
本章以对话铺陈:尤提希提罗向毗耶娑请问一份古老的“śāsana”(王家敕令/铭文),相传为特雷塔纪时罗摩在“真实神殿”(Satya-mandira)所颁。毗耶娑遂叙述其发生背景与文书内容,将场景安置于“法林”(Dharmāraṇya),强调神圣护持——那罗延那为主宰守护者,一位瑜伽女神(yoginī)为救度之力——并指出铜版作为载体坚固耐久,适合保存法义记录。 随后论述将毗湿奴提升为贯通《吠陀》、诸《往世书》与法典(dharmaśāstra)的恒常神学核心,并呈现罗摩为护法灭逆的化身(avatāra)。敕令内部采用典型的铭文—法义格式:赞颂施地者,对侵夺或纵容侵夺者施以严厉制裁,并为守护者宣示广大功德。文中列举盗地之业报——地狱(naraka)景象与卑劣再生——并与哪怕少量施地所得福报相对照,且断言施与婆罗门之地不可转让、不可收回。 本章亦记述保管之法:博学婆罗门守护铜版,行礼供奉并每日礼拜;并倡导恒常称念“罗摩”圣名作为护身的虔修。结尾处,罗摩嘱令此敕令当历经宇宙长劫而常住受护,召请哈奴曼为违令者之护法与执行者,最终叙及罗摩返归阿逾陀并长久治世。
Verse 1
व्यास उवाच । एवं रामेण धर्मज्ञ जीर्णोद्धारः पुरा कृतः । द्विजानां च हितार्थाय श्रीमातुर्वचनेन च
毗耶娑说道:“如是,在古时,通达正法的罗摩修复了衰败毁坏之处——既为二次生者之利益,亦遵从圣母(Śrī Mātā)之命。”
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं शासनं ब्रह्मन्रामेण लिखितं पुरा । कथयस्व प्रसादेन त्रेतायां सत्यमंदिरे
由提施提罗说道:“噢婆罗门圣者,罗摩昔日所书写的是何等诏令?愿你慈悲开示——那在特雷塔纪、于真理圣殿(Satyamandira)颁行的诏令。”
Verse 3
व्यास उवाच । धर्मारण्ये वरे दिव्ये बकुलार्के स्वधिष्ठिते । शून्यस्वामिनि विप्रेंद्र स्थिते नारायणे प्रभौ
毗耶娑说:在至上而神圣的达摩林(Dharmāraṇya)中——巴库拉尔迦(Bakulārka)安住于自座——噢婆罗门中最胜者,当主那罗延那(Nārāyaṇa)现于“空主”(Śūnyasvāmin)之处时……
Verse 4
रक्षणाधिपतौ देवे सर्वज्ञे गुणनायके । भवसागर मग्नानां तारिणी यत्र योगिनी
在那里安住着护佑之主——司护持之天,遍知一切、统摄诸德;亦在那里,名为“度济者”塔丽妮(Tārīṇī)的瑜伽女神,救拔沉没于轮回之海的众生。
Verse 5
शासनं तत्र रामस्य राघवस्य च नामतः । शृणु ताम्राश्रयं तत्र लिखितं धर्मशास्त्रतः
请听那里的敕令之名:罗摩——罗伽婆(Rāghava)之诏;其为铜版所刻之章程,依《法论》(Dharmaśāstra)而撰。
Verse 6
महाश्चर्यकरं तच्च ह्यनेकयुगसंस्थितम् । सर्वो धातुः क्षयं याति सुवर्णं क्षयमेति च
此事实为奇异,历经多劫而不坏:诸金属皆趋于朽损,纵然黄金亦终有减耗。
Verse 7
प्रत्यक्षं दृश्यते पुत्र द्विजशासनमक्षयम् । अविनाशो हि ताम्रस्य कारणं तत्र विद्यते
我儿,此事可亲见:婆罗门之章程不朽不坏。因为其中自有缘由,使铜得以不灭。
Verse 8
वेदोक्तं सकलं यस्माद्विष्णुरेव हि कथ्यते । पुराणेषु च वेदेषु धर्मशास्त्रेषु भारत
因为《吠陀》所宣说的一切,确实都被称为毗湿奴——噢,婆罗多——同样地,在《往世书》、在《吠陀》以及在《法论典》中亦复如是。
Verse 9
सर्वत्र गीयते विष्णुर्नाना भावसमाश्रयः । नानादेशेषु धर्मेषु नानाधर्मनिषेविभिः
在一切处都歌咏毗湿奴,依凭种种情态而亲近;在不同国土的诸般法中,由奉行各类宗教行持之人所礼赞。
Verse 10
नानाभेदैस्तु सर्वत्र विष्णुरेवेति चिंत्यते । अवतीर्णः स वै साक्षात्पुराणपुरुषो त्तमः
虽以种种差别而思惟,然在一切处皆明了:“唯有毗湿奴。”他确已亲自降世——为《往世书》所称颂的至上普鲁沙。
Verse 11
देववैरिविनाशाय धर्मसंरक्षणाय च । तेनेदं शासनं दत्तमविनाशात्मकं सुत
为摧灭诸天之敌,并为护持正法,此诏令被赐下——其本性不坏,吾子。
Verse 12
यस्य प्रतापादृषद स्तारिता जलमध्यतः । वानरैर्वेष्टिता लंका हेलया राक्षसा हताः
凭其威勇,磐石在水中漂浮;楞迦为群猴所环绕;罗刹亦被轻易诛灭。
Verse 13
मुनिपुत्रं मृतं रामो यमलोकादुपानयत् । दुंदुभिर्निहतो येन कबंधोऽभिहतस्तथा
罗摩甚至从阎摩之界带回一位牟尼亡子。杜姆杜毗为他所诛,迦班陀亦同样被击倒。
Verse 14
निहता ताडका चैव सप्तताला विभेदिताः । खरश्च दूषणश्चैव त्रिशिराश्च महासुरः
塔达迦亦被诛,七株多罗棕榈被一举贯穿。伽罗与杜沙那被灭,伟大的阿修罗特里希罗也同样覆亡。
Verse 15
चतुर्दशसहस्राणि जवेन निहता रणे । तेनेदं शासनं दत्तमक्षयं न कथं भवेत्
战场之上,十四千人顷刻被诛。既由如此圣者所赐此法令,岂能不成不朽?
Verse 16
स्ववंशवर्णनं तत्र लिखित्वा स्वयमेव तु । देशकालादिकं सर्वं लिलेख विधिपूर्वकम्
在那里,他亲自写下自身族系的记述;并依正法仪轨,详录一切:处所、时日及其余诸项。
Verse 17
स्वमुद्राचिह्नितं तत्र त्रैविद्येभ्यस्तथा ददौ । चतुश्चत्वारिंशवर्षो रामो दशरथात्मजः
他在那里将其赐予通晓三吠陀的师长,并加盖自己的印记。达沙罗陀之子罗摩时年四十四岁。
Verse 18
तस्मिन्काले महाश्चर्यं संदत्तं किल भारत । तत्र स्वर्णोपमं चापि रौप्योपमम थापि च
在那时,噢婆罗多,据说确实赐下了巨大的奇迹。那里显现出如黄金般的瑞相,也有如白银般的瑞相。
Verse 19
उवाह सलिलं तीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदम् । स्ववंशनायकस्याग्रे सूर्येण कृतमेव तत्
在圣地(tīrtha),清水涌出,使诸天、圣仙(ṛṣi)与祖灵皆得满足。此事确由苏利耶(Sūrya)在其本族领袖面前成就。
Verse 20
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रामो विष्णुं प्रपूज्य च । रामलेखविचित्रैस्तु लिखितं धर्मशासनम्
见到那伟大的奇迹,罗摩(Rāma)礼敬毗湿奴(Viṣṇu);而法(dharma)的训令以罗摩自身书写的奇妙形态被铭刻下来。
Verse 21
यद्दृष्ट्वाथ द्विजाः सर्वे संसारभयबंधनम् । कुर्वते नैव यस्माच्च तस्मान्निखिलरक्षकम्
见到此相后,一切两次生者(dvija)不再造作由对轮回(saṃsāra)之惧而生的束缚。因此,它是护佑一切者。
Verse 22
ये पापिष्ठा दुराचारा मित्रद्रोहरताश्च ये । तेषां प्रबोधनार्थाय प्रसिद्धिमकरोत्पुरा
至于那些极其罪恶、行径不正、且乐于背叛朋友的人,为了唤醒他们,他在往昔便使此事广为传扬。
Verse 23
रामलेखविचित्रैस्तु विचित्रे ताम्रपट्टके । वाक्यानीमानि श्रूयंते शासने किल नारद
噢,纳罗陀啊,在那奇妙的铜版敕书上,饰以纹线与刻记,人们依传统听闻这些宣告,作为王家赐予之诏。
Verse 24
आस्फोटयंति पितरः कथयंति पितामहाः । भूमिदोऽस्मत्कुले जातः सोऽस्मान्संतारयिष्यति
祖灵(Pitṛ)欢喜击掌,先祖宣告:“我族中诞生了施地之人;他将度脱我们,使我们得以超越。”
Verse 25
बहुभिर्बहुधा भुक्ता राजभिः पृथिवी त्वियम् । यस्ययस्य यदा भूमिस्तस्यतस्य तदा फलम्
此大地曾为众王以种种方式享用;在某一时刻谁持有其地,那一时刻由其承受由此而生的果报。
Verse 26
षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमंता च तान्येव नरकं व्रजेत्
施地者在天界住六万年;而夺取其地者,以及同意此夺取者,也将以同样的年数堕入地狱。
Verse 27
संदंशैस्तुद्यमानस्तु मुद्गरैर्विनिहत्य च । पाशैः सुबध्यमानस्तु रोरवीति महास्वरम्
他被铁钳折磨,被槌击打,又被绳索紧缚,便在罗罗婆(Rorava)地狱中发出震天的哀号。
Verse 28
ताड्यमानः शिरे दंडैः समालिंग्य विभावसुम् । क्षुरिकया छिद्यमानो रोरवीति महास्वनम्
他被棍棒击打头部,被迫拥抱烈火,被剃刀割伤,在号叫地狱(Rorava)中大声哀号。
Verse 29
यमदूतैर्महाघोरैर्ब्रह्मवृत्तिविलोपकः । एवंविधैर्महादुष्टैः पीड्यंते ते महागणैः
毁坏婆罗门生计者,将被阎摩那极其可怕的使者折磨——被大群极其邪恶的折磨者所苦。
Verse 30
ततस्तिर्यक्त्वमाप्नोति योनिं वा राक्षसीं शुनीम् । व्यालीं शृगालीं पैशाचीं महाभूतभयंकरीम्
此后他堕入畜生道,或投生为罗刹女、母狗、蛇女、母豺或毕舍遮女,如大恶鬼般恐怖。
Verse 31
भूमेरंगुलहर्ता हि स कथं पापमाचरेत् । भूमेरंगुलदाता च स कथं पुण्यमाचरेत्
即使偷窃一指宽土地的人,怎能不造罪?即使布施一指宽土地的人,怎能不积德?
Verse 32
अश्वमेधसहस्राणां राजसूयशतस्य च । कन्याशतप्रदानस्य फलं प्राप्नोति भूमिदः
布施土地者获得的果报,相当于一千次马祭(Aśvamedha)、一百次王祭(Rājasūya)以及施舍一百名处女完婚的功德。
Verse 33
आयुर्यशः सुखं प्रज्ञा धर्मो धान्यं धनं जयः । संतानं वर्द्धते नित्यं भूमिदः सुखमश्मुते
施地之人,寿命、善名、安乐、智慧、正法、五谷、财富与胜利皆增长;子嗣亦恒常兴盛。布施土地者,实得安泰吉祥。
Verse 34
भूमेरंगुलमेकं तु ये हरंति खला नराः । वंध्याटवीष्वतोयासु शुष्ककोटरवासिनः । कृष्णसर्पाः प्रजायंते दत्तदायापहारकाः
凡恶人盗取哪怕一指之地,皆复生为黑蛇,栖于荒林、无水旷野与枯树空洞之中;因其夺取了已被授予的正当份额。
Verse 35
तडागानां सहस्रेण अश्वमेधशतेन वा । गवां कोटिप्रदानेन भूमिहर्त्ता विशुध्यति
盗地之人,唯有以等同于建千座水池、或行百次马祭(Aśvamedha)、或布施一亿头牛之功德,方得净化。
Verse 36
यानीह दत्तानि पुनर्धनानि दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । औदार्यतो विप्रनिवेदितानि को नाम साधुः पुनराददीत
凡真为贤善之人,谁还会再取回此世已施与的财物与供养——能成就正法、兴盛与美名之布施——以慷慨之心奉献并敬献于婆罗门者呢?
Verse 37
चलदलदललीलाचंचले जीवलोके तृणलवलघुसारे सर्वसंसारसौख्ये । अपहरति दुराशः शासनं ब्राह्मणानां नरकगहनगर्त्तावर्तपातोत्सुको यः
在此众生世间——如颤动莲瓣之戏般飘忽——一切轮回之乐轻若草芥;而那怀恶欲、夺取婆罗门书面赐契之人,正急切奔向地狱深坑的旋涡坠落。
Verse 38
ये पास्यंति महीभुजः क्षितिमिमां यास्यंति भुक्त्वाखिलां नो याता न तु याति यास्यति न वा केनापि सार्द्धं धरा । यत्किंचिद्भुवि तद्विनाशि सकलं कीर्तिः परं स्थायिनी त्वेवं वै वसुधापि यैरुपकृता लोप्या न सत्कीर्तयः
诸王或能护持此大地,尽享其利而后离去;然大地不随任何人——不随已去者,不随将去者,亦不随未来将去者。世间万有皆归坏灭,唯有清净善名最为长存。故凡利益大地之人,其善誉终不可磨灭。
Verse 39
एकैव भगिनी लोके सर्वेषामेव भूभुजाम् । न भोज्या न करग्राह्या विप्रदत्ता वसुंधरा
世间诸王共有一位姊妹:大地(婆苏陀罗)。凡已施与婆罗门之地,不可据为己享,亦不可加以征税。
Verse 40
दत्त्वा भूमिं भाविनः पार्थिवेशान्भूयोभूयो याचते रामचन्द्रः । सामान्योऽयं धर्मसेतुर्नृपाणां स्वे स्वे काले पालनीयो भवद्भिः
既已施地,罗摩旃陀罗又再三劝请后世诸地上之主:“此乃诸王共守之法桥;在各自之时,当各自护持不坠。”
Verse 41
अस्मिन्वंशे क्षितौ कोपि राजा यदि भविष्यति । तस्याहं करलग्नोस्मि मद्दत्तं यदि पाल्यते
若此族系中将有某王出世于大地,我便与其手相系——只要我所施与之物得以如法护持。
Verse 42
लिखित्वा शासनं रामश्चातुर्वेद्यद्विजोत्तमान् । संपूज्य प्रददौ धीमान्वसिष्ठस्य च सन्निधौ
罗摩写就施赠之诏书,又恭敬礼敬通达四吠陀之最上婆罗门;智者遂在婆悉吒面前正式授与。
Verse 43
ते वाडवा गृहीत्वा तं पट्टं रामाज्ञया शुभम् । ताम्रं हैमाक्षरयुतं धर्म्यं धर्मविभूषणम्
遵奉罗摩(Rāma)吉祥的命令,那些瓦达瓦(Vāḍava)捧起那块神圣的铭牌——铜质其身,金字其文——本自如法,亦为达摩之庄严。
Verse 44
पूजार्थं भक्तिकामार्थास्तद्रक्षणमकुर्वत । चंदनेन च दिव्येन पुष्पेण च सुगन्धिना
为供养礼拜,亦出于虔敬与侍奉之愿,他们守护其物,并奉上天妙檀香膏与芬芳之花。
Verse 45
तथा सुवर्णपुष्पेण रूप्यपुष्पेण वा पुनः । अहन्यहनि पूजां ते कुर्वते वाडवाः शुभाम्
同样地,他们以金花——或复以银花——那些瓦达瓦日复一日行吉祥供养。
Verse 46
तदग्रे दीपकं चैव घृतेन विमलेन हि । सप्तवर्तियुतं राजन्नर्घ्यं प्रकुर्वते द्विजाः
在其前亦置一盏净酥油灯,王啊,具七灯芯;诸二次生者依仪奉献阿尔伽(arghya)之供。
Verse 47
नैवेद्यं कुर्वते नित्यं भक्तिपूर्वं द्विजोत्तमाः । रामरामेति रामेति मन्त्रमप्युच्चरंति हि
诸最胜二次生者恒常以虔心奉上食供(naivedya);并且反复诵念真言:“罗摩,罗摩(Rāma, Rāma)”。
Verse 48
अशने शयने पाने गमने चोपवेशने । सुखे वाप्यथवा दुःखे राममन्त्रं समुच्चरेत्
无论饮食、睡眠、饮水、行走或端坐——无论喜乐或忧苦——都应不断诵念神圣的“罗摩”真言。
Verse 49
न तस्य दुःखदौर्भाग्यं नाधिव्याधिभयं भवेत् । आयुः श्रियं बलं तस्य वर्द्धयंति दिने दिने
对这样的人而言,既无忧苦与厄运,也无对烦恼与疾病的恐惧;他的寿命、福泽与力量日日增长。
Verse 50
रामेति नाम्ना मुच्येत पापाद्वै दारुणादपि । नरकं नहि गच्छेत गतिं प्राप्नोति शाश्वतीम्
仅凭“罗摩”之名,亦能解脱最可怖的罪业;不堕地狱,而得永恒之归宿。
Verse 51
व्यास उवाच । इति कृत्वा ततो रामः कृतकृत्यममन्यत । प्रदक्षिणीकृत्य तदा प्रणम्य च द्विजान्बहून्
毗耶娑说:如此行毕,罗摩自觉功德圆满;遂行右绕礼(pradakṣiṇā),并向众多二生圣者顶礼。
Verse 52
दत्त्वा दानं भूरितरं गवाश्वमहिषीरथम् । ततः सर्वान्निजांस्तांश्च वाक्यमेतदुवाच ह
他又广行布施——赐予牛、马、水牛与战车;随后便以如下言辞对自己所有的人说道。
Verse 53
अत्रैव स्थीयतां सर्वैर्यावच्चंद्रदिवाकरौ । यावन्मेरुर्महीपृष्ठे सागराः सप्त एव च
你们众人就留在此处——只要月与日尚存;只要须弥山仍立于大地之上,只要七大海洋仍然存在。
Verse 54
तावदत्रैव स्थातव्यं भवद्भिर्हि न संशयः । यदा हि शासनं विप्रा न मन्यंते नृपा भुवि
因此你们确当留在此处——毫无疑虑——尤其当世间诸王不敬奉正法之令时,噢婆罗门们。
Verse 55
अथवा वणिजः शूरा मदमायाविमोहिताः । मदाज्ञां न प्रकुर्वंति मन्यंते वा न ते जनाः
又或者,勇悍的商贾——为醉意与诡诈所迷惑——不去奉行我的命令;那些人甚至可能全然不承认它。
Verse 56
तदा वै वायुपुत्रस्य स्मरणं क्रियतां द्विजाः । स्मृतमात्रो हनूमान्वै समागत्य करिष्यति
那时,噢二次生者,当行对风神之子之忆念。只要忆起哈奴曼,他必定即刻前来,成办所需之事。
Verse 57
सहसा भस्म तान्सत्यं वचनान्मे न संशयः । य इदं शासनं रम्यं पालयिष्यति भूपतिः
顷刻之间,他必将他们化为灰烬——此言真实;我之所说,毫无疑惑。然则那位奉持此美妙法令的国王……
Verse 58
वायुपुत्रः सदा तस्य सौख्यमृद्धिं प्रदास्यति । ददाति पुत्रान्पौत्रांश्च साध्वीं पत्नीं यशो जयम्
风神之子将恒常赐予他安乐与昌盛;并赐子嗣与孙嗣、贤德之妻、名声与胜利。
Verse 59
इत्येवं कथयित्वा च हनुमंतं प्रबोध्य च । निवर्तितो रामदेवः ससैन्यः सपरिच्छदः
如是说罢,又教诲并唤醒哈奴曼后,罗摩天主便率军与随从一同回返。
Verse 60
वादित्राणां स्वनैर्विष्वक्सूच्यमानशुभागमः । श्वेतातपत्रयुक्तोऽसौ चामरैर्वी जितो नरैः । अयोध्यां नगरीं प्राप्य चिरं राज्यं चकार ह
乐器之声四方回荡,宣告他吉祥的到来;白伞华盖加身,侍从执拂尘(chāmara)为之扇拂。他抵达阿踰陀城,久长而治。