Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 23
Devanagari script
मुनिरुवाच । त्वामनालक्ष्य यत्प्रोक्तमंधेनापि मयाऽधुना । तदेतत्साधयिष्यामि कुरु मच्छासनं शुभे
Transliteration
muniruvāca | tvāmanālakṣya yatproktamaṃdhenāpi mayā'dhunā | tadetatsādhayiṣyāmi kuru macchāsanaṃ śubhe
Translation
圣者说道：“我虽失明，方才未识汝而出言，然我必令此诺言成就。吉祥者啊，当依我所教而行。”
Word by Word
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (कर्म), एकवचन
अनालक्ष्यwithout noticing/recognizing
अनालक्ष्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्-आ-लक्ष् (धातु) → अनालक्ष्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) नकार-पूर्वक; अव्ययवत् प्रयोगः
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
प्रोक्तम्spoken
प्रोक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अन्धेनby a blind (man)
अन्धेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘अन्धेन’ = by a blind man (i.e., me)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (even/also)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (करण), एकवचन
अधुनाnow
अधुना:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (now)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
साधयिष्यामिI will accomplish
साधयिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√साध् (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कुरुdo/perform
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मत्my
मत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-सम्बन्धार्थे (genitive sense) ‘मत्’ = ‘मम’ (my)
शासनम्command/instruction
शासनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
शुभेO auspicious one
शुभे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषणवत् संबोधन
Speaker
Muni (a blind sage; name not given in the snippet)
Visual Art Cues
Scene: The blind sage speaks with firm compassion, assuring fulfillment of his earlier words; he gestures instructively, while the woman listens attentively, hope returning.
FAQs
When guided by a realized teacher, sincere obedience to dharmic instruction becomes the means to transform destiny.
No specific tīrtha is mentioned here.
The general prescription is to follow the sage’s injunctions, leading into the detailed vrata-vidhi.