सागरप्रशमनम् / The Pacification of the Ocean and the Building of Nala’s Bridge
रक्तमाल्याम्बरधरःपद्मपत्रनिभेक्षणः ।सर्वपुष्पमयींदिव्यांशिरसाधारयन् स्रजम् ।।।।जातरूपमयैश्चैवतपनीयविभूषितैः ।आत्मजानांचरत्नानांभूषितोभूषणोत्तमैः ।।।।धातुभिर्मण्डितश्शैलोविविधैर्हिमवानिव ।एकावलीमध्यगतंतरलंपाटलप्रभम् ।।।।विपुलेनोरसा बिभ्रत्कौस्तुभस्य सहोदरम् ।अघूर्णिततरङ्गौघःकालिकानिलसङ्गुलः ।।।।गङ्गासिन्दुप्रधाननाभिरापगाभिस्समावृतः ।देवतानांसरूपाभिर्नानारूपाभिरीश्वरः ।।।।सागरस्समुपक्रम्यपूर्वमाम्नत्यरवीर्यवान् ।अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यंराघवंशरपाणिनम् ।।।।
raktamālyāmbaradharaḥ padmapatranibhekṣaṇaḥ |
sarvapuṣpamayīṃ divyāṃ śirasā dhārayan srajam ||
jātarūpamayaiś caiva tapanīya-vibhūṣitaiḥ |
ātmajānāṃ ca ratnānāṃ bhūṣito bhūṣaṇottamaiḥ ||
dhātubhir maṇḍitaḥ śailo vividhair himavān iva |
ekāvalī-madhyagataṃ taralaṃ pāṭala-prabham ||
vipulenorasā bibhrat kaustubhasya sahodaram |
aghūrṇita-taraṅgaughaḥ kālikānila-saṅgulaḥ ||
gaṅgā-sindhu-pradhānābhir āpagābhis samāvṛtaḥ |
devatānāṃ sarūpābhir nānārūpābhir īśvaraḥ ||
sāgaraḥ samupakramya pūrvam āmnatya aravīryavān |
abravīt prāñjalir vākyaṃ rāghavaṃ śarapāṇinam ||
他身披红色花鬘与红衣,双目如莲瓣;头戴由万花汇成的神圣奇妙花鬘。又以闪耀的黄金与海中所生宝珠镶嵌的最上妙饰庄严,光辉如喜马万山,遍布诸矿之彩。其广阔胸前,一串单珠项链之中垂着晶莹摇曳的坠饰,泛起玫瑰般的光泽,宛如俱苏婆宝的孪生。周围波涛成群不息,黑云之风浓密翻涌;又为恒河、信度等大河所环绕,并有形貌各异的天众随侍。于是海王娑伽罗先行趋近,俯首致敬,合掌向执箭待发的罗伽婆致辞。
"O Ocean! When your water is dried up to the core by my arrows, huge sand will appear."
Dharma is upheld through proper conduct between powers: even a cosmic lord approaches with humility, greeting first and speaking with folded hands. Authority is balanced by courtesy and accountability.
Sāgara manifests in majestic form, accompanied by rivers and divinities, approaches Rāma, offers respectful salutation, and prepares to explain the lawful way forward (the building of a bridge).
Sāgara’s humility and diplomatic righteousness—he acknowledges Rāma’s cause and responds in a manner aligned with maryādā (propriety).