Adhyaya 103
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 103

Adhyaya 103

本章以层层对话铺陈:圣者摩尔迦ṇḍeya指引一位国王前往厄兰ḍī与瑞瓦(Reva)两河汇合处,并追忆湿婆曾对帕尔瓦蒂宣说、被称为“秘中之秘”的旧日开示。湿婆叙述阿特里与阿那苏雅久无子嗣,并阐明子嗣在伦理与神学上的意义:既为家族法度之依托,亦关乎身后福祉。阿那苏雅在瑞瓦河北岸的汇合圣地长期修苦行:随季节行持(夏行五火苦行pañcāgni,雨季行月行斋cāndrāyaṇa,冬季居水修行),并日日行仪(圣浴、sandhyā暮晨礼、供水回向tarpaṇa于诸天与圣仙、火供homa与礼拜)。 梵天、毗湿奴与鲁陀罗以隐蔽的二次生(dvija)形相现身,继而揭示其与宇宙季节的对应(雨/种子,冬/护持,夏/枯萎消耗)。三尊赐予恩愿,确立此tīrtha恒常清净、具满愿之力。本章并规定在汇合处的修持(尤以恰特罗月Caitra为胜):沐浴、夜间守 vigil、供食二次生、行pindadāna祖灵团食、绕行礼敬与诸种布施dāna,功德倍增。 又举一则教诫故事:居士戈文达拾柴时无意致孩童身亡,后遭身病之苦,被解释为业报显现;他以在汇合处沐浴并行相应礼拜与布施而得解脱,显示朝圣戒行之补救力。章末以果报颂式保证:听闻或诵读此事迹,以及在此居住或持斋者,皆获广大功德;甚至偶然触及此地之水与土,亦能蒙受福益。

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल एरण्डीसङ्गमं परम् । यच्छ्रुतं वै मया राजञ्छिवस्य वदतः पुरा

圣者马尔坎德耶说道:于是,国王啊,当往至名为“埃兰迪汇流”(Ēraṇḍī-saṅgama)的至上合流处——那是我昔日曾听闻的,当时正是湿婆亲自开示,国王啊。

Verse 2

एतदेव पुरा प्रश्नं गौर्या पृष्टस्तु शङ्करः । प्रोवाच नृपशार्दूल गुह्याद्गुह्यतरं शुभम्

正是这个问题,往昔曾由高丽(Gaurī)问于商羯罗(Śaṅkara)。而他,王中之虎啊,宣说了吉祥的秘要——比隐秘更为隐秘。

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि परं गुह्यं नाख्यातं कस्यचिन्मया । रेवायाश्चोत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् । भ्रूणहत्याहरं देवि कामदं पुत्रवर्धनम्

自在天(Īśvara)说道:“女神啊,谛听这至上的秘密,我未曾向任何人宣说。于瑞瓦河(Revā)北岸,有一处极其庄严殊胜的圣地(tīrtha):能灭除堕胎之罪,赐予所愿之福,并增长子嗣。”

Verse 4

पार्वत्युवाच । कथयस्व महादेव तीर्थं परमशोभनम् । भ्रूणहत्याहरं कस्मात्कामदं स्वर्गदर्शनम्

帕尔瓦蒂(Pārvatī)说道:“大天(Mahādeva)啊,请为我宣说那至为庄严殊胜的圣地(tīrtha)。它如何能除灭堕胎之罪,成就所愿,并赐予天界之见?”

Verse 5

ईश्वर उवाच । अत्रिर्नाम महादेवि मानसो ब्रह्मणः सुतः । अग्निहोत्ररतो नित्यं देवतातिथिपूजकः

自在天说道:“大女神啊,有一位名为阿特里(Atri)的圣仙,是梵天(Brahmā)意生之子。他恒常奉行阿耆尼火供(Agnihotra),并常以敬礼供养诸天与来宾。”

Verse 6

सोमसंस्थाश्च सप्तैव कृता विप्रेण पार्वति । अनसूयेति विख्याता भार्या तस्य गुणान्विता

哦,帕尔瓦蒂(Pārvatī)啊,那位婆罗门完成了全部七种苏摩祭(Soma-yajña)。他的妻子名闻为阿那苏雅(Anasūyā),具足诸德。

Verse 7

पतिव्रता पतिप्राणा पत्युः कार्यहिते रता । एवं याति ततः काले न पुत्रा न च पुत्रिका

她是守夫誓的贞妇(pativratā),以夫为命,专心于有益于夫君职责之事。然而时日流转,他们既无儿子,也无女儿。

Verse 8

अपराह्णे महादेवि सुखासीनौ तु सुन्दरि । वदन्तौ सुखदुःखानि पूर्ववृत्तानि यानि च

到了午后,大女神啊,秀丽者啊,那对佳偶安然端坐,谈论喜与悲,并追忆往昔所发生的种种。

Verse 9

अत्रिरुवाच । सौम्ये शुभे प्रिये कान्ते चारुसर्वाङ्गसुन्दरि । विद्याविनयसम्पन्ने पद्मपत्रनिभेक्षणे

阿特里说道:“温柔者、吉祥者、挚爱者、亲爱的妻啊;肢体娟美的丽人啊;具足学识与谦恭,目光如莲瓣者啊——”

Verse 10

पूर्णचन्द्रनिभाकारे पृथुश्रोणिभरालसे । न त्वया सदृशी नारी त्रैलोक्ये सचराचरे

你的形貌如满月般圆明;髋阔而丰,沉静而婉丽——在三界之中,凡动与不动者间,无有女子能与你相比。

Verse 11

रतिपुत्रफला नारी पठ्यते वेदवादिभिः । पुत्रहीनस्य यत्सौख्यं तत्सौख्यं मम सुन्दरि

诸吠陀论师宣说:女子承载爱欲之果,亦承载子嗣之果。无子之人所得之乐,如今便是我的乐,妙丽者啊。

Verse 12

यथाहं न तथा पुत्रः समर्थः सर्वकर्मसु । पुन्नामनरकाद्भद्रे जातमात्रेण सुन्दरि

不像我这般,儿子未必能胜任一切职责;然而,吉祥而美丽者啊,他仅凭出生,便能使(其父)脱离名为“普那摩”的地狱。

Verse 13

पतन्तं रक्षयेद्देवि महापातकिनं यदि । महाघोरे गता वापि दुष्टकर्मपितामहाः

女神啊,若(儿子)能护持那将坠落者,即便是大罪人;那么即使作恶的祖父们,纵已堕入最可怖之境,亦可得救。

Verse 14

तद्धरन्ति सुपुत्राश्च वैतरण्यां गतानपि । पुत्रेण लोकाञ्जयति पौत्रेण परमा गतिः

那(重担)由贤善之子担去——即便是已至“毗多罗尼”者亦然。凭儿子可胜诸界;凭孙子得至无上归趣。

Verse 15

अथ पुत्रस्य पौत्रेण प्रगच्छेद्ब्रह्म शाश्वतम् । नास्ति पुत्रसमो बन्धुरिह लोके परत्र च

于是,凭借儿子的孙子,便能趋向永恒的梵(Brahman)。在此世与彼世之间,没有任何朋友能与儿子相等。

Verse 16

अहश्च मध्यरात्रे च चिन्तयानस्य सर्वदा । शुष्यन्ति मम गात्राणि ग्रीष्मे नद्युदकं यथा

白昼乃至半夜,我不断忧思,我的肢体枯槁——如同夏日河水干涸。

Verse 17

अनसूयोवाच । यत्त्वया शोचितं विप्र तत्सर्वं शोचयाम्यहम् । तवोद्वेगकरं यच्च तन्मे दहति चेतसि

阿那苏雅说:“婆罗门啊,你所哀伤的一切,我也同样哀伤;凡令你不安之事,也在我心中灼烧。”

Verse 18

येन पुत्रा भविष्यन्ति आयुष्मन्तो गुणान्विताः । तत्कार्यं च समीक्षस्व येन तुष्येत्प्रजापतिः

当审察那条道路:由此将诞生儿子,寿命绵长、具足德行;当思量那件功业:由此令生主(Prajāpati)欢喜。

Verse 19

अत्रिरुवाच । तपस्तप्तं मया भद्रे जातमात्रेण दुष्करम् । व्रतोपवासनियमैः शाकाहारेण सुन्दरि

阿特里说:“吉祥的你啊,我自最初便修行艰苦的苦行(tapas),确实难行;以誓戒、斋戒、律仪,并以草木青蔬为食,丽人啊。”

Verse 20

क्षीणदेहस्तु तिष्ठामि ह्यशक्तोऽहं महाव्रते । तेन शोचामि चात्मानं रहस्यं कथितं मया

“我身躯已衰,仍勉力站立;在这大誓中我已无力。因此我为自身而悲——这隐秘之事,我已向你说出。”

Verse 21

अनसूयोवाच । भर्तुः पतिव्रता नारी रतिपुत्रविवर्धिनी । त्रिवर्गसाधना सा च श्लाघ्या च विदुषां जने

阿那苏雅说道:“妻子若以夫为誓,能滋养夫妻和合并抚育子嗣;她成就人生三义,亦为学者贤达所称赞。”

Verse 22

जपस्तपस्तीर्थयात्रा मृडेज्यामन्त्रसाधनम् । देवताराधनं चैव स्त्रीशूद्रपतनानि षट्

持诵、苦行、朝礼圣渡、礼敬鲁陀罗、严修真言、以及供奉诸天——此六事在此被宣说为令妇女与首陀罗招致堕落之行。

Verse 23

ईदृशं तु महादोषं स्त्रीणां तु व्रतसाधने । वदन्ति मुनयः सर्वे यथोक्तं वेदभाषितम्

确然如此:关于妇女修持誓戒之事,被说为有此大过;一切牟尼皆如《吠陀》所说之教而宣示。

Verse 24

अनुज्ञाता त्वया ब्रह्मंस्तपस्तप्स्यामि दुष्करम् । पुत्रार्थित्वं समुद्दिश्य तोषयामि सुरोत्तमान्

“蒙你允可,婆罗门啊,我将修行艰难的苦行。为求得一子,我将奉悦诸天之最上者。”

Verse 25

अत्रिरुवाच । साधु साधु महाप्राज्ञे मम संतोषकारिणि । आज्ञाता त्वं मया भद्रे पुत्रार्थं तप आश्रय

阿特里说道:“善哉,善哉!大慧之人,令我心悦者。吉祥的夫人,我已允准于你——为求得一子,当依止苦行(tapas)。”

Verse 26

देवतानां मनुष्याणां पित्ःणामनृणो भवे । न भार्यासदृशो बन्धुस्त्रिषु लोकेषु विद्यते

凭此正行,便能免除对诸天、对世人、对祖灵的债;因为在三界之中,没有任何亲属可与妻子相比。

Verse 27

तेन देवाः प्रशंसन्ति न भार्यासदृशं सुखम् । सन्मुखे मन्मुखाः पुत्राः विलोमे तु पराङ्मुखाः

因此诸天称赞此理:没有一种安乐能胜过由妻而来的安乐。顺境之时,儿子们恭敬相向;逆境之时,却转身背离。

Verse 28

तेन भार्यां प्रशंसन्ति सदेवासुरमानुषाः । महाव्रते महाप्राज्ञे सत्त्ववति शुभेक्षणे

因此,妻道为诸天、阿修罗与人类同声称赞——大誓之女,大慧之女,具坚毅之德,目光吉祥者。

Verse 29

तपस्तपस्व शीघ्रं त्वं पुत्रार्थं तु ममाज्ञया । एतद्वाक्यावसाने तु साष्टाङ्गं प्रणताब्रवीत्

“依我之命,速行苦行(tapas),为求一子。”话音既毕,她以八支投地礼俯伏顶礼,随后开口说道。

Verse 30

त्वत्प्रसादेन विप्रेन्द्र सर्वान्कामानवाप्नुयाम् । हंसलीलागतिः सा च मृगाक्षी वरवर्णिनी

“蒙您恩典,婆罗门中最尊者,愿我得遂一切所愿。”她步态如天鹅般轻盈嬉游,双眸若鹿,肤色殊胜端丽。

Verse 31

नियमस्था ततो भूत्वा सम्प्राप्ता नर्मदां नदीम् । शिवस्वेदोद्भवां देवीं सर्वपापप्रणाशनीम्

随后她安住于戒律与修持,抵达那摩陀河——据说由湿婆之汗所化的女神——能摧灭一切罪业。

Verse 32

यस्या दर्शनमात्रेण नश्यते पापसञ्चयः । स्नानमात्रेण वै यस्या अश्वमेधफलं लभेत्

仅仅瞻仰她,积聚的罪垢便消灭;仅仅在她水中沐浴,便得阿湿婆弥陀(马祭)的功果。

Verse 33

ये पिबन्ति महादेवि श्रद्दधानाः पयः शुभम् । सोमपानेन तत्तुल्यं नात्र कार्या विचारणा

大女神啊,凡以信心饮她吉祥之水者,等同于饮苏摩;对此不必疑虑争辩。

Verse 34

ये स्मरन्ति दिवा रात्रौ योजनानां शतैरपि । मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं प्रयान्ति ते

纵在百由旬之外,若昼夜忆念于她,亦得解脱一切罪业,并往生鲁陀罗之界。

Verse 35

नर्मदायाः समीपे तु तावुभौ योजनद्वये । न पश्यन्ति यमं तत्र ये मृता वरवर्णिनि

然而在那尔摩达河两岸各两由旬之内,凡在此处去世者,哦肤色姣美者,并不见阎摩。

Verse 36

ततस्तदुत्तरे कूले एरण्ड्याः सङ्गमे शुभे । नियमस्था विशालाक्षी शाकाहारेण सुन्दरि

随后在她的北岸,于与艾兰迪河吉祥汇合之处,哦大眼的美人,她安住于戒律,以蔬食为生。

Verse 37

तोषयन्ती त्रींश्च देवाञ्छुभैः स्तोत्रैर्व्रतैस्तथा । ग्रीष्मेषु च महादेवि पञ्चाग्निं साधयेत्ततः

以吉祥赞颂与誓戒取悦三十天神之后,她便在夏季修行五火苦行,哦大女神。

Verse 38

वर्षाकाले चार्द्रवासाश्चरेच्चान्द्रायणानि च । हेमन्ते तु ततः प्राप्ते तोयमध्ये वसेत्सदा

雨季时她身着湿衣,并修持月行(Cāndrāyaṇa)之誓;而冬季来临时,她常住于水中。

Verse 39

प्रातःस्नानं ततः सन्ध्यां कुर्याद्देवर्षितर्पणम् । देवानामर्चनं कृत्वा होमं कुर्याद्यथाविधि

她于黎明沐浴;继而行暮晨礼(Sandhyā),并向诸天与圣仙献奠(tarpaṇa)。礼敬诸神之后,又依仪轨行火供(homa)。

Verse 40

यजते वैष्णवांल्लोकान् स्नानजाप्यहुतेन च । एवं वर्षशते प्राप्ते रुद्रविष्णुपितामहाः

她以沐浴、持诵与供献火供而礼敬,得至毗湿奴之诸界。如此百年既满,鲁陀罗、毗湿奴与毗多摩诃(梵天)遂现前而至。

Verse 41

सम्प्राप्ता द्विजरूपैस्तु एरण्ड्याः सङ्गमे प्रिये । पुरतः संस्थितास्तस्या वेदमभ्युद्धरन्ति च

他们以婆罗门之相而至,卿所爱者啊,于艾兰迪河之汇合处。立于她前,便宣扬并赞颂吠陀。

Verse 42

अनसूया जपं त्यक्त्वा निरीक्ष्य तान्मुहुर्मुहुः । उत्थिता सा विशालाक्षी अर्घं दत्त्वा यथाविधि

阿那苏雅暂止持诵,屡屡凝望他们。随后这位大眼的夫人起身,依仪轨奉上阿尔伽亚——恭敬的净水供。

Verse 43

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । दर्शनेन तु विप्राणां सर्वपापैः प्रमुच्यते

“今日我之出生得其圆满,今日我之苦行亦得其圆满。只因得见圣洁婆罗门,便能解脱一切罪垢。”

Verse 44

प्रदक्षिणं ततः कृत्वा साष्टाङ्गं प्रणताब्रवीत् । कन्दमूलफलं शाकं नीवारानपि पावनान् । प्रयच्छाम्यहमद्यैव मुनीनां भावितात्मनाम्

随后她行右绕礼,并以八支顶礼伏地而言:“就在今日,我将供养诸位心灵清净的牟尼:根茎、块茎、果实、青蔬,乃至能净化身心的野生谷粒——尼瓦拉(nīvāra)。”

Verse 45

विप्रा ऊचुः । तपसा तु विचित्रेण तपःसत्येन सुव्रते । तृप्ताः स्म सर्वकामैस्तु सुव्रते तव दर्शनात्

婆罗门们说:“善誓之女啊,凭你奇妙的苦行与苦行之真实,我们一切所愿皆得满足——只因得见你一面。”

Verse 46

अस्माकं कौतुकं जातं तापसेन व्रतेन यत् । स्वर्गमोक्षसुतस्यार्थे तपस्तपसि दुष्करम्

“我们心中生起疑问:你这出家般的誓愿为何如此?为求天界、解脱与得子,你竟苦行复苦行,艰难至极。”

Verse 47

अनसूयोवाच । तपसा सिध्यते स्वर्गस्तपसा परमा गतिः । तपसा चार्थकामौ च तपसा गुणवान्सुतः । तप एव च मे विप्राः सर्वकामफलप्रदम्

阿那苏雅说:“以苦行得天界;以苦行达至最高归宿。以苦行得财富与所欲;以苦行得具德之子。唯有苦行啊,婆罗门们,能赐予一切目标之果。”

Verse 48

विप्रा ऊचुः । तन्वी श्यामा विशालाक्षी स्निग्धाङ्गी रूपसंयुता । हंसलीलागतिगमा त्वं च सर्वाङ्गसुन्दरी

婆罗门们说:“你身姿纤细、肤色黝润,双目广大,肢体柔美而具妙色;你的步态如天鹅嬉游般轻灵,你全身无处不美。”

Verse 49

किं च ते तपसा कार्यमात्मानं शोच्यसे कथम्

“那么你又何必行苦行?为何为自己而忧伤?”

Verse 50

अनसूयोवाच । यदि रुद्रश्च विष्णुश्च स्वयं साक्षात्पितामहः । गूढरूपधराः सर्वे तच्चिह्नमुपलक्षये

阿那苏雅说道:“若你们确是鲁陀罗与毗湿奴——并且正是毗多摩诃(梵天)亲临——皆以隐秘之相示现,那么我便能识得此真之征兆。”

Verse 51

तस्या वाक्यावसाने तु स्वरूपं दर्शयन्ति ते । स्वस्वरूपैः स्थिता देवाः सूर्यकोटिसमप्रभाः

她话音既落,他们便显现真实本相。诸天安住于各自的神性之中,光辉灿然,如千万日轮同耀。

Verse 52

चतुर्भुजो महादेवि शङ्खचक्रगदाधरः । अतसीपुष्पवर्णस्तु पीतवासा जनार्दनः

大女神啊,阇那尔达那现四臂之相,执螺、轮与杵;其肤色如亚麻花般澄净,身披黄色圣衣。

Verse 53

गरुत्मान्वाहनं यस्य श्रिया च सहितो हरिः । प्रसन्नवदनः श्रीमान्स्वयंरूपो व्यवस्थितः

以迦楼罗为乘的诃利,安住于其显现之身,光明吉祥;并有室利女神相随,面容宁静而慈和。

Verse 54

पीतवासा महादेवि चतुर्वदनपङ्कजः । हंसोपरि समारूढो ह्यक्षमालाकरोद्यतः

大女神啊,梵天四面莲容,身着黄色圣衣,乘坐天鹅而来;其手高举,持念珠在掌。

Verse 55

आगतो नर्मदातीरे ब्रह्मा लोकपितामहः । योऽसौ सर्वजगद्व्यापी स्वयं साक्षान्महेश्वरः

在那尔摩陀河岸,梵天——诸世界之祖——前来;并且那遍满一切宇宙者也亲自显现:即大自在天摩诃湿婆。

Verse 56

वृषभं तु समारूढो दशबाहुसमन्वितः । भस्माङ्गरागशोभाढ्यः पञ्चवक्त्रस्त्रिलोचनः

祂乘御神牛,具十臂,肢体涂抹圣灰而光辉庄严;五面三眼——主宰如是显现。

Verse 57

जटामुकुटसंयुक्तः कृतचन्द्रार्द्धशेखरः । एवंरूपधरो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः

祂以盘结长发为冠,额上戴半月为饰;如是形相而立者,乃遍一切的大自在天摩诃湿婆。

Verse 58

अनसूया निरीक्ष्यैतद्देवानां दर्शनं परम् । वेपमाना ततः साध्वी सुरान्दृष्ट्वा मुहुर्मुहुः

阿那苏雅见到诸天这至上的显现,便身心战栗;她一次又一次凝望诸神。

Verse 59

अनसूयोवाच । किं व्यापारस्वरूपास्तु विष्णुरुद्रपितामहाः । एतद्वै श्रोतुमिच्छामि ह्यशेषं कथयन्तु मे

阿那苏雅说道:“毗湿奴、鲁陀罗与祖父梵天,其本质与职分究竟为何?我愿尽闻其详——请毫无遗漏地为我宣说。”

Verse 60

ब्रह्मोवाच । प्रावृट्कालो ह्यहं ब्रह्मा आपश्चैव प्रकीर्तिताः । मेघरूपो ह्यहं प्रोक्तो वर्षयामि च भूतले

梵天说道:“我即雨季(prāvṛṭ),亦被称颂为诸水。我被说为云之形相,并使甘霖降落于大地。”

Verse 61

अहं सर्वाणि बीजानि प्राक्सन्ध्यासूदिते रवौ । एतद्वै कारणं सर्वं रहस्यं कथितं परम्

“我是一切种子,”梵天说道,“当太阳在黎明前的曙光中升起之时。此即万有之因;这至上的秘密已被宣说。”

Verse 62

विष्णुरुवाच । हेमन्तश्च भवेद्विष्णुर्विश्वरूपं चराचरम् । पालनाय जगत्सर्वं विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम्

毗湿奴说道:“在 Hemanta(初冬)之季,我,毗湿奴,化为遍满宇宙之形,贯通一切动与不动。为护持并滋养整个世界,此即毗湿奴至上的伟大。”

Verse 63

रुद्र उवाच । ग्रीष्मकालो ह्यहं प्रोक्तः सर्वभूतक्षयंकरः । कर्षयामि जगत्सर्वं रुद्ररूपस्तपस्विनि

鲁陀罗说道:“我被宣说为 Grīṣma(夏季),使一切众生趋于衰耗之时。以鲁陀罗之形,噢修行的女圣者,我令整个世界枯槁,抽离其力。”

Verse 64

एवं ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव महाव्रते । त्रयो देवास्त्रयः सन्ध्यास्त्रयः कालास्त्रयोऽग्नयः

因此,噢具大誓愿的女尊者,梵天、毗湿奴与鲁陀罗为三位神祇;同样也有三种 sandhyā(晨昏交界),三种时间分段,以及三种圣火。

Verse 65

तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैकात्मतां गतः । वरं दद्युश्च ते भद्रे यस्त्वया मनसीप्सितम्

同样地,梵天、毗湿奴与鲁陀罗融为一体;吉祥的女士啊,他们愿赐予你心中所求的恩赐。

Verse 66

अनसूयोवाच । धन्या पुण्या ह्यहं लोके श्लाघ्या वन्द्या च सर्वदा । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च प्रसन्नवदनाः शुभाः

阿那苏雅说道:“确实,我在世间有福且具功德——常应受赞叹与礼敬——因为梵天、毗湿奴与鲁陀罗正以安宁吉祥之面容立于我前。”

Verse 67

यदि तुष्टास्त्रयो देवा दयां कृत्वा ममोपरि । अस्मिंस्तीर्थे तु सांनिध्याद्वरदाः सन्तु मे सदा

“若三位天神欢喜,并怜悯于我,那么凭他们在此圣渡口的常住临在,愿他们恒常作我赐福施愿者。”

Verse 68

रुद्र उवाच । एवं भवतु ते वाक्यं यत्त्वया प्रार्थितं शुभे । प्रत्यक्षा वैष्णवी माया एरण्डीनाम नामतः

鲁陀罗说道:“如是成就;吉祥者啊,你所祈求的必得圆满。此处毗湿奴之神力(摩耶)将显现,名为‘艾兰迪’(Eraṇḍī)。”

Verse 69

यस्या दर्शनमात्रेण नश्यते पापसञ्चयः । चैत्रमासे तु सम्प्राप्ते अहोरात्रोषितो भवेत्

“仅仅得见她一面,积聚之罪便消灭。及至恰伊特拉月到来,应在彼处住满一昼一夜。”

Verse 70

एरण्ड्याः सङ्गमे स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति । रात्रौ जागरणं कुर्यात्प्रभाते भोजयेद्द्विजान्

在厄兰迪(Eraṇḍī)两水汇合处沐浴者,连弑婆罗门之罪亦得消除。夜间当守夜警醒,黎明时应供养二次生者(婆罗门)。

Verse 71

यथोक्तेन विधानेन पिण्डं दद्याद्यथाविधि । प्रदक्षिणां ततो दद्याद्धिरण्यं वस्त्रमेव च

依所述仪轨,当如法奉献皮ṇḍa(祭团、亡灵供食)。随后应行右绕礼(pradakṣiṇā),再行布施——黄金以及衣服。

Verse 72

रजतं च तथा गावो भूमिदानमथापि वा । सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तमिति स्वायम्भुवोऽब्रवीत्

或施白银,或施牛群,乃至施地之供养——这一切皆被宣说为功德增至一俱胝(亿)倍;此乃自生者斯瓦扬布瓦(摩奴)所言。

Verse 73

ये म्रियन्ति नरा देवि एरण्ड्याः सङ्गमे शुभे । यावद्युगसहस्रं तु रुद्रलोके वसन्ति ते

女神啊,凡在厄兰迪(Eraṇḍī)吉祥汇合处舍身之人,皆得居于鲁陀罗之界,长达一千劫。

Verse 74

अहोरात्रोषितो भूत्वा जपेद्रुद्रांश्च वैदिकान् । एकादशैकसंज्ञांश्च स याति परमां गतिम्

住满一昼一夜之后,当诵持吠陀中鲁陀罗诸赞——名为“十一”的圣颂;由此他得至无上归趣。

Verse 75

विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनम् । पुत्रार्थी लभते पुत्रांल्लभेत्कामान् यथेप्सितान्

求学者得学问,求财者得财富;求子者得子嗣——诸愿皆随所愿而圆满。

Verse 76

एरण्ड्याः सङ्गमे स्नात्वा रेवाया विमले जले । महापातकिनो वापि ते यान्ति परमां गतिम्

在艾兰迪河汇入瑞瓦(纳尔玛达)之处,于其清净之水中沐浴者,即便背负重罪,也能抵达至上的归宿。

Verse 77

अनसूयोवाच । यदि तुष्टास्त्रयो देवा मम भक्तिप्रचोदिताः । मम पुत्रा भवन्त्वेव हरिरुद्रपितामहाः

阿那苏雅说道:“若三位天神因我虔敬而欢喜,愿哈利(毗湿奴)、鲁陀罗(湿婆)与毗多摩诃(梵天)确然成为我的儿子。”

Verse 78

विष्णुरुवाच । पूज्या यत्पुत्रतां यान्ति न कदाचिच्छ्रुतं मया । शुभे ददामि पुत्रांस्ते देवतुल्यपराक्रमान् । रूपवन्तो गुणोपेतान्यज्विनश्च बहुश्रुतान्

毗湿奴说道:“尊贵的夫人,我从未听闻受敬拜者竟入于为人之子。然则,吉祥者啊,我赐你诸子:勇武如天神,容貌端严,德行具足,勤于祭祀,博学多闻。”

Verse 79

अनसूयोवाच । ईप्सितं तच्च दातव्यं यन्मया प्रार्थितं हरे । नान्यथा चैव कर्तव्या मम पुत्रैषणा तु या

阿那苏雅说道:“哈利啊,我所祈求者当如我所愿而赐;我求子之愿,不可用别样方式成就。”

Verse 80

विष्णुरुवाच । पूर्वं तु भृगुसंवादे गर्भवास उपार्जितः । तस्याहं चैव पारं तु नैव पश्यामि शोभने

毗湿奴说道:“从前在与婆利古的对话中,曾提及‘住于胎中’之功德。对此,丽人啊,我看不见其究竟边际。”

Verse 81

स्मरमाणः पुरावृत्तं चिन्तयामि पुनःपुनः । एवं संचिन्त्य ते देवाः पितामहमहेश्वराः

“忆念往昔所发生之事,我一次又一次地思惟。”如此沉思之时,那些神祇——毗多摩诃(梵天)与摩诃湿伐罗(湿婆)——也一同商议。

Verse 82

अयोनिजा भविष्यामस्तव पुत्रा वरानने । योनिवासे महाप्राज्ञि देवा नैव व्रजन्ति च

容颜姝丽者啊,我们将成为你的儿子,非由胎而生。因为,大智的女神啊,诸天不入胎中之生。

Verse 83

सांनिध्यात्सङ्गमे देवि लोकानां तु वरप्रदाः । एरण्डी वैष्णवी माया प्रत्यक्षा त्वं भविष्यसि

女神啊,凭你在圣汇之处的亲临,你将成为赐福于诸界者。作为艾兰迪——毗湿奴之摩耶(Vaiṣṇavī Māyā)——你将亲自显现于世。

Verse 84

त्रयो देवाः स्थिताः पाथ रेवाया उत्तरे तटे । वरप्राप्ता तु सा देवी गता माहेन्द्रपर्वतम्

亲爱的啊,三位神祇驻守在瑞瓦河的北岸;而那位女神得其所愿之后,便前往摩诃因陀罗山。

Verse 85

क्षीणाङ्गी शुक्लदेहा च रूक्षकेशी सुदारुणा । कृतयज्ञोपवीता सा तपोनिष्ठा शुभेक्षणा

她的四肢消瘦,身体苍白,头发粗糙,苦行令人敬畏。她佩戴着神圣的圣线(yajñopavīta),坚定于苦行(tapas),目光吉祥。

Verse 86

शिलातलनिविष्टोऽसौ दृष्टः कान्तो महायशाः । हृष्टचित्तोऽभवद्देवि उत्तिष्ठोत्तिष्ठ साब्रवीत्

那位显赫光辉的主被看见坐在一块石板上。女神啊,他心中充满喜悦,说道:“起来,起来!”

Verse 87

अत्रिरुवाच । साधु साधु महाप्राज्ञे ह्यनसूये महाव्रते । अचिन्त्यं गालवादीनां वरं प्राप्तासि दुर्लभम्

阿特里说:“做得好,做得好,大智的阿纳苏亚啊,发下宏愿的女子啊。你获得了一个不可思议的恩赐——即使在加拉瓦等圣人中也很罕见。”

Verse 88

अनसूयोवाच । त्वत्प्रसादेन देवर्षे वरं प्राप्तास्मि दुर्लभम् । तेन देवाः प्रशंसन्ति सिद्धाश्च ऋषयोऽमलाः

阿纳苏亚说:“神圣的先知啊,承蒙您的恩典,我获得了难以得到的恩赐。因此,众神赞美我,悉达和纯洁的圣人们也赞美我。”

Verse 89

एवमुक्ता तु सा देवी हर्षेण महता युता । आलोकयेत्ततः कान्तं तेनापि शुभदर्शना

听闻此言,那位女神心中充满巨大的喜悦,注视着她的爱人;而面容吉祥的她,也被他深情地注视着。

Verse 90

ईक्षणाच्चैव संजातं ललाटे मण्डलं शुभम् । नवयोजनसाहस्रं मण्डलं रश्मिभिर्वृतम्

就在那一瞥之中,额上生起一轮吉祥光明的圆盘——其轮广达九千由旬,周匝为光芒所环绕。

Verse 91

कदम्बगोलकाकारं त्रिगुणं परिमण्डलम् । तस्य मध्ये तु देवेशि पुरुषो दिव्यरूपधृक्

其形圆如迦檀婆花球,三重层次,周圆无缺。其中央,噢天女之主,有一位具足神圣妙相的尊者。

Verse 92

हेमवर्णोऽमृतमयः सूर्यकोटिसमप्रभः । आद्यः पुत्रोऽनसूयायाः स्वयं साक्षात्पितामहः

其色如金,体性甘露,光辉胜似千万日轮——他被称为阿那苏雅之长子;实则正是毗多摩诃,即梵天亲自显现。

Verse 93

चन्द्रमा इति विख्यातः सोमरूपो नृपात्मज । इष्टापूर्ते च संपाति कलाषोडशकेन तु

他以“旃陀罗摩”(Candramā)之名著称——即月神——具索摩之相,噢王子之子;并以十六分月相(kalā)的轮转而与祭祀与善业(iṣṭa、pūrta)之果相系。

Verse 94

प्रतिपच्च द्वितीया च तृतीया च महेश्वरि । चतुर्थी पञ्चमी चैव अव्यया षोडशी कला

初一(Pratipat)、初二(Dvitīyā)、初三(Tṛtīyā),噢大自在女神(Maheśvarī);又有初四(Caturthī)与初五(Pañcamī)——这些月日(tithi)皆被说与不坏的第十六分月光(ṣoḍaśī-kalā)相关。

Verse 95

चतुर्विधस्य लोकस्य सूक्ष्मो भूत्वा वरानने । आप्रीणाति जगत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

噢,容颜姝丽者,他在四类世间中化为微妙,滋养整个宇宙——三界之中一切有情与无情,皆蒙其润泽。

Verse 96

सर्वे ते ह्युपजीवन्ति हुतं दत्तं शशिस्थितम् । वनस्पतिगते सोमे धनवांश्च वरानने

一切众生确实依凭火中供献与布施之德而得以存续,此功德安立于月下;噢,容颜姝丽者,当苏摩住于草木之中,人便得享富足。

Verse 97

भुञ्जन् परगृहे मूढो ददेदब्दकृतं शुभम् । वनस्पतिगते सोमे यस्तु छिन्द्याद्वनस्पतीन् । तेन पापेन देवेशि नरा यान्ति यमालयम्

纵使愚人寄食他家,也尚可布施一年善行所积之福;然而,噢,天女啊,若在苏摩住于草木之时砍伐树木——以此罪业,噢,诸神之主母,人们将趋赴阎摩之界。

Verse 98

वनस्पतिगते सोमे मैथुनं यो निषेवते । ब्रह्महत्यासमं पापं लभते नात्र संशयः

当苏摩住于草木之时,凡行淫合者,必得与“梵杀罪”(brahma-hatyā)等同之罪;对此毫无疑问。

Verse 99

वनस्पतिगते सोमे मन्थानं योऽधिवाहयेत् । गावस्तस्य प्रणश्यन्ति याश्च वै पूर्वसंचिताः

当苏摩住于草木之时,凡使搅乳杵运作而行搅拌者,必致其牛群毁失——连先前积聚的也一并失去。

Verse 100

वनस्पतिगते सोमे ह्यध्वानं योऽधिगच्छति । भवन्ति पितरस्तस्य तं मासं रेणुभोजनाः

当苏摩寄于草木之中时,凡启程远行者——其祖先于该月便成“食尘者”,失却应得的供养。

Verse 101

अमावस्यां महादेवि यस्तु श्राद्धप्रदो भवेत् । अब्दमेकं विशालाक्षि तृप्तास्तत्पितरो ध्रुवम्

在阿摩婆娑耶新月之日,噢大女神、广目者——凡施行施罗陀供养者,其祖先必定满足整整一年。

Verse 102

हिरण्यं रजतं वस्त्रं यो ददाति द्विजातिषु । सर्वं लक्षगुणं देवि लभते नात्र संशयः

噢女神,凡以金、银与衣服布施于二次生者(婆罗门等)者,必得十万倍功德,毫无疑虑。

Verse 103

। अध्याय

章标记:“Adhyāya”(章)。

Verse 104

द्वितीयस्तु महादेवि दुर्वासा नाम नामतः । सृष्टिसंहारकर्ता च स्वयं साक्षान्महेश्वरः

噢大女神,第二位(之子)名为杜尔婆娑。彼即显现的摩诃伊湿伐罗,司掌创造与毁灭。

Verse 105

ऋषिमध्यगतो देवि तपस्तपति दुष्करम् । सोऽपि रुद्रत्वमायाति सम्प्राप्ते भूतविप्लवे

噢,女神啊,他居于诸仙圣(ṛṣi)之间,修行艰难而严峻的苦行(tapas)。当众生动荡之时来临,他亦证得鲁陀罗(Rudra)之境。

Verse 106

इन्द्रोऽपि शप्तस्तेनैव दुर्वाससा वरानने । द्वितीयस्य तु पुत्रस्य सम्भवः कथितो मया

噢,容颜姝丽者,因陀罗亦被那位杜尔婆萨(Durvāsā)亲自诅咒。故我已向你叙说第二子之诞生缘起。

Verse 107

दत्तात्रेयस्वरूपेण भगवान्मधुसूदनः । जगद्व्यापी जगन्नाथः स्वयं साक्षाज्जनार्दनः

以达塔特雷耶(Dattātreya)之形,吉祥的主摩度苏丹那(Madhusūdana)显现——亲自的阇那尔达那(Janārdana),遍满诸界的宇宙之主(Jagannātha)。

Verse 108

एते देवास्त्रयः पुत्रा अनसूयाया महेश्वरि । वरदानेन ते देवा ह्यवतीर्णा महीतले

噢,摩诃湿伐梨(Maheśvarī)啊,阿那苏雅(Anasūyā)的这三位儿子确为诸神;因赐予恩愿之力,那些神祇降临于大地。

Verse 109

पुत्रप्राप्तिकरं तीर्थं रेवायाश्चोत्तरे तटे । अनसूयाकृतं पार्थ सर्वपापक्षयं परम्

噢,帕尔塔(Pārtha)啊,在瑞瓦河(Revā)北岸有一处圣地(tīrtha),能赐得子嗣。此地由阿那苏雅所建立,最为殊胜,能灭尽一切罪业。

Verse 110

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेऽस्मिन्नर्मदायां पुरातनम् । भ्रूणहत्या गता तत्र ब्राह्मणस्य नराधिप

圣者马尔坎德耶说道:大王啊,在此世间,圣河那尔玛达有一古老奇迹;在那里,落在一位婆罗门身上的堕胎(杀胎)之罪得以消除。

Verse 111

युधिष्ठिर उवाच । इतिहासं द्विजश्रेष्ठ कथयस्व ममानघ । सर्वपापहरं लोके दुःखार्तस्य च कथ्यताम्

尤提希提罗说道:最尊贵的婆罗门啊,无垢者啊,请为我讲述那段圣史——能在世间除灭一切罪业;也请为受忧苦所逼之人宣说。

Verse 112

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सुवर्णशिलके ग्रामे गौतमान्वयसम्भवः । कृषीवलो महादेवि भार्यापुत्रसमन्वितः

圣者马尔坎德耶说道:在名为苏伐尔那希拉迦的村落里,住着一位农夫,出自乔多摩族系,摩诃提毗啊,他与妻子和儿子同住。

Verse 113

वसते तत्र गोविन्दः संजातो विपुले कुले । पुत्रदारसमोपेतो गृहक्षेत्ररतः सदा

那里住着名为瞿温陀者,生于富足之家;他常常眷恋家宅与田地,妻子儿女相随左右。

Verse 114

शकटं पूरयित्वा तु काष्ठानामगमद्गुहम् । प्रक्षिप्तानि च काष्ठानि ह्येकाकी क्षुधयान्वितः

他把车装满柴薪之后,便前往洞窟;独自一人,又为饥饿所迫,便将木柴投掷入内。

Verse 115

रिङ्गमाणस्तदा पुत्रः पितुः शब्दात्समागतः । न दृष्टस्तेन वै पुत्रः काष्ठैः संछादितोऽवशः

那时小儿听见父亲的声音,便爬行而来;然而父亲并未看见孩子——他无助地躺着,被木柴与圆木所覆。

Verse 116

आगतस्त्वरितो गेहे पिपासार्तो नराधिप । शकटं मोच्य तद्द्वारि सवृषं रज्जुसंयुतम्

他急忙回到家中,渴苦难当,王啊;就在门前解下车轭,而公牛仍以绳索系着、带着轭具。

Verse 117

भार्या तस्यैव या दृष्टा चित्तज्ञा वशवर्तिनी । दृष्ट्वा निपातितं पुत्रं काष्ठैर्निर्भिन्नमस्तकम्

他的妻子——洞悉人心、顺从夫命——看见孩子倒卧在地,头颅被木柴压碎。

Verse 118

अजल्पमानाकरुणं निक्षिप्तं ज्ञोलिकां शिशुम् । शुश्रूषणे रता साध्वी प्रियस्य च नराधिप

她不发一言,也不作外露的哀号,便将婴儿放入袋中;那位贞淑之女,王啊,专心侍奉,仍守于所爱之人。

Verse 119

ततः स्नानादिकं कृत्वा भोजनाच्छयनं शुभम् । पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठा ह्युत्थापयति शासनैः

随后,她完成沐浴等事,又备好佳肴与安稳的床榻;那最胜的母亲以呼唤与吩咐欲唤醒其子,仿佛他仍在世。

Verse 120

यदा च नोत्थितः सुप्तः पुत्रः पञ्चत्वमागतः । तदा सा दीनवदना रुरोद च मुमोह च

然而那熟睡的孩子终未起身——他确已归于五大之境(死亡)——她愁容惨淡,放声恸哭,继而神志迷乱而昏厥。

Verse 121

तच्छ्रुत्वा रुदितं शब्दं गोविन्दस्त्रस्तमानसः । किमेतदिति चोक्त्वा तु पतितो धरणीतले

听到那哭泣之声,Govinda 心神惊惧,喊道:“这是怎么了?”随即倒伏于地。

Verse 122

द्वावेतौ मुक्तकेशौ तु भूमौ निपतितौ नृप । विलेपाते च राजेन्द्र निःश्वासोच्छ्वासितेन च

大王啊,这二人披散着头发倒在地上;至高的君王啊,他们身上涂抹污渍,气息出入,喘息不止。

Verse 123

कं पश्ये प्राङ्गणे पुत्रं दृष्ट्वा क्रीडन्तमातुरम् । संधारयिष्ये हृदयं स्फुटितं तव कारणे

见过你之后,我还将于庭院里见谁为我之子——躁动地嬉戏?我又如何支撑这颗因你而碎裂的心?

Verse 124

त्वज्जन्मान्तं यशो नित्यमक्षयां कुलसन्ततिम् । दृष्ट्वा किमनृणीभूतो यास्यामि परमां गतिम्

待我见证你一生的终点、你恒久不灭的声名与家族绵延不绝的后嗣之后,我是否便能——偿尽所负之债——抵达至上的归趣?

Verse 125

मम वृद्धस्य दीनस्य गतिस्त्वं किल पुत्रक । एते मनोरथाः सर्वे चिन्तिता विफला गताः

我这衰老而无助之人,唯有你,亲爱的孩子,被说是我的归依。然而我所珍藏、久经思量的一切愿望,竟尽皆破灭成空。

Verse 126

इमां तु विकलां दीनां विहीनां सुतबान्धवैः । रुदन्तीं पतितां पाहि मातरं धरणीतले

请护佑这位母亲——残破贫苦,失去儿子与亲族——她哭泣着倒伏在大地之上。

Verse 127

पुन्नाम्नो नरकाद्यस्मात्पितरं त्रायते सुतः । तेन पुत्र इति प्रोक्तः स्वयमेव स्वयम्भुवा

因为儿子能救父亲脱离名为“Punnāma”的地狱,所以称之为“putra”——此乃自生者Svayambhū(梵天)亲自宣说。

Verse 128

अपुत्रस्य गृहं शून्यं दिशः शून्या ह्यबान्धवाः । मूर्खस्य हृदयं शून्यं सर्वशून्यं दरिद्रता

无子之人,家室空寂;无亲之人,四方亦空寂。愚者之心空寂;贫穷则万般皆空。

Verse 129

मृषायं वदते लोकश्चन्दनं किल शीतलम् । पुत्रगात्रपरिष्वङ्गश्चन्दनादपि शीतलः

世人妄言檀香清凉;其实拥抱儿子的身躯,比檀香更为清凉安慰。

Verse 130

श्मश्रुग्रहणक्रीडन्तं धूलिधूसरिताननम् । पुण्यहीना न पश्यन्ति निजोत्सङ्गसमास्थितम्

福德浅薄者看不见那坐在自己膝上的孩子——嬉戏着揪扯胡须,面容被尘土染成灰色。

Verse 131

दिगम्बरं गतव्रीडं जटिलं धूलिधूसरम् । पुण्यहीना न पश्यन्ति गङ्गाधरमिवात्मजम्

福德浅薄者看不见自己的儿子——以天空为衣、无所羞惭、发结纠缠、尘灰满身,宛如持恒河者伽ṅgādhara(湿婆)本尊。

Verse 132

वीणावाद्यस्वरो लोके सुस्वरः श्रूयते किल । रुदितं बालकस्यैव तस्मादाह्लादकारकम्

世间确实听闻琵琶(vīṇā)之音极其清妙;然而正因如此,自己孩子的啼哭反而成为令人欢喜之声。

Verse 133

मृगपक्षिषु काकेषु पशूनां स्वरयोनिषु । पुत्रं तेषु समस्तेषु वल्लभं ब्रुवते बुधाः

在鹿与鸟之间,在乌鸦之间,以及一切种类诸兽之中,智者宣说:对它们全体而言,子嗣最为可爱。

Verse 134

मत्स्याश्वप्रकराश्चैव कूर्मग्राहादयोऽपि वा । पुत्रोत्पत्तौ च हृष्यन्ति विपत्तौ यान्ति दुःखिताम्

鱼类与诸多马种,乃至龟、鳄等众生,皆在子嗣出生时欢喜;遭逢灾厄时便陷入忧苦。

Verse 135

देवगन्धर्वयक्षाश्च हृष्यन्ते पुत्रजन्मनि । पञ्चत्वे तेऽपि शोचन्ति मन्दभाग्योऽस्मि पुत्रक

即使诸天、乾闼婆与夜叉,也会因儿子诞生而欢喜;而当他至于“五态”(死亡)之时,连他们也悲恸,说:“我儿啊,我真是薄福之人。”

Verse 136

ऋषिमेलापकं चक्रे पुत्रार्थे राघवो नृप । इन्द्रस्थाने स्थितस्तस्य प्रोक्षते ह्यासनं यतः

为求得子嗣,罗伽婆王举行了诸仙(ṛṣi)的大会;并立于因陀罗之位,依仪轨使座席受洒净,以合所教。

Verse 137

स्वर्गवासं सुताद्बाह्यं विद्यते न तु पाण्डव । चक्रे दशरथस्तस्मात्पुत्रार्थं यज्ञमुत्तमम्

般度之裔啊,离开儿子便无所谓天界之居;因此陀舍罗陀为求子嗣而修行最上祭祀(yajña)。

Verse 138

रामो लक्ष्मणशत्रुघ्नौ भरतस्तत्र सम्भवात् । कार्तवीर्यो जितो येन रामेणामिततेजसा

由此诞生了罗摩、罗什曼那、设多卢伽那与婆罗多;并且那位光辉无量的罗摩,征服了迦尔达毗梨耶。

Verse 139

स रामो रामचन्द्रेण अष्टवर्षेण निर्जितः । एकाकिना हतो वाली प्लवगः शत्रुदुर्जयः

那位罗摩(帕罗修罗摩)被罗摩旃陀在仅八岁时所制伏;而婆梨——那难为仇敌所胜的猿族勇者(plavaga)——也被他独自射杀。

Verse 140

रावणो ब्रह्मपुत्रो यस्त्रैलोक्यं यस्य शङ्कते । हतः स रामचन्द्रेण सपुत्रः सहबान्धवः

罗波那——被称为“梵天之子”、令三界战栗者——被罗摩旃陀罗所诛,并与其诸子及亲族一同覆灭。

Verse 141

एवं पुत्रं विना सौख्यं मर्त्यलोके न विद्यते । वंशार्थे मैथुनं यस्य स्वर्गार्थे यस्य भारती

因此,在人世间若无子嗣,便无安乐。有人以交合为续嗣之故;有人以神圣的婆罗底(诵读与研习圣言)为求天界之故。

Verse 142

मृष्टान्नं ब्राह्मणस्यार्थे स्वर्गे वासं तु यान्ति ते । ब्रह्महत्याश्वमेधाभ्यां न परं पापपुण्ययोः

凡为婆罗门而供奉精美、洁净烹制之食者,得往天界安住。因为在罪与福的衡量中,没有超过梵杀(brahma-hatyā,杀婆罗门)与马祭(Aśvamedha,献马大祭)者。

Verse 143

पुत्रोत्पत्तिविपत्तिभ्यां न परं सुखदुःखयोः । किं ब्रवीमीति भो वत्स न तु सौख्यं सुतं विना

得子与失子,生起至上的欢喜与最深的悲恸。“我还能说什么呢,亲爱的孩子?无子便无真实的慰藉。”

Verse 144

एवं बहुविधं दुःखं प्रलपित्वा पुनःपुनः । जनैश्चाश्वासितो विप्रो बालं गृह्य बहिर्गतः

他因忧苦而反复以种种方式哀叹;众人加以安慰后,那婆罗门抱起孩子,走了出去。

Verse 145

ततः संस्कृत्य तं बालं विधिदृष्टेन कर्मणा । समवेतौ तु दुःखार्तावागतौ स्वगृहं पुनः

随后,他们依照法度所规定的仪轨,为那孩子完成了应行的净礼(saṃskāra);二人悲痛欲绝,复又回到自家住所。

Verse 146

एवं गृहागते विप्रे रात्रिर्जाता युधिष्ठिर । भूमौ प्रसुप्तो गोविन्दः पुत्रशोकेन पीडितः

那婆罗门如此归家之后,夜幕降临,哦,坚战(Yudhiṣṭhira)。戈文达因丧子之痛而受折磨,便卧于地上沉沉睡去。

Verse 147

यावन्निरीक्षते भार्या भर्तारं दुःखपीडितम् । कृमिराशिगतं सर्वं गोविन्दं समपश्यत

当他的妻子凝望那被忧苦压迫的丈夫时,她看见戈文达全身被覆盖,仿佛被一堆虫蚁所侵噬。

Verse 148

दुःखाद्दुःखतरे मग्ना दृष्ट्वा तं पातकान्वितम् । एवं दुःखनिमग्नायाः शर्वरी विगता तदा

她由悲入更深之悲;见他染着罪垢,便沉没在忧苦之中。就这样,那一夜于她而言悄然流逝。

Verse 149

पशुपालस्तु महिषीमुक्त्वारण्येऽगमद्गृहात् । अरण्ये महिषीः सर्वा रक्षयित्वा गृहागतः

那牧人把水牛从家中赶出,领往林野而去;在林中守护诸牛之后,便返回家中。

Verse 150

विज्ञप्तः पशुपालेन गोविन्दो ब्राह्मणोत्तमः । यावद्भोक्ष्याम्यहं स्वामिन्महिषीस्त्वं च रक्षसे

牧人禀告最上婆罗门乔文达:“主人,我用餐之时,请你看护这些水牛。”

Verse 151

ततः स त्वरितो विप्रो जगाम महिषीः प्रति । न तत्र महिषीः पश्येत्पश्चात्क्षेत्राभिसम्मुखम्

于是那婆罗门急忙奔向水牛处,却不见其踪;随后他转目望向前方的田野。

Verse 152

धावमानश्च विप्रस्तु एरण्डीसङ्गमे गतः । ततः प्रविष्टस्तु जले रेवैरण्ड्योस्तु सङ्गमे

婆罗门疾奔而至厄兰迪河的汇合处;继而在瑞瓦与厄兰迪两河交会之地入水。

Verse 153

तज्जलं पीतमात्रं तु त्वरया चातितर्षितः । अकामात्सलिलं पीत्वा प्रक्षाल्य नयने शुभे

他因干渴而匆促,只啜饮了少许那水;随后虽非本意,饮毕便以水洗涤他吉祥的双眼。

Verse 154

आजगाम ततः पश्चाद्भवनं दिवसक्षये । भुक्त्वा दुःखान्वितो रात्रौ गोविन्दः शयनं ययौ

此后至日暮,他回到家中;用过食后,乔文达满怀忧苦,于夜间就寝。

Verse 155

निद्राभिभूतः शोकेन श्रमेणैव तु खेदितः । पुनस्तच्चार्धरात्रे तु तस्य भार्या युधिष्ठिर

他被睡意所胜,又因忧伤与疲惫而困顿,便躺下歇息。到了半夜,他的妻子——噢,坚战(Yudhiṣṭhira)——又再次察看他。

Verse 156

कृमिभिर्वेष्टितं गान्त्रं क्वचित्पश्यत्यवेष्टितम् । पुनः सा विस्मयाविष्टा तस्य भार्या गुणान्विता । उवाच दुष्कृतं तस्य साध्वसाविष्टचेतसा

有时她看见他的身躯被虫蚁缠裹,有时又见其不被缠裹。于是那位具德的妻子,惊惧交加,开口述说他的罪业与过失。

Verse 157

भार्योवाच । अतीते पञ्चमे चाह्नि त्विन्धनं क्षिपतस्तु ते । गृहपश्चाद्गतो बालो ह्यज्ञानाद्घातितस्त्वया

妻子说道:“到了第五日,你在抛掷柴薪之时,有个孩子走到屋后;你因无知而将他误杀。”

Verse 158

मया तत्पातकं घोरं रहस्यं न प्रकाशितम् । तेन प्रच्छन्नपापेन दह्यमाना दिवानिशम्

“那可怖的罪过,我未曾宣露,暗自隐匿。因这遮蔽的罪业,我昼夜在心中如被火焚。”

Verse 159

न सुखं तव गात्रस्य पश्यामि न हि चात्मनः । निद्रा मम शमं याता रतिश्चैव त्वया सह

“我看不见你身躯有丝毫安泰,我自身亦然。我的睡眠已止息,与您同在的欢悦也已消散。”

Verse 160

श्रूयते मानवे शास्त्रे श्लोको गीतो महर्षिभिः । स्मृत्वा स्मृत्वा तु तं चित्ते परितापो न शाम्यति

在人间的《法典》(Dharma-śāstra)中,常听闻大圣仙(ṛṣi)所歌咏的一偈。我在心中反复忆念,它使我的忧苦仍不止息。

Verse 161

कीर्तनान्नश्यते धर्मो वर्धतेऽसौ निगूहनात् । इह लोके परे चैव पापस्याप्येवमेव च

宣说与称颂并不使正法(dharma)减损;反而因隐匿而滋长。于此世与彼世,罪业亦复如是。

Verse 162

एवं संचित्यमानाहं स्थिता रात्रौ भयातुरा । कृमिराशिगतं त्वां हि कस्याहं कथयामि किम्

于是我整夜战栗,强自收摄,心怀恐惧。我见你沉没在一堆虫蛆之中;此事我能对谁诉说,又能说出什么呢?

Verse 163

पुनस्त्वं चाद्य मे दृष्टो भ्रूणहत्याकृमिश्रितः । क्वचिद्भिन्दन्ति ते गात्रं क्वचिन्नष्टाः समन्ततः

而今又一次我见到你——与由杀胎之罪所生的虫类相杂。它们有处撕裂你的肢体,有处又在四周倏然隐没。

Verse 164

एतत्संस्मृत्य संस्मृत्य विमृशामि पुनःपुनः । न जाने कारणं किंचित्पृच्छन्त्याः कथयस्व मे

我一再追忆此事,反复思量。全然不知其因;我今发问,请你为我说明。

Verse 165

तडागं वा सरिद्वापि तीर्थं वा देवतार्चनम् । यं गतोऽसि प्रभावोऽयं तस्य नान्यस्य मे स्थितम्

你去的是池塘,还是河流,还是某处圣洁的渡口,或是礼拜某位神祇?我所见的这般变化,只能是那功德威力所致——除此之外,别无他因,我深信不疑。

Verse 166

एवमुक्तस्तु विप्रोऽसौ कथयामास भारत । भार्याया यद्दिवा वृत्तं शङ्कमानो नृपोत्तम

被如此问及,那位婆罗门便开始叙述,噢,婆罗多啊,白日里所发生之事;而那位高贵的国王心怀疑虑,侧耳倾听。

Verse 167

अद्याहं महिषीसार्थं एरण्डीसङ्गमं गतः । नाभिमात्रे जले गत्वा पीतवान्सलिलं बहु

今日我随水牛群前往厄兰迪(Eraṇḍī)之汇合处。入水至脐,饮了许多那里的水。

Verse 168

नान्यत्तीर्थं विजानामि सरितं सर एव वा । सत्यं सत्यं पुनः सत्यं कथितं तव भामिनि

我不知还有别的圣地——别的河流或湖泊。真实,真实——再一次真实——我对你所说皆为实情,噢,热烈之人。

Verse 169

एवं ज्ञात्वा तु सा सर्वमुपवासकृतक्षणा । सपत्नीको गतस्तत्र सङ्गमे वरवर्णिनि

她既如此知晓一切,便立刻行持斋戒。随后他与妻子一同前往那里那处汇合之地,噢,肤色皎美的女士。

Verse 170

स्नात्वा तत्र जले रम्ये नत्वा देवं तु भास्करम् । स्नापयामास देवेशं शङ्करं चोमया सह

她在那清妙可喜的水中沐浴,又向日神婆娑迦罗(Bhāskara)顶礼;随后与乌玛(Umā)一同为诸神之主——商羯罗(Śaṅkara)行沐浴供养。

Verse 171

पञ्चगव्यघृतक्षीरैर्दधिक्षौद्रघृतैर्जलैः । गन्धमाल्यादिधूपैश्च नैवेद्यैश्च सुशोभनैः

以五牛圣品(pañcagavya)、酥油与乳、凝乳、蜂蜜、酥油与清水;又以芬芳、花鬘、香烟,并以庄严殊胜的食物供品——

Verse 172

पूज्य त्रयीमयं लिङ्गं देवीं कात्यायनीं शुभाम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा पत्यासि पतिव्रता

礼敬具三吠陀之体的林伽,并礼敬吉祥的迦底耶耶尼女神(Kātyāyanī);若于夜间通宵守夜,你将得良夫,并安住为贞顺奉夫的持夫戒者(pativratā)。

Verse 173

ततः प्रभाते विमले द्विजान्सम्पूज्य यत्नतः । गोदानेन हिरण्येन वस्त्रेणान्नेन भारत

其后,于清净的黎明,噢婆罗多(Bhārata),当以恭敬勤谨供养二次生者(婆罗门等),以施牛、施金、施衣与施食。

Verse 174

गोविन्दः पूजयामास स्वशक्त्या ब्राह्मणाञ्छुभान् । मुक्तपापो गृहायातः स्वभार्यासहितो नृप

戈文达(Govinda)依其所能礼敬善德的婆罗门;罪垢既除,便与妻子同归家中,噢大王。

Verse 175

एवं यः शृणुते भक्त्या गोविन्दाख्यानमुत्तमम् । पठते परया भक्त्या भ्रूणहत्या प्रणश्यति

因此,凡以虔敬聆听这至上的戈文达圣传,或以至诚至敬诵持者——堕胎之罪业皆得消灭。

Verse 176

क्रीडते शांकरे लोके यावदाभूतसम्प्लवम् । यश्चैवाश्वयुजे मासि चैत्रे वा नृपसत्तम

他将在商羯罗之界欢喜安住,直至宇宙大劫坏灭。又啊,诸王之最,凡于阿湿婆瑜阇月或于柴特罗月(行此修持)者……

Verse 177

सप्तम्यां च सिते पक्षे सोपवासो जितेन्द्रियः । सात्त्विकीं वासनां कृत्वा यो वसेच्छिवमन्दिरे

于白半月第七日,持斋禁食、摄伏诸根,立起清净萨埵之愿者,若住于湿婆圣殿……

Verse 178

ध्यायमानो विरूपाक्षं त्रिशूलकरसंस्थितम् । कंसासुरनिहन्तारं शङ्खचक्रगदाधरम्

观想广目之主,手持三叉戟;亦观想诛灭阿修罗甘萨者,执螺、轮与杵……

Verse 179

पक्षिराजसमारूढं त्रैलोक्यवरदायकम् । पितामहं ततो ध्यायेद्धंसस्थं चतुराननम्

当观想乘于鸟王之上的主,赐福三界者;继而观想祖父梵天(Pitāmaha),坐于天鹅之上、四面之尊。

Verse 180

सर्गप्रदं समस्तस्य कमलाकरशोभितम् । यो ह्येवं वसते तत्र त्रियमे स्थान उत्तमे

(观想梵天Brahmā)为一切众生之创生施主,辉耀如莲华丛林之庄严。若有人如是住于彼处,于夜之三更,在那最胜之地……

Verse 181

ततः प्रभाते विमले ह्यष्टम्यां च नराधिप । ब्राह्मणान् पूजयेद्भक्त्या सर्वदोषविवर्जितान्

随后,于清净的黎明——在月之第八日,噫人王——当以虔敬礼敬诸婆罗门(brāhmaṇa),彼等远离一切过失。

Verse 182

सर्वावयवसम्पूर्णान्सर्वशास्त्रविशारदान् । वेदाभ्यासरतान्नित्यं स्वदारनिरतान्सदा

当择取诸婆罗门:肢体完具,通达一切论典(śāstra),恒常勤修吠陀诵习,并常守正法,忠于其合法之妻。

Verse 183

श्राद्धे दाने व्रते योग्यान् ब्राह्मणान् पाण्डुनन्दन । प्रेतानां पूजनं तत्र देवपूर्वं समारभेत्

噫般度之子啊,于施祖祭(śrāddha)、布施与誓戒之事,当延请堪当之婆罗门;并且在彼处,为亡灵之供养,应先礼敬诸天(Deva)而后方可开始。

Verse 184

प्रेतत्वान्मुच्यते शीघ्रमेरण्ड्यां पिण्डतर्पणैः । दानानि तत्र देयानि ह्यन्नमुख्यानि सर्वदा

在爱兰底(Eraṇḍī)奉献团食(piṇḍa)与奠水(tarpaṇa),便能迅速脱离饿鬼(preta)之境。故于彼处应常行布施,尤以施食为上。

Verse 185

हिरण्यभूमिकन्याश्च धूर्वाहौ शुभलक्षणौ । सीरेण सहितौ पार्थ धान्यं द्रोणकसंख्यया

噢,帕尔塔,应施与黄金、田地,乃至依礼俗赠与女儿为婚礼之礼;并施一对吉祥、具善相之公牛,连同犁具,以及以“德罗那”(droṇa)计量的谷粮。

Verse 186

अलंकृतां सवत्सां च क्षीरिणीं तरुणीं सिताम् । रक्तां वा कृष्णवर्णां वा पाटलां कपिलां तथा

应供养一头装饰华美、偕同其犊的母牛——乳丰而年轻;无论其色为白、红、黑、浅褐,或亦为kapilā(褐金之色)。

Verse 187

कांस्यदोहनसंयुक्तां रुक्मखुरविभूषणाम् । स्वर्णशृङ्गीं सवत्सां च ब्राह्मणायोपपादयेत्

他应将一头携犊之母牛奉献给婆罗门:配以青铜挤乳器具,蹄饰以金,双角亦镀金。

Verse 188

प्रीयतां मे जगन्नाथा हरकृष्णपितामहाः । संसाररक्षणी देवी सुरभी मां समुद्धरेत्

愿诸世界之主——哈拉、克里希纳与毗多摩诃——垂怜于我;愿女神苏拉毗,护持轮回之中者,扶举我、救度我。

Verse 189

पुत्रार्थं याः स्त्रियः पार्थ ह्येरण्डीसङ्गमे नृप । स्नाप्यन्ते रुद्रसूक्तैश्च चतुर्वेदोद्भवैस्तथा

噢,帕尔塔,噢,大王,求子之妇女在Eraṇḍī汇流处沐浴,同时诵念《鲁陀罗颂》(Rudra-sūkta)以及源自四部吠陀的诸赞歌。

Verse 190

चतुर्भिर्ब्राह्मणैः शस्तं द्वाभ्यां योग्यैश्च कारयेत् । एकेन सार्द्रकुम्भेन दाम्पत्यमभिषेचयेत्

此仪式以四位婆罗门主持为最称赞;若有需要,亦可由两位具德者行之。以一只盛满清水之壶,当为夫妇同受灌顶(abhiṣeka)。

Verse 191

दैवज्ञेनैव चैकेन अथवा सामगेन वा । पञ्चरत्नसमायुक्तं कुम्भे तत्रैव कारयेत्

就在彼处,应由一位占星祭司(daivajña)准备此壶,或由诵唱《娑摩吠陀》者备之;并使其具足五宝(pañcaratna)。

Verse 192

गन्धतोयसमायुक्तं सर्वौषधिविमिश्रितम् । आम्रपल्लवसंयुक्तमश्वत्थमधुकं तथा

当备香水,和合诸般药草;并配以芒果嫩叶——亦加阿湿婆他(aśvattha)与摩度迦(madhuka)。

Verse 193

गुण्ठितं सितवस्त्रेण सितचन्दनचर्चितम् । सितपुष्पैस्तु संछन्नं सिद्धार्थकृतमध्यमम्

当以白布缠裹,涂以白檀香膏,以白花覆之,并在其中置放悉达尔他迦(siddhārthaka)。

Verse 194

कांस्यपात्रे तु संस्थाप्य पुत्रार्थी देशिकोत्तमः । अङ्गलग्नं तु यद्वस्त्रं कटकाभरणं तथा

将其安置于青铜器皿中后,至善的导师祭司——为求得男嗣者——亦当置下贴身所穿之衣,以及手镯等饰物。

Verse 195

तत्सर्वं मण्डले त्याज्यं सिद्ध्यर्थं चात्मनस्तदा । प्रणम्य भास्करं पश्चादाचार्यं रुद्ररूपिणम्

于是,为了自身成就,应将这一切安置于神圣的曼荼罗之中。先向婆迦罗(太阳神)顶礼,然后再向具鲁陀之形的阿阇梨(上师)顶礼。

Verse 196

मधुरं च ततोऽश्नीयाद्देव्या भुवन उत्तमे । फलदानं च विप्राय छत्रं ताम्बूलमेव च

随后,应在女神至胜的境界中食用甘甜之物。又当以果品施与婆罗门,并供奉伞盖与槟榔叶(tāmbūla)。

Verse 197

उपानहौ च यानं च स भवेद्दुःखवर्जितः । भास्करे क्रीडते लोके यावदाभूतसम्प्लवम्

并且,施与鞋履与乘具者,便得离诸忧苦;他在婆迦罗(太阳神)的世界中嬉游,直至宇宙大劫的毁灭。

Verse 198

दानं कोटिगुणं सर्वं शुभं वा यदि वाशुभम् । यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संक्षयम्

一切布施皆成百万倍增——无论供物殊胜与否——正如诸河与溪流终归大海而得圆满。

Verse 199

एवं पापानि नश्यन्ति ह्येरण्डीसङ्गमे नृणाम् । समन्ताच्छस्त्रपातेन ह्येरण्डीसङ्गमे नृप

如是,在名为艾兰迪汇流处(Eraṇḍī-saṅgama),众人的罪业便消灭殆尽,噢大王——仿佛在那汇流处四面皆有兵刃坠落一般。

Verse 200

भ्रूणहत्यासमं पापं नश्यते शङ्करोऽब्रवीत् । प्राणत्यागं च यो भक्त्या जातवेदसि कारयेत्

即便与杀害胎儿等同的罪业也会消灭——这是商羯罗所宣说的。凡以虔敬之心在圣地阇多吠陀(Jātavedas)行舍命之举者……