道:“我主啊,今请赐我此愿。”

Verse 67

ततः प्रोवाच देवेशः प्रार्थयस्व द्रुतं द्विज । येनाभीष्टं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

于是天神之主说道:“速速祈求吧,婆罗门。如此我将赐你所愿,即便那愿极难得成。”

Verse 68

त्रिजात उवाच । नागैरस्मत्पुरं कृत्स्नं कृतं जनविवर्जितम् । तत्तस्मात्ते क्षयं यांतु सर्वे वृषभवाहन

特丽阇塔说道:“诸那伽使我等全城尽成空城,无人居住。故而,噢以公牛为旗的主(Vṛṣabhavāhana),愿他们尽皆走向毁灭。”

Verse 69

येन तत्पूर्यते विप्रैर्भूयोऽपि सुरसत्तम । ममापि जायते कीर्तिः स्वस्थानोद्धरणोद्भवा

“愿此城再度为婆罗门所充满,噢诸天中最胜者;也愿我亦得名声——由复兴我自身之所而生。”

Verse 70

श्रीभगवानुवाच । नायुक्तं विहितं विप्र पन्नगैस्तैर्महात्मभिः । निर्दोषश्चापि पुत्रोऽत्र येषां विप्रेण सूदितः

世尊说道:“婆罗门啊,那些大心之蛇所立的规制并不相宜。因为在此处,连无过之子也被一位婆罗门所杀。”

Verse 71

विशेषेण द्विजश्रेष्ठ संप्राप्ते पंचमीदिने । तत्राऽपि श्रावणे मासि पूज्यंते यत्र पन्नगाः

“尤其是,噢二次生中最胜者,当第五月相日到来之时;并且尤在室罗伐那月(Śrāvaṇa),在那地方人们礼敬供奉诸蛇。”

Verse 72

तस्मात्तेऽहं प्रवक्ष्यामि सिद्धमंत्रमनुत्तमम् । यस्योच्चारणमात्रेण सर्प्पाणां नश्यते विषम्

“因此,我将为你宣说无上成就之真言;仅凭其一声诵出,诸蛇之毒便被摧灭。”

Verse 73

तं मंत्रं तत्र गत्वा त्वं तद्विप्रैरखिलैर्वृतः । श्रावयस्व महाभाग तारशब्देन सर्वशः

你当往彼处去,众婆罗门悉皆围绕;吉祥者啊,当以“塔罗”(tāra)之音,使彼真言遍处宣诵。

Verse 74

तं श्रुत्वा ये न यास्यंति पातालं पन्नगाधमाः । युष्मद्वाक्याद्भविष्यंति निर्विषास्ते न संशयः

凡彼卑劣之蛇,闻此而不退入波多罗(Pātāla)者,凭汝之言必成无毒;此无疑也。

Verse 75

त्रिजात उवाच । ब्रूहि तं मे महामंत्रं सर्वतीक्ष्णविनाशनम् । येन गत्वा निजं स्थानं सर्पानुत्सादयाम्यहम्

特里阇多(Trijāta)说道:“请告我那大真言,能灭一切猛烈险难;凭此我回归本处,得以降伏诸蛇。”

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । गरं विषमिति प्रोक्तं न तत्रास्ति च सांप्रतम् । मत्प्रसादात्त्वया ह्येतदुच्चार्यं ब्राह्मणोत्तम

世尊曰:“所谓‘伽罗’(gara)之毒,如今于彼处不复存留。蒙我加被,婆罗门中最胜者啊,此语当由汝宣说。”

Verse 77

न गरं न गरं चैतच्छ्रुत्वा ये पन्नगाधमाः । तत्र स्थास्यंति ते वध्या भविष्यंति यथासुखम्

彼等卑蛇闻此“无毒、无毒!”之语,便将留于彼处,成为可诛之徒,并将随其所应而受处置。

Verse 78

अद्यप्रभृति तत्स्थानं नगराख्यं धरातले । भविष्यति सुविख्यातं तव कीर्तिविवर्धनम्

从今日起,大地上的那处地方将以“那伽罗(Nagara)”之名而闻名;它将广为称颂,并增长你的声誉与功德之名。

Verse 79

तथान्योपि च यो विप्रो नागरः शुद्धवंशजः । नगराख्येन मंत्रेण अभिमंत्र्य त्रिधा जलम्

同样,任何其他婆罗门——乃那伽罗族、出自清净家系者——以名为“那伽罗”的真言三次加持净水之后……

Verse 80

प्राणिनं काल संदष्टमपि मृत्युवशंगतम् । प्रकरिष्यति जीवाढ्यं प्रक्षिप्य वदने स्वयम्

即使有情已被“时劫(迦罗)”所噬,堕入死亡之权势之下——此三音真言,若亲自置入口中,亦能令其复苏,充满生命之力。

Verse 81

अन्यत्रापि स्थितो मर्त्यो मंत्रमेतं त्रिरक्षरम् । यः स्मरिष्यति संसुप्तो न हिंस्यः स्यादहेर्हि सः

纵使凡人身在他处,若有人忆念此三音真言——即便在睡梦之中——亦不为蛇所害。

Verse 82

स्थावरं जंगमं वापि कृत्रिमं वा गरं हि तत् । तदनेन च मंत्रेण संस्पृष्टं त्वमृतायितम्

无论毒来自不动之物或动行之类,抑或人为调制之毒——一经此真言所触,便如甘露(阿姆利陀)一般。

Verse 83

अजीर्णप्रभवा रोगा ये चान्ये जठरोद्भवाः । मंत्रस्यास्य प्रभावेन सर्वे यांति द्रुतं क्षयम्

由消化不良而生的诸病,以及一切起于腹中的诸般疾患——凭此真言之威力,皆速速趋于消灭。

Verse 84

एवमुक्त्वाऽथ तं विप्रं भगवान्वृषभध्वजः । जगामादर्शनं पश्चाद्यथा दीपो वितैलकः

如是对那婆罗门说罢,具牛幡之世尊便从视野中隐没——如灯油尽而灯自灭。

Verse 85

त्रिजातोऽपि समं विप्रैर्हतशेषैस्तु तैर्द्रुतम् । जगाम संप्रहृष्टात्मा चमत्कारपुरं प्रति

于是,特里阇多亦与那些迅速克服余患的婆罗门们同往,心怀欢喜,启程前往奇迹城(Camatkārapura)。

Verse 86

एवं ते ब्राह्मणाः सर्वे त्रिजातेन समन्विताः । न गरं न गरं प्रोच्चैरुच्चरंतः समाययुः

于是众婆罗门在特里阇多相随之下继续前行,高声反复诵喊:“无毒!无毒!”

Verse 87

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं यत्तद्व्याप्तं समंततः । रौद्रैराशीविषैः क्रूरैः शेषस्यादेशमाश्रितेः

哈塔凯湿伐罗之圣域遍布四方,周遭尽为可怖而凶猛的毒蛇所充塞,皆依舍沙(Śeṣa)之命而行。

Verse 88

अथ ते पन्नगाः श्रुत्वा सिद्धमंत्र शिवोद्भवम् । निर्विषास्तेजसा हीनाः समन्तात्ते प्रदुद्रवुः

于是那些蛇众听闻出自湿婆的圆满真言,毒性与光威尽失,四散奔逃于诸方。

Verse 89

वल्मीकान्केचिदासाद्य चित्ररंध्रांतरोद्भवान् । अन्ये चापि प्रजग्मुश्च पातालं दंदशूककाः

有的蛇奔入蚁丘,内有奇异曲折的孔道;另一些匍匐之蛇亦下沉至帕塔拉——地下界。

Verse 90

ये केचिद्भयसंत्रस्ता वार्द्धक्येन निपीडिताः । वालत्वेन तथा चान्ये शक्नुवंति न सर्पितुम्

有的因恐惧而惊惶失措;有的为老迈所困;还有的因年幼稚弱,连爬行逃离都不能。

Verse 91

ते सर्वे ब्राह्मणेन्द्रैस्तैः कृतस्य प्रतिकारकैः । निहताः पन्नगास्तत्र दंडकाष्ठैः सहस्रशः

在那里,一切蛇众都被那些最尊胜的婆罗门——施行对治之法者——以木杖成千上万地击杀。

Verse 92

एवमुत्साद्य तान्सर्वान्ब्राह्मणास्ते गतव्यथाः । तं त्रिजातं पुरस्कृत्य स्थानकृत्यानि चक्रिरे

如是尽灭彼等之后,那些婆罗门离苦无恼;他们奉特里贾塔为首领,并举行此地应行的神圣仪轨与本分。

Verse 93

एवं तन्नगरं जातमस्मात्कालादनंतरम् । देवदेवस्य भर्गस्य प्रसादेन द्विजोत्तमाः

于是,那座聚落在不久之后便告形成,噢,最胜的再生者啊;此皆由婆伽(Bharga)——诸神之神——的恩典所成。

Verse 94

एतद्यः पठते नित्यमाख्यानं नगरोद्भवम् । न तस्य सर्पजं क्वापि कथंचिज्जायते भयम्

凡每日诵读此城起源之传说者,无论身在何处、以何方式,都绝不会遭受由蛇而起的恐惧。

Verse 114

इति श्रीस्कादे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नगरसंज्ञोत्पत्तिवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरशततमोऽध्यायः

至此,在神圣的《室建陀摩诃往世书》——八万一千颂之汇编——第六部《那伽罗分卷》(Nāgarakhaṇḍa)中,于哈塔凯湿伐罗圣域(Hāṭakeśvara-kṣetra)之《圣地功德篇》(Māhātmya)里,名为《“那伽罗(Nagara)”之名号起源描述》的第114章圆满结束。