Mantra 58

Rishi: Viśvakarman

Devata: Vāc / Prajāpati (ultimate frame); Indra appears in the closing fragment

Chandas: Paṅkti (explicitly stated)

Samhita Patha (Devanagari)

इ॒यमु॒परि॑ म॒तिस्तस्यै॒ वाङ्मा॒त्या हे॑म॒न्तो वा॒च्यः प॒ङ्क्तिर्है॑म॒न्ती प॒ङ्क्त्यै नि॒धन॑वन्नि॒धन॑वत आग्रय॒ण आ॑ग्रय॒णात् त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ᳪशौ त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ᳪशाभ्या॑ᳪ शाक्वररैव॒ते वि॒श्वक॑र्म॒ ऋषि॑: प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ वाचं॑ गृह्णामि प्र॒जाभ्यो॑ लो॒कं ता इन्द्र॑म्

Transliteration

i̱yám u̱pári ma̱tís tasyái vā́ṅ mā̱tyā héma̱nto vā̱cyaḥ páṅktir hai̱mantī́ páṅktyai ni̱dhanavan ni̱dhanavat ā̱graya̱ṇa ā̱graya̱ṇāt tri̱ṇavat-trayastríṃśau tri̱ṇavat-trayastríṃśābhyā̱ṃ śā̱kvara-raiva̱te vi̱śvákarma̱ ṛ́ṣiḥ prajāpati-gṛhītayā̱ tváyā̱ vā́caṃ gṛhṇāmi pra̱jā́bhyo lo̱káṃ tā́ índram

Translation

此在上者为“意”（思）；其“语”乃度量之言。冬季属语；冬之韵律为旁克提（Paṅkti）。为旁克提有具“尼陀那”（nidhana）之歌；由具尼陀那者生阿格拉耶那（Āgrayaṇa）；由阿格拉耶那生三十九与三十三；由三十九与三十三生沙克瓦拉—莱瓦塔（Śākvara–Raivata）。毗湿瓦羯磨（Viśvakarman）为圣见者（ṛṣi）。以你——为生主（Prajāpati）所摄持者——我为诸众生（prajā）摄取此语；（并摄取）诸世界；彼等（归于）因陀罗（Indra）。

Padapatha (Word Analysis)

इयम् । उपरि । मतिः । तस्यै । वाक् । मात्या । हेमन्तः । वाच्यः । पङ्क्तिः । हैमन्ती । पङ्क्त्यै । निधनवत् । निधनवत् । आग्रयणः । आग्रयणात् । त्रिणवत्-त्रयस्त्रिंशौ । त्रिणवत्-त्रयस्त्रिंशाभ्याम् । शाक्वर-रैवते । विश्वकर्मा । ऋषिः । प्रजापति-गृहीतया । त्वया । वाचम् । गृह्णामि । प्रजाभ्यः । लोकम् । ताः । इन्द्रम् ।

Entities Mentioned

• Vāc
• Prajāpati
• Indra