Shukla Yajur Veda — Adhyaya 5, Mantra 39
Rishi: Yajurvedic ritual tradition (Soma-protection formulae).
Devata: Savitṛ and Soma; Varuṇa invoked in the release clause
Chandas: Mixed liturgical prose-verse (yajus-style), with svāhā insertion
Samhita Patha (Devanagari)
देव॑ सवितरे॒ष ते॒ सोम॒स्तᳪ र॑क्षस्व॒ मा त्वा॑ दभन् । ए॒तत्त्वं दे॑व सोम दे॒वो दे॒वाँ२ उपा॑गा इ॒दम॒हं म॑नु॒ष्या॒न्त्स॒ह रा॒यस्पोषे॑ण स्वाहा॒ । निर्वरु॑णस्य॒ पाशा॑न्मुच्ये ।
Transliteration
déva savitare ’ṣá te sómas táṃ rakṣasva mā́ tvā dabhān | etát tvaṃ deva soma devó devā́n upāgā idám aháṃ manuṣyā́n saha rā́yaspoṣéṇa svā́hā | nír varuṇásya pā́śān mucye ||
Translation
神圣的萨维特利（Savitṛ）啊，此苏摩（Soma）属于汝；愿汝守护之，莫使任何人伤害汝。此即汝也，神圣的苏摩啊：汝为神，已趋近诸神。我今趋近于人众，并与财富之增长、繁盛同在——娑嚩诃（Svāhā）！愿我从伐楼那（Varuṇa）之绳索（pāśa）中得解脱。
Padapatha (Word Analysis)
देव । सवितः । एषः । ते । सोमः । तम् । रक्षस्व । मा । त्वा । दभन् । एतत् । त्वम् । देव । सोम । देवः । देवान् । उप-आगाः । इदम् । अहम् । मनुष्यान् । सह । रायः-पोषेण । स्वाहा । निः । वरुणस्य । पाशान् । मुच्ये ।
Word by Word
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सवितःO Savitṛ
सवितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ (वाक्य-प्रस्तावक)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (स्वामित्व)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
तम्him / that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रक्षस्वprotect
रक्षस्व:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दभन्deceive / harm
दभन्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootदभ् (धातु)
एतत्this
एतत्:
कर्म (उपागा-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
उपागाःyou have approached / come near
उपागाः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootउप-आ-गम् (धातु)
इदम्this
इदम्:
कर्म (अहम्-प्रस्तावितम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मनुष्याःhumans
मनुष्याः:
सह-कर्तृ (सह-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
—
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
पोषेणwith nourishment / prosperity
पोषेण:
करण
TypeNoun
Rootपोष (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (offering-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
निःout / forth
निः:
—
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
पाशात्from the noose
पाशात्:
अपादान
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
मुच्येI am released / I get freed
मुच्ये:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Entities Mentioned
S
SavitṛS
SomaV
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes