Shloka 25
Devanagari script
वानराणांश्चहृष्टानांसिंहनादःसुपुष्कलः ।।6.99.24।।स्पोटयन्निवशब्देनलङ्कांसाट्टालगोपुराम् ।महेन्द्रेणेवदेवानांनादस्समभवन्महान् ।।6.99.25।।
Transliteration
tena tasya nipātena rākṣasasya mahāmṛdhe | paphāla hṛdayaṃ cāsya sa papāta hato bhuvi ||
Translation
因那一击，在大激战之中，罗刹的心脏迸裂；他被击杀，倒毙于地。
Word by Word
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/वाक्य-निवेश (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (then/thereupon)
इन्द्रशत्रुःIndra's enemy (Ravana)
इन्द्रशत्रुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र + शत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य शत्रुः)
त्रिदिवालयानाम्of the dwellers of heaven
त्रिदिवालयानाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्रिदिव + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदिवस्य आलयाः)
वनौकसाम्of the forest-dwellers (Vanaras)
वनौकसाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवन + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वने ओकः येषाम्)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/वाक्य-निवेश (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic/only)
महाप्रणादम्great roar
महाप्रणादम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + प्रणाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् प्रणादः)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), (having heard)
सरोषम्angrily/with rage
सरोषम्:
भाव/रीति (Manner)
TypeAdjective
Rootस + रोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative: 'with anger')
युधिin battle
युधि:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
राक्षसेन्द्रःking of Rakshasas
राक्षसेन्द्रः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (राक्षसानाम् इन्द्रः)
पुनःagain
पुनः:
काल/पुनरावृत्ति (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (again)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
युद्धाभिमुखःfacing the battle
युद्धाभिमुखः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootयुद्ध + अभिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (युद्धम् अभिमुखः)
अवतस्थेtook his stand/prepared
अवतस्थे:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootअव + स्था (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातुः स्था (to stand/prepare)
Context
Highly rejoiced Vanaras roared in high pitch sound. The tall attics and gates of Lanka vibrated with sound. Even the gods, accompanied by Indra, made great sounds.
Characters & Entities
R
Rākṣasa (Mahāpārśva by context)A
Angada (agent implied)FAQs
Adharma meets its consequence: violence used to oppress the righteous returns upon the aggressor; dharma is upheld when the immediate threat is ended.
Angada’s blow proves fatal; Mahāpārśva collapses and dies on the battlefield.
Decisive protection—ending danger swiftly to safeguard one’s forces.