Shloka 46

कुम्भकर्णोपदेशः

Kumbhakarna’s Counsel and War-Boast to Ravana

Devanagari script

नैवशक्त्या न गदयानासिनानिशितैश्शरैः ।।6.63.46।।हस्ताभ्यामेवसम्रब्दोहनिष्याम्यपिवज्रिणम् ।

Transliteration

naiva śaktyā na gadayā nāsinā niśitaiḥ śaraiḥ |

hastābhyām eva samrabdho haniṣyāmy api vajriṇam ||

Translation

不以矛，不以棍棒，不以剑，亦不以锐箭；我怒起之时，唯以双手也要击倒金刚手（因陀罗）。

Word by Word

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• एव: indeed/just
• एव: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)

• शक्त्या: with a javelin
• शक्त्या: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'with a spear/javelin'

• न: nor
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• गदया: with a mace
• गदया: करण
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• न: nor
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• असिना: with a sword
• असिना: करण
• Type: Noun
• Root: असि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• निशितैः: sharp
• निशितैः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: निशित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; शरैः इति विशेषणम्

• शरैः: with arrows
• शरैः: करण
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• हस्ताभ्याम्: with (my) two hands
• हस्ताभ्याम्: करण
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्

• एव: alone
• एव: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम्

• सम्रब्धः: enraged
• सम्रब्धः: कर्ता (as subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + रभ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'enraged/roused'

• हनिष्यामि: I will slay
• हनिष्यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्ययम् (also/even)

• वज्रिणम्: Indra (the thunderbolt-bearer)
• वज्रिणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; इन्द्रस्य नाम ('vajra-bearer')

Context

"I shall not fight with javelin or mace or sword or sharp arrows. Enraged, alone I can strike down even Indra."

Characters & Entities

• Indra

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma warns against hubris—claiming power beyond measure and scorning proper conduct; righteous strength is guided by humility and lawful means.

What is the narrative situation?

The speaker declares he will fight without conventional weapons and claims he could defeat even Indra, intensifying the mood of impending combat.

Which character virtue is emphasized?

Fearlessness and martial intensity are present, but they are portrayed as excessive pride rather than balanced heroism.