Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

Devanagari script

ईश्वर उवाच । राजंस्ते परितुष्टोऽस्मि भक्त्या पुण्यस्तवेन च । अनन्यचेता यो नित्यं सदा मां पर्यपूजयः

Transliteration

īśvara uvāca | rājaṃste parituṣṭo'smi bhaktyā puṇyastavena ca | ananyacetā yo nityaṃ sadā māṃ paryapūjayaḥ

Translation

自在天（Īśvara）说：大王，我对你甚为欢喜——因你的虔敬，以及这首圣洁的赞颂。你以不二之心恒常礼敬我，从未间断。

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (the Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• ते: your
• ते: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (enclitic)

• परितुष्टः: fully pleased
• परितुष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि-√तुष् (धातु; तुष्टौ) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु; सत्तायाम्)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भक्त्या: by devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पुण्यस्तवेन: by the holy hymn of praise
• पुण्यस्तवेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुण्य + स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (पुण्यः स्तवः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• अनन्यचेता: one-pointed in mind
• अनन्यचेता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्य + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (अनन्यं चेतः यस्य)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्यम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण

• सदा: constantly
• सदा: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पर्यपूजयः: you worshipped (fully)
• पर्यपूजयः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-√पूज् (धातु; पूजायाम्)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śiva (Īśvara/Maheśvara)

Skanda Dialogue

Listener: Rājā (the king)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks to the king with a gentle, affirming gesture; Pārvatī listens approvingly; the king’s posture relaxes into gratitude as divine acceptance is declared.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• King (Rājā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ananya-bhakti—steady, undivided devotion and worship—pleases Śiva, especially when expressed through a puṇya-stava.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it highlights devotional qualification rather than place.

What ritualistic prescription is mentioned?

Continuous worship (nitya/sadā paryapūjā) and recitation of a meritorious hymn (puṇya-stava) are implied.