Shloka 8

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

Devanagari script

त्यजराजन्निमंशोकंमिथ्यासन्तापमागतम् ।तदियंत्यज्यतांचिन्ताशत्रुहर्षविवर्धिनी ।।6.85.8।।

Transliteration

tyaja rājann imaṁ śokaṁ mithyāsantāpam āgatam | tad iyaṁ tyajyatāṁ cintā śatruharṣavivardhinī || 6.85.8 ||

Translation

大王啊，舍弃这悲伤吧，这无谓而起的苦恼。请抛却此忧虑，因为它只会增长敌人的欢喜。

Word by Word

• त्यज: abandon, give up
• त्यज: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √tyaj (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (vocative), एकवचन; पुल्लिङ्ग

• इमम्: this
• इमम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शोकम्)

• शोकम्: grief
• शोकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: śoka (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (accusative/कर्म), एकवचन

• मिथ्या-सन्तापम्: false distress
• मिथ्या-सन्तापम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: mithyā + santāpa (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (मिथ्या सन्तापः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शोकस्य विशेषणवत् (appositional)

• आगतम्: that has come upon (you)
• आगतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ā-√gam (धातु); āgata (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (शोकम्/सन्तापम् इत्यस्य विशेषणम्)

• तत्: therefore, then
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, अव्ययवत् (discourse particle: 'therefore/then')

• इयम्: this
• इयम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (चिन्ता)

• त्यज्यताम्: let (it) be abandoned
• त्यज्यताम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √tyaj (धातु)
• Form: लोट् (imperative) कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; आदेशार्थ (let it be abandoned)

• चिन्ता: anxiety
• चिन्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: cintā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शत्रु-हर्ष-विवर्धिनी: increasing the enemy's joy
• शत्रु-हर्ष-विवर्धिनी: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śatru + harṣa + vivardhinī (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (शत्रोः हर्षस्य विवर्धिनी); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (चिन्ता इत्यस्य विशेषणम्)

Context

"O great Lord! Hear me, which is yet to be submitted by me to you. You are afflicted without cause and pained at heart."

Characters & Entities

• Rāma
• Vibhīṣaṇa
• Śatru (the enemy/Rākṣasas as implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires mastery over debilitating grief; a leader must not feed despair that weakens righteous resolve and empowers adharma.

What is the narrative situation?

Vibhīṣaṇa urges Rāma to relinquish anxiety, warning that such sorrow benefits the opposing side.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness (dhairya) and strategic clarity—maintaining inner composure for the sake of justice and the community.