Shloka 46

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

Devanagari script

अङ्गदोमातुलौदृष्टवापथितौतुमहाबलौ ।अभिदुद्राववेगेनकुम्भमुद्यतकार्मुकम् ।।।।

Transliteration

aṅgado mātulau dṛṣṭvā patitau tu mahābalau |

abhidudrāva vegena kumbham udyatakārmukam ||

Translation

安伽陀见两位强大的舅父已然倒下，便疾驰冲向举弓待发的库姆婆。

Word by Word

• अङ्गदः: Angada
• अङ्गदः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मातुलौ: the two maternal uncles
• मातुलौ: कर्म (Karma/Object of दृष्ट्वा)
• Type: Noun
• Root: मातुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव

• पथितौ: fallen
• पथितौ: विशेषण (Viśeṣaṇa of मातुलौ)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• तु: then / but
• तु: सम्बन्धसूचक (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• महाबलौ: very strong
• महाबलौ: विशेषण (Viśeṣaṇa of मातुलौ)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; कर्मधारय (‘महाबलौ’)

• अभिदुद्राव: rushed at
• अभिदुद्राव: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: अभि + द्रु (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वेगेन: swiftly
• वेगेन: करण (Karaṇa; manner)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• कुम्भम्: Kumbha
• कुम्भम्: कर्म (Karma/Object of अभिदुद्राव)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उद्यत-कार्मुकम्: with bow raised
• उद्यत-कार्मुकम्: विशेषण (Viśeṣaṇa of कुम्भम्)
• Type: Adjective
• Root: उद्यत + कार्मुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (‘उद्यतं कार्मुकं यस्य’ = with bow raised)

Context

Seeing the two maternal uncles fallen, Angada, who was endowed with great strength, attacked Kumbha, wielding a bow.

Characters & Entities

• Aṅgada
• Kumbha
• Mainda
• Dvīvida

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as responsibility to protect one’s community: Aṅgada does not abandon fallen elders but steps forward to confront the threat.

What is the narrative situation?

Aṅgada sees Mainda and Dvīvida (his maternal uncles in the tradition) fallen and charges toward Kumbha.

Which character virtue is emphasized?

Protective courage—readiness to act decisively when allies are in danger.