Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 33
Devanagari script
तस्य वैश्यपतेः काचिद्गृहदासी नृपांगनाम् । आयांती दूरतो दृष्ट्वा तदंतिकमुपाययौ
Transliteration
tasya vaiśyapateḥ kācidgṛhadāsī nṛpāṃganām | āyāṃtī dūrato dṛṣṭvā tadaṃtikamupāyayau
Translation
那位商主家中有一名婢女，远远望见国王的王妃走来，便急忙迎上前去，将她引至近前。
Word by Word
तस्यof him/that (person)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
वैश्यपतेःof the vaiśya-lord/merchant-chief
वैश्यपतेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवैश्यपति (प्रातिपदिक; वैश्य + पति)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
काचित्a certain
काचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite pronoun used adjectivally)
गृहदासीa house-servant (maid)
गृहदासी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृहदासी (प्रातिपदिक; गृह + दासी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नृपाङ्गनाम्the king’s lady/queen
नृपाङ्गनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृपाङ्गना (प्रातिपदिक; नृप + अङ्गना)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आयान्तीcoming
आयान्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गत्यर्थक (coming)
दूरतःfrom a distance
दूरतः:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण-अर्थ)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अव्ययीभावार्थे (adverbial: ‘from afar’)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having seen)
तदन्तिकम्to her/his vicinity
तदन्तिकम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootतदन्तिक (प्रातिपदिक; तद् + अन्तिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थे लक्ष्य-स्थान (goal)
उपाययौwent/approached
उपाययौ:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)
Characters & Entities
V
vaiśyapati (merchant-chief)N
nṛpāṅganā (queen)FAQs
Dharma begins with attentive care—recognizing another’s need and moving promptly to offer help.
No specific tīrtha is named in this verse; it is a narrative transition within Brahmottarakhaṇḍa.
None; the verse describes compassionate action and hospitality rather than a formal rite.