Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

कुम्भकर्णोपदेशः

Kumbhakarna’s Counsel and War-Boast to Ravana

ममापनयजंदोषंविक्रमेणसमीकुरु ।यदिखल्वस्तिमेस्नेहोविक्रमंवाऽवगच्छसि ।।6.63.26।।यदिवकार्यंमेतत्तेहृदिकार्यतमंमतम् ।

mamāpanayajaṃ doṣaṃ vikrameṇa samīkuru | yadi khalv asti me sneho vikramaṃ vā ’vagacchasi ||6.63.26|| yadi vā kāryaṃ me tat te hṛdi kāryatamaṃ matam |

请以你的英勇,为我纠正由此生起的过失。若你确有对我的情爱——或你自知其威能——便依你心中所认定、对我之事最为紧要者而行。

ममmy/of me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; genitive singular (of me)
अपनयremove
अपनय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअप√नी (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; remove!
जम्arisen
जम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies दोषम्; born/produced (here: arisen)
दोषम्fault/evil
दोषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; accusative singular
विक्रमेणby valor
विक्रमेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; instrumental singular
समीकुरुset right
समीकुरु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+ई√कृ (धातु)
Formलोट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; make right/settle/neutralize
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional: if)
खलुindeed
खलु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formनिश्चय/अनुनयार्थक-निपात (indeed/surely)
अस्तिexists
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; is/exists
मेfor me/of me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; enclitic; here षष्ठी (of me)
स्नेहःaffection
स्नेहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; nominative singular
विक्रमम्valor
विक्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of अवगच्छसि
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (or)
अवगच्छसिyou understand
अवगच्छसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव√गम् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; you understand/recognize
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (if)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (or)
कार्यम्a task/duty
कार्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक; √कृ यत्)
Formकृदन्त (यत्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; what is to be done
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; of me
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; that
तेto you/of you
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; enclitic; here षष्ठी (of you) or dative (to you) contextually
हृदिin (your) heart
हृदि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; locative singular
कार्यतमम्most to-be-done/most urgent
कार्यतमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्यतम (प्रातिपदिक: कार्य + तमप्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; superlative (तमप्)
मतम्considered (right)
मतम्:
Kriya-puraka (क्रियापूरक/प्रत्ययार्थ)
TypeAdjective
Rootमत (प्रातिपदिक; √मन् क्त)
Formकृदन्त (क्त) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; deemed/considered

"If at all there is any affection in you for me now, you recognize your strengths and think what action is justified in your heart. You may nullify the evil that sprung from my heart."

R
Rāvaṇa (Daśagrīva)
K
Kumbhakarṇa

FAQs

It shows a conflicted ethic: seeking to remedy consequences through force rather than through truth-aligned restitution; dharma prioritizes correction rooted in satya.

Rāvaṇa presses Kumbhakarṇa to use his valor to neutralize the crisis created by Rāvaṇa’s own wrongdoing.

Kumbhakarṇa’s expected loyalty and courage are invoked; the verse spotlights the tension between familial duty and moral rightness.