Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 108, Shloka 21
रावणरथवैभव–निमित्तदर्शन–राममातलिसंवादः
Ravana’s Chariot, Portents, and Rama–Matali Instructions
Devanagari script
महत् गृध्रकुलंचास्यभ्रममाणंनभस्तले ।।।।येनयेनरथोयातितेनतेनप्रधावति
Transliteration
mahat gṛdhrakulaṃ cāsya bhramamāṇaṃ nabhastale | yena yena ratho yāti tena tena pradhāvati ||
Translation
又有庞大的鹫群在他上空盘旋；其战车所至之处，鹫群亦随之疾追。
Word by Word
महत्great/huge
महत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गृध्रकुलम्)
गृध्र-कुलम्a flock of vultures
गृध्र-कुलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगृध्र (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (गृध्राणां कुलम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
भ्रममाणम्circling/hovering
भ्रममाणम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभ्रम् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (गृध्रकुलम्)
नभः-तलेin the sky-region
नभः-तले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (नभसः तलम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
येनby which (way)
येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; सर्वनाम; पुनरुक्तिः (yena yena)
येनby which (way)
येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
रथःthe chariot
रथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
यातिgoes
याति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
तेनby that (same way)
तेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; पुनरुक्तिः (tena tena)
तेनby that
तेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्रधावतिruns after/follows swiftly
प्रधावति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootधाव् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; उपसर्गः प्र-
Context
Meteors and huge fire dropped there indicating Ravana's end. Seeing them, Rakshasas were sad.
Characters & Entities
R
RāvaṇaC
chariotV
vultures (gṛdhra)FAQs
Dharma teaches consequence: predatory birds symbolize the nearness of downfall when one persists in adharma despite warnings.
Further ominous signs gather around Rāvaṇa as he moves, marking him as the one nearing death.
Humility and repentance would be the needed virtues here; the scene underscores their absence in Rāvaṇa.