Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10

Devanagari script

शिवभक्तियुतो मर्त्यश्चांडालः पुल्कसोपि च । नारी नरो वा षंढो वा सद्यो मुच्येत संसृतेः

Transliteration

śivabhaktiyuto martyaścāṃḍālaḥ pulkasopi ca | nārī naro vā ṣaṃḍho vā sadyo mucyeta saṃsṛteḥ

Translation

凡具湿婆信爱之人——纵为旃陀罗（caṇḍāla）或普尔迦萨（pulkasa）；无论女子、男子，或性别不定者——皆可即刻脱离轮回流转。

Word by Word

• शिवभक्तियुतः: endowed with devotion to Śiva
• शिवभक्तियुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शिवभक्ति + युत (कृदन्त; √युज् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः/समासः (śiva-bhakti-yuta = endowed with devotion to Śiva)

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• चाण्डालः: a caṇḍāla
• चाण्डालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चाण्डाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुल्कसः: a pulkasa
• पुल्कसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुल्कस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात-अव्ययम् (particle: even/also)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वा: or
• वा: Samuccaya/Option (विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्ययम् (disjunctive particle: or)

• षण्डः: a eunuch
• षण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: षण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वा: or
• वा: Samuccaya/Option (विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्ययम् (or)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: काल-अव्ययम् (adverb: immediately)

• मुच्येत: would be freed
• मुच्येत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense: would be released)

• संसृतेः: from transmigration
• संसृतेः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: संसृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्

Speaker

Sūta (deduced; Brāhma/Brahmottara narrative style)

Visual Art Cues

Scene: Śiva as compassionate lord extending blessing-hand to a diverse group: a caṇḍāla devotee, a pulkasa, women and men, and an intersex/ambiguous-sex devotee—each with folded hands; chains of saṃsāra breaking behind them.

Characters & Entities

• Śiva
• Saṃsṛti (Saṃsāra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-bhakti is spiritually decisive and surpasses social identity, opening liberation to all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named in this verse; it supports the broader Śaiva-māhātmya that later anchors to Ujjayinī/Mahākāla.

What ritualistic prescription is mentioned?

The emphasis is on possessing and cultivating Śiva-bhakti (devotion), rather than a specific rite.