Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 22

तृतीयनेत्राग्निनिवृत्तिः / Quelling the Fire of the Third Eye

Vāḍava Fire Placed in the Ocean

Devanagari script

ततस्संतुष्टचेतस्कस्स्वं धामाहं गतो मुने । अंतर्धानमगात्सिंधुर्दिव्यरूपः प्रणम्य माम्

Transliteration

tatassaṃtuṣṭacetaskassvaṃ dhāmāhaṃ gato mune | aṃtardhānamagātsiṃdhurdivyarūpaḥ praṇamya mām

Translation

随后，我心意圆满满足，便回到自己的住处，圣者啊。大海亦现出神圣之相，向我顶礼后，随即隐没不见。

Word by Word

• ततः: then
• ततः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• संतुष्ट-चेतस्कः: one whose mind is satisfied
• संतुष्ट-चेतस्कः: विशेषण (अहम्)
• Type: Adjective
• Root: संतुष्ट (कृदन्त; सम्-तुष् (धातु) + क्त) + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य चेतः संतुष्टम् सः)

• स्वम्: one's own
• स्वम्: विशेषण (धाम्नः)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (धाम)

• धाम: abode
• धाम: कर्म (Goal as object)
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• गतः: went/having gone
• गतः: क्रिया-भाव (Predicative participle)
• Type: Adjective
• Root: गत (कृदन्त; गम् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त, कर्तरि प्रयोगे ‘having gone’

• मुने: O sage
• मुने: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• अन्तर्धानम्: disappearance
• अन्तर्धानम्: कर्म (Object/Result)
• Type: Noun
• Root: अन्तर्धान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अगात्: went/attained
• अगात्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सिन्धुः: the ocean
• सिन्धुः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दिव्य-रूपः: of divine form
• दिव्य-रूपः: विशेषण (सिन्धोः)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (दिव्यं रूपं यस्य/दिव्यरूपः)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• माम्: to me/me
• माम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Lord Shiva (narrating to a sage)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Shiva
• Sindhu (Ocean)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Shiva as Pati (the supreme Lord) who receives reverent surrender even from cosmic powers like the Ocean; once the divine purpose is fulfilled, Shiva returns to his abode, indicating the Lord’s sovereign freedom and the peace that follows right completion of dharma.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse reflects Saguna Shiva as personally present and worthy of pranama (prostration). Linga-worship similarly trains the devotee to approach Shiva with humility, reverence, and recognition of Shiva’s lordship over all tattvas and cosmic elements.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice pranama with Panchakshara japa ("Om Namaḥ Śivāya")—mentally bowing to Shiva—cultivating inner contentment (santuṣṭa-cetas) and surrender, which are central to Shaiva devotion.