Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

युद्धकाण्डे त्रिपञ्चाशः सर्गः — धूम्राक्षवधश्रवणं, वज्रदंष्ट्रप्रेषणं, अङ्गद-राक्षसयुद्धम्

Ravana Dispatches Vajradamshtra; Portents and Angada’s Assault

केचिदस्त्राणिसन्सृज्यबाहुयुद्धमकुर्वत ।तलैश्चचरणैश्चापिमुष्टिभिश्चद्रुमैरपि ।।।।जानुभिश्चहताःकेचिद्भिन्नदेहाश्चराक्षसाः ।शिलाभिश्चूर्णिताःकेचिद्वानरैर्युद्धदुर्मदैः ।।।।

kecid astrāṇi saṃsṛjya bāhuyuddham akurvata |

talaiś ca caraṇaiś cāpi muṣṭibhiś ca drumair api ||

jānubhiś ca hatāḥ kecid bhinnadehāś ca rākṣasāḥ |

śilābhiś cūrṇitāḥ kecid vānarair yuddhadurmadaiḥ ||

有些人抛开兵器,进行肉搏战——用手掌、脚、拳头,甚至用树木和膝盖攻击。有些罗刹被击碎,肢体断裂;有些则被杀红了眼的猴兵投掷的岩石砸得粉碎。

केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)
अस्त्राणिweapons
अस्त्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (neuter acc pl)
सन्सृज्यhaving abandoned
सन्सृज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootsam√sṛj (धातु) + lyap (कृत्)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-अव्ययकृदन्त; ‘having let go/abandoned’
बाहुयुद्धम्hand-to-hand combat
बाहुयुद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक) + yuddha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: बाहोः युद्धम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter acc sg)
अकुर्वतdid/engaged in
अकुर्वत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (they did)
तलैःwith palms
तलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masc instr pl)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
चरणैःwith feet
चरणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootcaraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masc instr pl)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थ (also)
मुष्टिभिःwith fists
मुष्टिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmuṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (fem instr pl)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
द्रुमैःwith trees
द्रुमैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdruma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masc instr pl)
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थ (also)
जानुभिःwith knees
जानुभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootjānu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (neuter instr pl)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
हताःkilled/struck down
हताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√han (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)
भिन्नदेहाःbroken-bodied
भिन्नदेहाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhinna (कृदन्त; from √bhid) + deha (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (masc nom pl)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
राक्षसाःRakshasas
राक्षसाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)
शिलाभिःwith rocks
शिलाभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśilā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (fem instr pl)
चूर्णिताःcrushed
चूर्णिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√cūrṇ (धातु/नामधातु) + ita (कृत्)
Formकृदन्त (क्त/इत-प्रत्ययान्त; PPP sense); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl); ‘pulverized/crushed’
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)
वानरैःby/with Vanaras
वानरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masc instr pl)
युद्धदुर्मदैःby battle-maddened (Vanaras)
युद्धदुर्मदैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyuddha (प्रातिपदिक) + durmada (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/तृतीया-सम्बन्ध: ‘युद्धे दुर्मदाः’); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (masc instr pl; qualifying ‘वानरैः’)

Indeed, abandoning the weapons, the Vanaras fought with their palms, fists, feet, trees, and knees and smashed the Rakshasas crushing their bodies like rocks.

V
Vānara(s)
R
Rākṣasa(s)

FAQs

It warns how battle-frenzy (durmada) can push beings beyond restraint. Dharma emphasizes self-control; when it collapses, violence escalates from regulated combat to raw destruction.

Combat devolves into close-quarters fighting, with Vānaras and Rākṣasas using bodies and natural objects as weapons.

Fearlessness and physical prowess are displayed, but the text also highlights the danger of uncontrolled rage overtaking discernment.