Shloka 7

न्यग्रोध

प्रवेश-निवारणम् (Preventing Indrajit’s Banyan-Tree Rite) / Indrajit Confronts Vibhishana

Devanagari script

तथेत्युक्त्वामहातेजास्सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ।बभूवावस्थितस्तत्रचित्रंविस्फारयन्? धनुः ।।6.87.7।।

Transliteration

tathety uktvā mahā-tejāḥ saumitrir mitra-nandanaḥ | babhūvāvasthitas tatra citraṃ visphārayan dhanuḥ || 6.87.7 ||

Translation

他说“如是”，那大威光的娑弥多利——令盟友欢喜者——便在彼处稳立，振响他那华美之弓。

Word by Word

• तथा: thus
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner)

• इति: thus/"..."
• इति: वाक्यचिह्न (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणचिह्न (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) from वच्; पूर्वकाल (having said)

• महातेजाः: greatly radiant
• महातेजाः: कर्ता (Kartā/Subject; epithet)
• Type: Adjective
• Root: महा + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय ('great in splendor')

• सौमित्रिः: Saumitrī (Lakṣmaṇa)
• सौमित्रिः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• मित्रनन्दनः: delight of friends
• मित्रनन्दनः: कर्ता (Kartā/Subject; apposition)
• Type: Noun
• Root: मित्र + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ('delight of friends')

• बभूव: became/remained
• बभूव: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अवस्थितः: standing
• अवस्थितः: कर्ता (Kartā/Subject; predicate participle)
• Type: Verb
• Root: अव-स्था (धातु)
• Form: कृत् (क्त) past participle, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'having stood/standing'

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (adverb of place)

• चित्रम्: wonderfully
• चित्रम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (used adverbially: 'wonderfully')

• विस्फारयन्: twanging
• विस्फारयन्: कर्ता (Kartā/Subject; concomitant action)
• Type: Verb
• Root: वि-स्फुर्/स्फारय् (धातु-प्रेरण)
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'twanging/causing to resound'

• धनुः: bow
• धनुः: कर्म (Karma/Object of विस्फारयन्)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)

Context

Vibheeshana, the brilliant brother of Ravana, showed Lakshmana a banyan tree resembling a dark cloud, frightening to look at.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa (Saumitrī)
• Bow (dhanuḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is steadfast commitment to duty once righteous guidance is received—action aligned with truth, not hesitation.

What is the narrative situation?

After Vibhīṣaṇa’s strategic warning, Lakṣmaṇa accepts the instruction and prepares immediately for combat.

Which character virtue is emphasized?

Lakṣmaṇa’s resolve and disciplined readiness—he responds to counsel with focused, dutiful action.