Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39
Devanagari script
अप्रीतां रोगिणीं नारीमंतर्वत्नीं धृतव्रताम् । रजस्वलामकामां च न कामेत बलात्पुमान्
Transliteration
aprītāṃ rogiṇīṃ nārīmaṃtarvatnīṃ dhṛtavratām | rajasvalāmakāmāṃ ca na kāmeta balātpumān
Translation
男子不应以强迫之心欲求女子：不情愿者、患病者、怀孕者、持守誓愿者、行经者，以及无欲者，皆不可强求。
Word by Word
अप्रीताम्unwilling/displeased
अप्रीताम्:
Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘नारीम्’)
रोगिणीम्sick
रोगिणीम्:
Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरोगिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
नारीम्a woman
नारीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अन्तर्वत्नीम्pregnant
अन्तर्वत्नीम्:
Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्तर् (प्रातिपदिक) + वत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
धृतव्रताम्observing a vow
धृतव्रताम्:
Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootधृत (कृदन्त; धृ + क्त) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (one who has undertaken a vow)
रजस्वलाम्menstruating
रजस्वलाम्:
Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरजस्वला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
अकामाम्without desire/unwilling
अकामाम्:
Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + काम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction ‘and’)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
कामेतshould desire
कामेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकाम् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
बलात्forcibly
बलात्:
Kriya-viśeṣaṇa (Manner/क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘by force’)
पुमान्a man
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
Speaker
Rājñī (the Queen, continuing speech by context)
Skanda Dialogue
Listener: king
Visual Art Cues
Scene: Didactic tableau: the queen enumerates conditions with calm authority; symbolic vignettes may appear—pregnancy, illness, vow observance, menstruation—handled with dignity and non-sensational restraint.
FAQs
Dharma in household life demands compassion, restraint, and honoring a woman’s condition and consent.
No holy site is mentioned in this verse.
The verse implies observance of vows (vrata) and purity-restraints as part of dharmic conduct.