Rig Veda 3.1.3 — Mandala 3, Sukta 1, Mantra 3
Sukta 3.1
Rishi: Viśvāmitra
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
मयो दधे मेधिरः पूतदक्षो दिवः सुबन्धुर्जनुषा पृथिव्याः । अविन्दन्नु दर्शतमप्स्वन्तर्देवासो अग्निमपसि स्वसॄणाम् ॥
Transliteration
máyo dadhé médhiraḥ pūtádakṣo diváḥ subándhur jánuṣā pṛthivyā́ḥ | avíndann u darśatám apsv àntar devā́so agním apási svasṝ́ṇām ||
Translation
他在我们之中安置了喜悦——智者，净化了的辨识者；由大地所生，天界的真正亲族。诸神在水中、在诸姊妹的作业里，发现了那可见的阿耆尼（Agni）——隐伏于内的火焰。
Word by Word
मयःjoy, benefit, delight
मयः:
कर्म (दधे इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootमयस् (प्रातिपदिक) < √मि (मिनोति) / PIE *mei- (to change/soften; semantic: delight/benefit)
दधेhe has placed/established
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधाति) धारणे/निधाने
मेधिरःwise, intelligent
मेधिरः:
कर्तृ (अग्निः—अध्याहृतः—विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमेधिर (प्रातिपदिक) < मेधा
पूतदक्षःof purified power/skill
पूतदक्षः:
कर्तृ (अग्निः—अध्याहृतः—विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूत-दक्ष (समास) = पूत (√पू ‘to purify’, क्त) + दक्ष (दक्ष ‘skill/power’)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (सु-बन्धुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक) ‘heaven’
सुबंधुःgood kinsman/true ally
सुबंधुः:
कर्तृ (अग्निः—अध्याहृतः—विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootसु-बन्धु (समास) = सु (उपसर्ग/अव्यय ‘good’) + बन्धु (प्रातिपदिक)
जनुषाby birth, by origin
जनुषा:
करण/हेतु (जात्या/जन्मना)
TypeNoun
Rootजनुष् (प्रातिपदिक) < √जन् (to be born)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (जनुषा इत्यस्य: ‘of earth’)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अविन्दन्they found
अविन्दन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विन्दति) ‘to find/obtain’
नुnow, indeed
नु:
सम्बन्ध/प्रयोगसूचक
TypeIndeclinable
Rootनु (अव्यय)
दर्शतम्beautiful, worthy to be seen
दर्शतम्:
कर्म (अग्निम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदर्शत (प्रातिपदिक) < √दृश् ‘to see’ (अर्हे/योग्ये: ‘worth seeing’)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) ‘waters’
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
अधिकरण (अप्सु इत्यस्य विशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अपसिin the work/ritual act
अपसि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप्/अपस् (प्रातिपदिक) ‘work, deed’ (RV usage)
स्वसॄणाम्of the sisters
स्वसॄणाम्:
सम्बन्ध (अपसि इत्यस्य: ‘of the sisters’)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक) ‘sister’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.