Shloka 7
धूम्राक्षप्रेषणम्
The Dispatch of Dhūmrākṣa
Devanagari script
ज्ञायतांतूर्णमेतेषांसर्वेषांचवनचारिणाम् ।शोककालेसमुत्पन्नहर्षकारणमुत्थितम् ।।6.51.7।।
Transliteration
jñāyatāṃ tūrṇam eteṣāṃ sarveṣāṃ ca vanacāriṇām |
śokakāle samutpanna-harṣa-kāraṇam utthitam ॥6.51.7॥
Translation
速速查明：在这群林中游行的诸般婆那罗之间，究竟生起了何等喜悦之因——竟在本应哀伤之时显现欢欣。
Word by Word
ज्ञायताम्let it be ascertained
ज्ञायताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense) — ‘let it be known/ascertained’
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक/शीघ्रार्थक (quickly)
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् — वनचारिणाम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
वनचारिणाम्of the forest-roamers
वनचारिणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवन + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (वने चरन्ति)
शोककालेin the time of grief
शोककाले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशोक + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (शोकस्य कालः)
समुत्पन्नहर्षकारणम्the arisen cause of joy
समुत्पन्नहर्षकारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) + हर्ष + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः — ‘समुत्पन्नः हर्षः यस्मात् तत् कारणम्’ (cause of joy that has arisen)
उत्थितम्arisen
उत्थितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउत् + स्था (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् — (समुत्पन्नहर्षकारणम्)
Context
"For what reason are the Vanaras (rangers of woods) rejoicing that way in the time of grief? It may be found out speedily."
Characters & Entities
R
RāvaṇaFAQs
Satya as a pillar of dharma: leadership must seek accurate knowledge (intelligence) before escalating violence or making judgments.
Rāvaṇa, unsettled by the vānaras’ celebratory roar, orders that the reason for their joy be discovered immediately.
Inquiry (vicāra): the disciplined habit of investigating causes rather than acting on assumption.