Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65
Devanagari script
सोऽपश्यद्राजतनयो महेंद्रभवनोपमम् । महारत्नपरिभ्राजन्मयूखपरिदीपितम्
Transliteration
so'paśyadrājatanayo maheṃdrabhavanopamam | mahāratnaparibhrājanmayūkhaparidīpitam
Translation
王子在那里看见一座宫殿，宛如大因陀罗之天宫；四方皆被宏伟宝珠的辉光所照耀。
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश्/√दृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
राजतनयःthe king’s son
राजतनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज (प्रातिपदिक) + तनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषसमासः ‘राज्ञः तनयः’
महेंद्रभवनोपमम्resembling Indra’s palace
महेंद्रभवनोपमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमहेंद्र (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण) + भवन (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषसमासः ‘महेन्द्रस्य भवनम् इव उपमम्’ (like Indra’s palace)
महारत्नपरिभ्राजन्मयूखपरिदीपितम्illumined by rays shining from great jewels
महारत्नपरिभ्राजन्मयूखपरिदीपितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + परि + √भ्राज् (धातु; शतृ-कृदन्त ‘परिभ्राजन्’) + मयूख (प्रातिपदिक) + परि + √दीप् (धातु; क्त-कृदन्त ‘परिदीपित’)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः: ‘महारत्नैः परिभ्राजन्मयूखैः परिदीपितम्’—(illuminated by rays shining all around from great gems); अन्ते क्त-कृदन्त ‘परिदीपित’
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Takṣaka-bhavana (Nāga-loka)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Inside Takṣaka’s palace: towering pillars inlaid with gems; walls and ceilings glow with multicolored rays, bathing the astonished prince in jewel-light like dawn within a hall.
Characters & Entities
I
Indra (Maheś/ Mahendra as epithet of Indra)P
princeR
ratna (jewels)FAQs
Extraordinary splendor can exist even outside the human sphere, reminding one that material brilliance is not limited to earthly kingdoms.
No; the verse is a descriptive passage of Takṣaka’s realm rather than a tīrtha-glorification.
None.