Shukla Yajur Veda — Adhyaya 15, Mantra 3
Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution for the Saṁhitā corpus)
Devata: Agni (with ‘Viśve Devāḥ’ as acclamatory witnesses)
Chandas: Mixed/prose-yajus (yajur-formula with embedded metrical cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
षो॒ड॒शी स्तोम॒ ओजो॒ द्रवि॑णं चतुश्चत्वारि॒ᳪश स्तोमो॒ वर्चो॒ द्रवि॑णम् । अ॒ग्नेः पुरी॑षम॒स्यप्सो॒ नाम॒ तां त्वा॒ विश्वे॑ अ॒भि गृ॑णन्तु दे॒वाः । स्तोम॑पृष्ठा घृ॒तव॑ती॒ह सी॑द प्र॒जाव॑द॒स्मे द्रवि॒णा य॑जस्व
Transliteration
ṣoḍaśī́ stóma ójo dráviṇaṁ cátuścatvāriṁś stómo várcó dráviṇam | agnéḥ púriṣam asy ápsó nā́ma tā́ṁ tvā víśve abhí gṛṇantu devā́ḥ | stómapṛṣṭhā ghṛtávatī́há sī́da prajā́vad asmē dráviṇā yájasva
Translation
“Ṣoḍaśin”颂式为精力与财富；四十四重颂式为光辉与财富。你是阿耆尼（Agni）之“充实”；你的名为“作业”。愿一切天神称颂你。以赞颂为背、富于酥油者，请在此坐下；为我们祭献财富，并赐有子嗣。
Padapatha (Word Analysis)
षोडशी । स्तोमः । ओजः । द्रविणम् । चतुः-चत्वारिंशः । स्तोमः । वर्चः । द्रविणम् । अग्नेः । पुरीषम् । असि । अप्सः । नाम । ताम् । त्वा । विश्वे । अभि । गृणन्तु । देवाः । स्तोम-पृष्ठा । घृत-वती । इह । सीद । प्रजा-वत् । अस्मे । द्रविणा । यजस्व
Word by Word
षोडशीsixteenfold (name of a stoma)
षोडशी:
Kartā (विशेष्यः: स्तोमः)
TypeAdjective
Rootषोडशिन् (प्रातिपदिक; संख्यावाचक)
स्तोमःstoma; hymn of praise
स्तोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
ओजःvigor; strength
ओजः:
Kartā (सम्बन्ध/समासार्थे: स्तोमस्य फल/स्वरूप-निर्देशः)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth; substance
द्रविणम्:
Kartā (सम्बन्ध/समासार्थे)
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
चतुःचत्वारिंशःforty-fourfold (name of a stoma)
चतुःचत्वारिंशः:
Kartā (विशेष्यः: स्तोमः)
TypeAdjective
Rootचतुःचत्वारिंशत् (प्रातिपदिक; संख्यावाचक)
स्तोमःstoma; hymn of praise
स्तोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
वर्चःsplendor; brilliance
वर्चः:
Kartā (सम्बन्ध/समासार्थे)
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth
द्रविणम्:
Kartā (सम्बन्ध/समासार्थे)
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीषम्(his) firm support; filling; abundance
पुरीषम्:
Kartā (नाम-निर्देशः)
TypeNoun
Rootपुरीष (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अप्सःof the waters
अप्सः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअप्/आपस् (प्रातिपदिक)
नामby name; namely
नाम:
विशेषण/सम्बोधन-निर्देश
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वेall
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अभिtowards; around; unto
अभि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गृणन्तुlet (them) praise
गृणन्तु:
(क्रियायाः) विधेय
TypeVerb
Rootगृ (धातु; ‘स्तुतौ/शब्दे’)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
स्तोमपृष्ठाःhaving the stoma as (their) back/support
स्तोमपृष्ठाः:
Kartā (विशेष्यः: ताः/इष्टिकाः/देव्यो वा—स्त्रीलिङ्ग-सन्दर्भः)
TypeAdjective
Rootस्तोमपृष्ठ (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
घृतवतीःrich in ghee
घृतवतीः:
Kartā (विशेष्य-सह)
TypeAdjective
Rootघृतवत् (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकारण (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
सीदsit down; take your seat
सीद:
(क्रियायाः) विधेय
TypeVerb
Rootसद् (धातु; ‘उपवेशने’)
प्रजावत्with offspring; endowed with progeny
प्रजावत्:
Karma (यजस्व इत्यस्य कर्मविशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक)
अस्मेfor us
अस्मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
द्रविणाःwealths; riches
द्रविणाः:
Karma (यजस्व—यज् ‘देवपूजासंगतिकरणदान’ इत्यत्र ‘offer/bring’ अर्थे)
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
यजस्वworship; perform sacrifice (for us)
यजस्व:
(क्रियायाः) विधेय
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Entities Mentioned
A
AgniV
Viśve Devāḥ (All the Gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes