Shukla Yajur Veda — Adhyaya 28, Mantra 18
Rishi: Yājñavalkya (general VS attribution).
Devata: Indra; subsidiary: Bhāratī, Sarasvatī, Ilā (Idā).
Chandas: Yajus.
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वीस्ति॒स्रस्ति॒स्रो दे॒वीः पति॒मिन्द्र॑मवर्धयन् । अस्पृ॑क्ष॒द्भार॑ती॒ दिव॑ᳪ रु॒द्रैर्य॒ज्ञᳪ सर॑स्व॒तीडा॑ वसु॑मती गृ॒हान् व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
Transliteration
dēvīs tisrás tisró dēvī́ḥ pátim índram avardhayan | áspṛkṣad bhā́ratī dívaṃ rudráir yajñáṃ sárasvatī́ḍā́ vasúmatī gṛhā́n vasuváne vasudhḗyasya vyàntu yája
Translation
三位女神，确乎三位女神，使主宰因陀罗（Indra）增长强盛。婆罗底（Bhāratī）触及苍天；与鲁陀罗众（Rudra）同在，娑罗萨伐底（Sarasvatī）触及祭祀；而富有财宝的伊罗（Ilā）触及家宅。于得财之处，为宝藏之安立，愿她们遍满（此祭仪）；当行祭祀（yaj）。
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वीः । ति॒स्रः । ति॒स्रः । दे॒वीः । पति॑म् । इन्द्र॑म् । अ॒व॒र्ध॒य॒न् । अ॒स्पृ॑क्षत् । भार॑ती । दिव॑म् । रु॒द्रैः । य॒ज्ञम् । सर॑स्वती । इडा॑ । वसु॑मती । गृ॒हान् । व॒सु॒वने॑ । वसु॒धेय॑स्य । व्य॒न्तु॒ । यज॑
Word by Word
देवीःthe goddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (Numeral)
Rootत्रि (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (Numeral)
Rootत्रि
देवीःthe goddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी
पतिम्(their) lord
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (पतिम् का विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवर्धयन्they increased / strengthened
अवर्धयन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (वर्धते) धातु
अस्पृक्षत्touched
अस्पृक्षत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् धातु
भारतीBhāratī
भारती:
कर्तृ
TypeNoun (Deity-name)
Rootभारती (प्रातिपदिक)
दिवम्heaven
दिवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्)
रुद्रैःwith the Rudras
रुद्रैः:
करण
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun (Deity-name)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
इडाIḍā (Ilā)
इडा:
कर्तृ
TypeNoun (Deity-name)
Rootइडा/इळा (प्रातिपदिक)
वसुमतीrich in wealth
वसुमती:
कर्तृ (इडा का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeAdjective/Noun
Rootवसुमती (प्रातिपदिक)
गृहान्homes / houses
गृहान्:
कर्म
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
वसुवनेin the wealth-grove / in the place of wealth
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the treasure/wealth-deposit
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them attain / let them pervade / let them come
व्यन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootव्या + अ (इ) धातु (अन्ति/अयति-समूह; ‘व्यन्तु’ इति आज्ञार्थ)
यजworship! / perform sacrifice!
यज:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् धातु
Entities Mentioned
I
IndraB
BhāratīS
SarasvatīI
Ilā (Idā)R
RudrasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes