Home›Ramayana›Yuddha Kanda›Sarga 74›Shloka 4
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 4

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

Devanagari script

तस्मैतुदत्तंपरमास्त्रमेतत्स्वयम्भुवाब्राह्मममोघवेगम् ।तन्मानयन्तौयुधिराजपुत्रौनिपातितौकोऽत्रविषादकालः ।।6.74.4।।

Transliteration

tasmai tu dattaṃ paramāstram etat svayambhuvā brāhmam amogha-vegam | tan mānayantau yudhi rāja-putrau nipātitau ko 'tra viṣāda-kālaḥ ||6.74.4||

Translation

诚然，彼由自生者（Svayambhū）赐得至上的梵天神兵，迅疾而无失。既是当敬畏之神箭，二位王子战中倒下，又何必在此沉溺悲伤？

Word by Word
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle), अर्थः—तु/indeed/but
दत्तम्given/conferred
दत्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘given’
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘supreme’
अस्त्रम्weapon/missile
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘this’
स्वयम्भुवाby the Self-born (Brahmā)
स्वयम्भुवा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वयम्भू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘by Svayambhū (Brahmā)’
ब्राह्मम्Brahmā’s
ब्राह्मम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्राह्म (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘Brahmā’s / Brahmic’
अमोघवेगम्of unfailing speed
अमोघवेगम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमोघ + वेग (प्रातिपदिक; समास)
Formकर्मधारय-समास (अमोघः वेगः यस्य तत्/‘unfailing-speed’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘that (weapon)’
मानयन्तौ(the two) honouring
मानयन्तौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootमान् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘honouring/respecting’
युधिin battle
युधि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘in battle’
राजपुत्रौthe two princes
राजपुत्रौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज + पुत्र (प्रातिपदिक; समास)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः पुत्रौ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
निपातितौwere struck down/felled
निपातितौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु) + णिच्? (causative sense) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘made to fall/struck down’
कःwho/what? (why?)
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place)
विषादकालःtime for grief
विषादकालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविषाद + काल (प्रातिपदिक; समास)
Formषष्ठी/कर्मधारय-भावे तत्पुरुष (विषादस्य कालः/‘time for grief’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Context

To him (Indrajith), the creator has conferred this weapon of Brahma endowed with terrific speed. To respect the missile both the princes have fallen. Why do you grieve?

Characters & Entities
I
Indrajit (implied recipient of the weapon in context)
S
Svayambhū (Brahmā/Creator)

FAQs

Dharma is steadiness in adversity: when a lawful, powerful force has struck, one should not collapse into despair but respond with courage and right action.

A counselor explains that the princes’ fall is due to the unfailing Brahmā-weapon; since it was honored/accepted as inevitable, grief should give way to purposeful response.

Fortitude (dhairya): the verse urges emotional restraint and clarity, aligning feeling with duty in wartime crisis.

←Previous Verse
Next Verse→