Shukla Yajur Veda — Adhyaya 8, Mantra 57
Rishi: Ritual formula (ṛṣi not explicit).
Devata: Viśve Devāḥ; Viṣṇu; Yama; Vāyu; Soma as the transformed substance.
Chandas: Yajus-style formula with enumerative participial structure.
Samhita Patha (Devanagari)
विश्वे॑ दे॒वा अ॒ᳪशुषु॒ न्युप्तो॒ विष्णु॑राप्रीत॒पा आ॑प्या॒य्यमा॑नो य॒मः सू॒यमा॑ नो॒ विष्णु॑: सम्भ्रि॒यमा॑णो वा॒युः पू॒यमा॑नः शु॒क्रः पू॒तः शु॒क्र: क्षी॑र॒श्रीर्म॒न्थी स॑क्तु॒श्रीः
Transliteration
viśve devā́ aṃśúṣu nyúpto víṣṇur āprītapā́ āpyā́yyamāno yámaḥ sū́yamā no víṣṇuḥ sambhriyámāṇo vāyúḥ pū́yamānaḥ śukráḥ pū́taḥ śukráḥ kṣīraśrī́r manthī saktúśrī́ḥ
Translation
一切诸神都安置在苏摩之茎中；毗湿奴在其中，作为饮者而得满足。其被滋养而膨盛时，为阎摩；其为我等所压榨时，为毗湿奴；其被聚拢汇集时，为伐由；其被净化时，为光辉者——净化的光辉者——具乳之光泽者，具搅拌之光泽者，具炒粉（saktu）之光泽者。
Padapatha (Word Analysis)
विश्वे । देवाः । अंशुषु । नि-उप्तः । विष्णुः । आप्रीत-पाः । आप्याय्यमानः । यमः । सूयमानः । नः । विष्णुः । सम्भ्रियमाणः । वायुः । पूयमानः । शुक्रः । पूतः । शुक्रः । क्षीर-श्रीः । मन्थी । सक्तु-श्रीः
Word by Word
विश्वेall
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अंशुषुin the rays (beams)
अंशुषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिक)
न्युप्तःplaced/inserted (set down)
न्युप्तः:
Kartā
TypeVerb
Rootउप् (धातु) + नि (उपसर्ग) → न्युप्त (क्त)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Kartā
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
आप्रीतपाःdrinker of the āprīta (soma/oblation)
आप्रीतपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootआप्रीतपा (प्रातिपदिक; आप्रीत + पा ‘पिबति’ इत्यर्थे)
आप्याय्यमानःbeing made to swell / being refreshed
आप्याय्यमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootप्या/प्याय् (धातु) + आ (उपसर्ग) → आप्याय्यमान (शानच्)
यमःYama
यमः:
Kartā
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
सूयमानःbeing impelled / being pressed (set in motion)
सूयमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootसू (धातु; ‘प्रेरणे/सवने’) → सूयमान (शानच्)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Kartā
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
सम्भ्रियमाणःbeing borne/collected together
सम्भ्रियमाणः:
Kartā
TypeVerb
Rootभृ (धातु) + सम् (उपसर्ग) → सम्भ्रियमाण (शानच्)
वायुःVāyu (Wind)
वायुः:
Kartā
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
पूयमानःbeing purified
पूयमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootपू (धातु; ‘पूञ् शुद्धौ’) → पूयमान (शानच्)
शुक्रःbright, pure
शुक्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
पूतःpurified
पूतः:
Kartā
TypeVerb
Rootपू (धातु) → पूत (क्त)
शुक्रःbright, pure
शुक्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
क्षीरश्रीःhaving the splendor of milk
क्षीरश्रीः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षीरश्री (प्रातिपदिक; क्षीर + श्री)
मन्थीthe churner / churning-stick
मन्थी:
Kartā
TypeNoun
Rootमन्थिन्/मन्थी (प्रातिपदिक; मन्थ ‘मन्थने’)
सक्तुश्रीःhaving the splendor of groats (saktu)
सक्तुश्रीः:
Kartā
TypeNoun
Rootसक्तुश्री (प्रातिपदिक; सक्तु + श्री)
Entities Mentioned
V
Viśve DevāḥV
ViṣṇuY
YamaV
VāyuS
Soma (as substance-deity)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes