Shloka 20

Devanagari script

ततःक्रुद्धोगदांतस्यैचिक्षेपरजनीचरः ।ज्वलतनींभास्कराभासांसुग्रीवायमहोदरः ।।6.98.20।।

Transliteration

tataḥ kruddho gadāṁ tasmai cikṣepa rajanīcaraḥ |

jvalantīṁ bhāskarābhāsāṁ sugrīvāya mahodaraḥ ||6.98.20||

Translation

随后，夜行的罗刹摩诃陀罗怒不可遏，向苏格利婆掷出一柄燃烧的钉头槌，光辉如日。

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of महोदरः)

• गदाम्: mace
• गदाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तस्यै: to him
• तस्यै: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: (पाठभेद/सन्धि-रूप) दत्तिवचनार्थे चतुर्थी (4th), एकवचन; सामान्यतः ‘तस्मै’ अपेक्षितम्; अर्थः—‘to him/for him’

• चिक्षेप: threw
• चिक्षेप: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• रजनीचरः: the night-ranger (rakshasa)
• रजनीचरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रजनीचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रजनीं चरति = night-ranger)

• ज्वलन्तीम्: blazing
• ज्वलन्तीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of गदाम्)

• भास्कर-आभासाम्: sun-bright
• भास्कर-आभासाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक) + आभास (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (भास्करस्य आभासा = having the sun’s radiance)

• सुग्रीवाय: to Sugriva
• सुग्रीवाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन

• महोदरः: Mahodara
• महोदरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महोदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य (agent name)

Context

Then provoked by anger, the night ranger, Mahodara flung his mace at Sugriva which shone like the Sun.

Characters & Entities

• Mahodara
• Sugrīva
• gadā (mace)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse highlights how anger fuels violence; dhārmic conduct demands that strength be governed by right intention rather than krodha.

What is the narrative situation?

Mahodara initiates a decisive strike by throwing his mace at Sugrīva, escalating the duel from approach to direct assault.

Which character virtue is emphasized?

For Mahodara, martial ferocity is foregrounded; the moral contrast implied is the need for disciplined courage rather than rage-driven aggression.