Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 29, Mantra 58

Rishi: Yājñavalkya-line (anukramaṇī-dependent)
Devata: Multiple (Agni, Sarasvatī, Soma, Pūṣan, Bṛhaspati, Viśve Devāḥ, Indra, Maruts, Indrāgnī, Savitṛ, Varuṇa)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like catalogue; effectively a prose-nigada style within Saṃhitā metre (requires metrical scan per pada)

आ॒ग्ने॒यः कृ॒ष्णग्री॑वः सारस्व॒ती मे॒षी ब॒भ्रुः सौ॒म्यः पौ॒ष्णः श्या॒मः शि॑तिपृ॒ष्ठो बा॑र्हस्प॒त्यः शि॒ल्पो वै॑श्वदे॒व ऐ॒न्द्रो॒ऽरु॒णो मा॑रु॒तः क॒ल्माष॑ ऐन्द्रा॒ग्नः स॑ᳪहि॒तोऽधोरा॑मः सावि॒त्रो वा॑रु॒णः कृ॒ष्ण एक॑शितिपा॒त्पेत्व॑ः

āgneyáḥ kṛṣṇágrīvaḥ sārasvatī́ मेṣī babhrúḥ saumyáḥ pauṣṇáḥ śyāmáḥ śitipṛṣṭhó bārhaspatyáḥ śilpó vaiśvadev́a aindró ’ruṇó mārutáḥ kalmā́ṣa aindrāgnáḥ saṃhitó ’dhorā́maḥ sāvitró vāruṇáḥ kṛṣṇá ékaśitipāt pétvaḥ

阿耆尼(Agni)之牲为黑颈者;萨拉斯瓦蒂(Sarasvatī)之牲为母羊;苏摩(Soma)之牲为褐色者;普尚(Pūṣan)之牲为黝黑者;婆罗诃斯波提(Bṛhaspati)之牲为白背者;诸神(Viśvedevāḥ)之牲为形体端美者;因陀罗(Indra)之牲为赤红者;马鲁特(Marut)之牲为斑驳者;因陀罗—阿耆尼(Indrāgnī)之牲为紧实合一者;萨维特利(Savitṛ)之牲为下部黝暗者;伐楼那(Varuṇa)之牲为黑色者;又有杂斑者——一足为白。

आ॒ग्ने॒यः । कृ॒ष्ण-ग्री॑वः । सा॒र॒स्व॒ती । मे॒षी । ब॒भ्रुः । सौ॒म्यः । पौ॒ष्णः । श्या॒मः । शि॒ति॒-पृ॒ष्ठः । बा॒र्ह॒स्प॒त्यः । शि॒ल्पः । वै॒श्व॒दे॒वः । ऐ॒न्द्रः । अ॒रु॒णः । मा॒रु॒तः । क॒ल्माषः । ऐ॒न्द्रा॒ग्नः । स॒म्॒हि॒तः । अ॒धो॒रा॑मः । सा॒वि॒त्रः । वा॒रु॒णः । कृ॒ष्णः । एक॑-शि॒ति॒पा॒त् । पे॒त्वः

आग्नेयःAgni-related
आग्नेयः:
विशेषणम् (कर्तृ/विषय-निर्देशः)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (अग्नि-सम्बन्धी)
कृष्णग्रीवःblack-necked
कृष्णग्रीवः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootकृष्ण-ग्रीव (कृष्णा ग्रीवा यस्य)
सारस्वतीSarasvatī-related
सारस्वती:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसारस्वती (सरस्वती-सम्बन्धिनी)
मेषीewe (female sheep)
मेषी:
कर्तृ/विषयः (नामनिर्देशः)
TypeNoun
Rootमेषी (मेष-सम्बन्धिनी)
बभ्रुःbrown
बभ्रुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootबभ्रु (भूरि-भ्राज्/वर्ण-प्रातिपदिकम्)
सौम्यःSoma-related
सौम्यः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसौम्य (सोम-सम्बन्धी)
पौष्णःPūṣan-related
पौष्णः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपौष्ण (पूषन्-सम्बन्धी)
श्यामःdark/blackish
श्यामः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootश्याम (वर्ण-प्रातिपदिकम्)
शितिपृष्ठःwhite-backed / having a pale back
शितिपृष्ठः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-पृष्ठ (शितिः पृष्ठं यस्य)
बार्हस्पत्यःBṛhaspati-related
बार्हस्पत्यः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootबार्हस्पत्य (बृहस्पति-सम्बन्धी)
शिल्पःartisan / craftsman (name/epithet)
शिल्पः:
कर्तृ/विषयः (नामनिर्देशः)
TypeNoun
Rootशिल्प (प्रातिपदिकम्)
वैश्वदेवःbelonging to the All-gods
वैश्वदेवः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootवैश्वदेव (विश्वदेव-सम्बन्धी)
ऐन्द्रःIndra-related
ऐन्द्रः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootऐन्द्र (इन्द्र-सम्बन्धी)
अरुणःreddish / tawny
अरुणः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअरुण (वर्ण-प्रातिपदिकम्)
मारुतःMarut-related
मारुतः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootमारुत (मरुत्-सम्बन्धी)
कल्माषःspotted / piebald
कल्माषः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootकल्माष (वर्ण-प्रातिपदिकम्)
ऐन्द्राग्नःbelonging to Indra and Agni
ऐन्द्राग्नः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootऐन्द्राग्न (इन्द्र-अग्नि-सम्बन्धी)
संहितःjoined/combined; well-compacted
संहितः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसम्-√धा/√हि (समाहित/संहित as kṛdanta-adj.)
अधोरामःAdhorāma (a named/technical designation)
अधोरामः:
कर्तृ/विषयः (नामनिर्देशः)
TypeNoun
Rootअधो-राम (अधः-रामा/रम-सम्बद्ध-प्रातिपदिकम्; पारिभाषिक-नाम)
सावित्रःSavitṛ-related
सावित्रः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसावित्र (सवितृ-सम्बन्धी)
वारुणःVaruṇa-related
वारुणः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootवारुण (वरुण-सम्बन्धी)
कृष्णःblack
कृष्णः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootकृष्ण (वर्ण-प्रातिपदिकम्)
एकशितिपात्having one white foot/leg
एकशितिपात्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootएक-शिति-पात् (बहुव्रीहिः; -पात् = पाद/पात्-प्रातिपदिकम्)
पेत्वःPetu (a named/technical designation)
पेत्वः:
कर्तृ/विषयः (नामनिर्देशः)
TypeNoun
Rootपेतु (प्रातिपदिकम्; नाम/विशेषणम्)
A
Agni
S
Sarasvatī
S
Soma
P
Pūṣan
B
Bṛhaspati
V
Viśve Devāḥ (All-gods)
I
Indra
M
Maruts
I
Indrāgnī
S
Savitṛ
V
Varuṇa