Shukla Yajur Veda — Adhyaya 14, Mantra 2
Rishi: Traditionally anonymous/ritual formula (later assignment varies)
Devata: Ukhā/Earth; Rudras and Vasus; Aśvins as divine Adhvaryus
Chandas: Mixed/prose-like yajus (not a fixed ṛgvedic metre)
Samhita Patha (Devanagari)
कुला॒यिनी॑ घृ॒तव॑ती॒ पुरु॑न्धिः स्यो॒ने सी॑द॒ सद॑ने पृथि॒व्याः । अ॒भि त्वा॑ रु॒द्रा वस॑वो गृणन्त्वि॒मा ब्रह्म॑ पीपिहि॒ सौभ॑गायाश्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑
Transliteration
kulā̱yinī ghṛ̱távatī púru̱ndhiḥ syóne sīda sádane pṛthi̱vyā́ḥ | a̱bhí tvā ru̱drā́ vása̱vo gṛṇantu i̱mā́ bráhma pīpihi sáu̱bhagāyā’śvinā’dhva̱ryū sā̱dayatām i̱há tvā
Translation
筑巢者，富于酥油者，广施者啊；安坐于大地居处中那吉祥的座位。愿鲁陀罗众与婆苏众称颂你；为求福祉，请充盈此诸梵言。阿湿毗那双神啊，诸阿德瓦律祭官啊，请在此安置她。
Padapatha (Word Analysis)
कुलायिनी । घृतवती । पुरुन्धिः । स्योनॆ । सीद । सदने । पृथिव्याः । अभि । त्वा । रुद्राः । वसवः । गृणन्तु । इमा । ब्रह्म । पीपिहि । सौभगाय । अश्विना । अध्वर्यू इति । सादयताम् । इह । त्वा ।
Word by Word
कुलायिनीnest-making, having a nest
कुलायिनी:
विशेषण (कर्तृ/सम्बोधन-सम्बन्ध) — ‘पुरुन्धिः’ का विशेषण
TypeAdjective
Rootकुलायिन् (प्रातिपदिक) < कुलाय
घृतवतीrich in ghee
घृतवती:
विशेषण — ‘पुरुन्धिः’ का
TypeAdjective
Rootघृतवत् (प्रातिपदिक) < घृत
पुरुन्धिःPurundhi (a goddess/fortune; bountiful one)
पुरुन्धिः:
कर्तृ/सम्बोधन-आश्रय (स्तुति-वाक्य में विषय)
TypeNoun
Rootपुरुन्धि (प्रातिपदिक)
स्योनेO gentle/pleasant one
स्योने:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक)
सीदsit down
सीद:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद् (सीदति)
सदनेin the seat/dwelling
सदने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसदन (प्रातिपदिक) < √सद्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘सदने’ का
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
क्रिया-विशेषक
TypeIndeclinable
Rootअभि
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
रुद्राःthe Rudras
रुद्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
वसवःthe Vasus
वसवः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
गृणन्तुlet them praise
गृणन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√गॄ/गृ (स्तुति/गान) — गृणाति
इमाthese
इमा:
कर्म (पीपिहि का)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
ब्रह्मsacred utterance; prayer
ब्रह्म:
कर्म (पीपिहि का)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
पीपिहिmake thrive; strengthen
पीपिहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√प्याय्/√पी (वृद्धि/पोषण) — पीपयति (caus.)
सौभगायfor good fortune
सौभगाय:
सम्प्रदान (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसौभग (प्रातिपदिक) < सु-भग
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
अध्वर्यूO Adhvaryus (priests)
अध्वर्यू:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअध्वर्यु (प्रातिपदिक)
सादयताम्let the two cause (her) to sit/place
सादयताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) — caus. √सादय्
इहhere
इह:
देश-अधिकरण (क्रिया-विशेषक)
TypeIndeclinable
Rootइह
त्वाyou
त्वा:
कर्म (सादयताम् का)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
P
Pṛthivī (Earth)U
Ukhā (fire-pan, personified)R
RudrasV
VasusA
AśvinsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes