Shukla Yajur Veda — Adhyaya 26, Mantra 2
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Vāc (Speech) and the gods as recipients of dakṣiṇā-mediated favour
Chandas: Yajus/prose with rhythmic cola
Samhita Patha (Devanagari)
यथे॒मां वाचं॑ कल्या॒णीमा॒वदा॑नि॒ जने॑भ्यः । ब्र॒ह्म॒रा॒ज॒न्या॒भ्याᳪ शू॒द्राय॒ चार्या॑य च॒ स्वाय॒ चार॑णाय च । प्रि॒यो दे॒वानां॒ दक्षि॑णायै दा॒तुरि॒ह भू॑यासम॒यं मे॒ काम॒: समृ॑ध्यता॒मुप॑ मा॒दो न॑मतु
Transliteration
yáthēmā́ṃ vā́caṃ kalyāṇī́m āvadā́ni jánebhyaḥ | brahmarājanyā́bhyāṃ śūdrā́ya cā́ryāya ca svā́ya cā́raṇāya ca | priyó devā́nāṃ dákṣiṇāyai dātúr ihá bhūyāsam ayáṃ me kā́maḥ samṛ́dhyatām úpa mā́do namatu
Translation
愿我如是向众人宣说此吉祥之言——向婆罗门与刹帝利，向首陀罗与雅利安，向我族与异乡之人。愿我在此作为奉献祭资（达克希那）之施者，为诸天所喜爱。愿此我之愿望得以成就；愿欢悦向我俯伏。
Padapatha (Word Analysis)
यथा । इ॒माम् । वाचम् । कल्या॒णीम् । आ॒वदा॑नि । जने॑भ्यः । ब्र॒ह्म॒-रा॒ज॒न्या॒भ्याम् । शू॒द्राय॑ । च॒ । आर्या॑य । च॒ । स्वाय॑ । च॒ । अरणाय॑ । च॒ । प्रि॒यः । दे॒वानाम् । दक्षि॑णायै । दा॒तुः । इ॒ह । भू॑यासम् । अ॒यम् । मे॒ । कामः । समृ॑ध्यताम् । उप॑ । मा॒दः । न॑मतु
Word by Word
यथाas, just as
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा
इमाम्this (f.)
इमाम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
वाचम्speech
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक: वाच्/वाक्)
कल्याणीम्auspicious, beautiful
कल्याणीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
आtowards, forth (prefix)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
वदानिmay I speak
वदानि:
Kartā
TypeVerb
Root√वद्
जनेभ्यःto the people
जनेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
ब्राह्मणाभ्याम्to the brāhmaṇa (and)
ब्राह्मणाभ्याम्:
Sampradāna
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
राजन्याभ्याम्to the rājanya/kṣatriya (and)
राजन्याभ्याम्:
Sampradāna
TypeNoun
Rootराजन्य (प्रातिपदिक)
शूद्रायto the śūdra
शूद्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
आर्यायto the ārya
आर्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
स्वायto one’s own (kinsman)
स्वाय:
Sampradāna
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अरणायto the stranger/outsider
अरणाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअरण (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
प्रियःdear, beloved
प्रियः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
—
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दक्षिणायैfor the dakṣiṇā (priestly fee)
दक्षिणायै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
दातुःof the giver
दातुः:
—
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
भूयासम्may I be
भूयासम्:
Kartā
TypeVerb
Root√भू
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम्
मेmy
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद्
कामःdesire, wish
कामः:
Kartā
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
समृद्ध्यताम्may (it) prosper / be fulfilled
समृद्ध्यताम्:
Kartā
TypeVerb
Rootसम्-√ऋध्
उपtowards, near
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप
मादःjoy, exhilaration
मादः:
Kartā
TypeNoun
Rootमाद (प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
नमतुmay (it) bow / incline
नमतु:
Kartā
TypeVerb
Root√नम्
Entities Mentioned
V
VācD
Devas (as a collective)D
Dakṣiṇā (as sacred gift/principle)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes