Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 62

मेना-शिवदर्शन-प्रस्थानम् | Menā’s Quest to Behold Śiva

Departure for Śiva’s Darśana

Devanagari script

चकितां कम्पसंयुक्तां विह्वलां विभ्रमद्धियम् । शिवोऽयमिति चांगुल्या दर्शयंस्तां त्वमब्रवीः

Transliteration

cakitāṃ kampasaṃyuktāṃ vihvalāṃ vibhramaddhiyam | śivo'yamiti cāṃgulyā darśayaṃstāṃ tvamabravīḥ

Translation

见她惊惶颤抖、心神恍惚、意念纷乱，你便以指示之，说道：“此即湿婆。”随后又对她开口。

Word by Word

• चकिताम्: startled (her)
• चकिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चकित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (स्त्री-आकारान्त)

• कम्पसंयुक्ताम्: joined with trembling
• कम्पसंयुक्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कम्प + संयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कम्पेन संयुक्ता)

• विह्वलाम्: bewildered
• विह्वलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विह्वल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विभ्रमत्-धियम्: whose mind was reeling
• विभ्रमत्-धियम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विभ्रमद् (कृदन्त-प्रातिपदिक) + धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (विभ्रमती धिः यस्याः)

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अङ्गुल्या: with (your) finger
• अङ्गुल्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अङ्गुलि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• दर्शयन्: showing
• दर्शयन्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘showing’

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अब्रवीः: said
• अब्रवीः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating the Pārvatīkhaṇḍa account to the sages)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Mantra Metadata

Mantra: śivo'yam iti

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights how the jīva’s mind can become shaken and confused, and how clear guidance and recognition of Pati (Śiva) restores orientation toward devotion—an implied movement from bewilderment to śaraṇāgati (taking refuge) through grace and right understanding.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes identifying and approaching Śiva in a perceivable, personal way (saguṇa recognition). In Śaiva practice, such recognition is supported through concrete forms like the Śivaliṅga, which stabilizes devotion and focus when the mind is unsteady.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is steady remembrance (smaraṇa) of Śiva through japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” especially when fear or agitation arises—using mantra to re-center awareness on Śiva as the refuge.