Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10

Devanagari script

यस्यांगे नास्ति रुद्राक्ष एकोपि बहुपुण्यदः । तस्य जन्म निरर्थं स्यात्त्रिपुंड्ररहितं यदि

Transliteration

yasyāṃge nāsti rudrākṣa ekopi bahupuṇyadaḥ | tasya janma nirarthaṃ syāttripuṃḍrarahitaṃ yadi

Translation

若一人身上连一颗赐予广大功德的鲁陀罗叉（rudrākṣa）都不佩戴，又缺少三道圣灰印——三条灰线（Tripuṇḍra），则其出生亦成徒然。

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रयोगः (relative pronoun)

• अङ्गे: on the body/limb
• अङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negative particle)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• रुद्राक्षः: a rudrākṣa bead
• रुद्राक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्राक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• एकः: one
• एकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; संख्याविशेषणम्

• अपि: even
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-अर्थक-अव्ययम् (particle: even/also)

• बहुपुण्यदः: giver of much merit
• बहुपुण्यदः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त-प्रत्ययः, दा-धातोः)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (बहुं पुण्यं ददाति इति) उपपद-तत्पुरुषसमासः; विशेषणम् (रुद्राक्षस्य)

• तस्य: of him/of that person
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धः

• जन्म: birth/life
• जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• निरर्थम्: meaningless
• निरर्थम्: Visheshya-predicate (Predicate adjective/विशेष्य-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जन्मनः)

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• त्रिपुण्ड्ररहितम्: devoid of tripuṇḍra marks
• त्रिपुण्ड्ररहितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रिपुण्ड्र (प्रातिपदिक) + रहित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (त्रिपुण्ड्रेण रहितम्) तृतीया-तत्पुरुषसमासः; विशेषणम् (जन्मनः)

• यदि: if
• यदि: Condition marker (शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-प्रदर्शक-अव्ययम् (conditional conjunction)

Speaker

Unknown (narrative voice within Brahmottara Khaṇḍa; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (generic)

Visual Art Cues

Scene: A Śaiva devotee stands after morning rites, tripuṇḍra bright on forehead and limbs, a single rudrākṣa bead visible; surrounding figures without marks appear spiritually ‘unawakened’.

Characters & Entities

• Rudrākṣa
• Tripuṇḍra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Shaiva identity and devotion are affirmed through sacred emblems—rudrākṣa and Tripuṇḍra—held to confer merit and purpose in life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse praises Shaiva devotional markers as universally meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

To wear at least one rudrākṣa and to apply the Tripuṇḍra (three ash-lines) as a Shaiva observance.