Mantra 51
Sukta 1.164
Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Waters / Parjanya and Agni as complementary cosmic powers
Chandas: Anuṣṭubh (probable due to shorter cadence; metrical verification recommended)
Samhita Patha (Devanagari)
समानमेतदुदकमुच्चैत्यव चाहभिः । भूमिं पर्जन्या जिन्वन्ति दिवं जिन्वन्त्यग्नयः ॥
Samhita Patha (IAST)
स॒मा॒नमे॒तदु॑द॒कमुच्चैत्यव॒ चाह॑भिः । भूमिं॑ प॒र्जन्या॒ जिन्व॑न्ति॒ दिवं॑ जिन्वन्त्य॒ग्नय॑: ॥
Transliteration
samā́nam etád udakám úc caiti áva ca áhobhiḥ | bhū́miṃ parjányā jínvanti dívam jinvanty agnáyaḥ ||
Translation
这同一之水，上升又下降，随诸日往来。帕尔迦尼亚（Parjanya）诸雨力使大地生机勃发；诸火（Agni）使天界焕然有力。如此一轮回，滋养我们之内的两界。
Padapatha (Word Analysis)
स॒मा॒नम् । ए॒तत् । उ॒द॒कम् । उत् । च॒ । एति॑ । अव॑ । च॒ । अह॑ऽभिः । भूमि॑म् । प॒र्जन्याः॑ । जिन्व॑न्ति । दिव॑म् । जि॒न्व॒न्ति॒ । अ॒ग्नयः॑ ॥समानम् । एतत् । उदकम् । उत् । च । एति । अव । च । अहभिः । भूमिम् । पर्जन्याः । जिन्वन्ति । दिवम् । जिन्वन्ति । अग्नयः ॥samānam | etat | udakam | ut | ca | eti | ava | ca | aha-bhiḥ | bhūmim | parjanyāḥ | j invanti | divam | jinvanti | agnayaḥ
Word by Word
समानम्the same
समानम्:
कर्म (उदकम् इत्यस्य विशेषणम्) / विधेयविशेषण
TypeAdjective
Rootसमान- (प्रातिपदिक) < सम (PIE *sem- ‘one, same’)
एतत्this
एतत्:
कर्म (उदकम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootएतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उदकम्water
उदकम्:
कर्म (जिन्वन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootउदक- (प्रातिपदिक)
उच्चैतिrises up
उच्चैति:
क्रिया
TypeVerb
Rootउद्-√इ (इण्) ‘to go up, rise’
अवdown(wards)
अव:
क्रियाविशेषण (गत्यर्थे ‘down’)
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
अहभिःwith days / by days
अहभिः:
करण (सह/साधनभावे: ‘by/with days’, i.e., in days/through days)
TypeNoun
Rootअहन्- (प्रातिपदिक) ‘day’
भूमिम्the earth
भूमिम्:
कर्म (जिन्वन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootभूमि- (प्रातिपदिक)
पर्जन्याःthe rain-gods / Parjanyas
पर्जन्याः:
कर्तृ (जिन्वन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपर्जन्य- (प्रातिपदिक)
जिन्वन्तिenliven, refresh
जिन्वन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√जिव्/√जिन् (वेद. ‘to quicken, enliven, set in motion, refresh’)
दिवम्the heaven/sky
दिवम्:
कर्म (जिन्वन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव्- (प्रातिपदिक) ‘sky, heaven’
जिन्वन्तिenliven, refresh
जिन्वन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√जिव्/√जिन् (वेद. ‘to quicken, enliven, refresh’)
अग्नयःthe fires / Agnis
अग्नयः:
कर्तृ (जिन्वन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)