Shloka 90
सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः
हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्
Devanagari script
तां चाहं तादृशीं दृष्ट्वा सीताया दारुणां दशाम्।चिन्तयामास विक्रान्तो न च मे निर्वृतं मनः।।।।
Transliteration
tāṁ cāhaṁ tādṛśīṁ dṛṣṭvā sītāyā dāruṇāṁ daśām | cintayāmāsa vikrānto na ca me nirvṛtaṁ manaḥ ||
Translation
我见悉多陷于如此凄惨可怖之境，纵然自恃勇武，也不禁沉思忧惧，心中终不得安宁。
Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-रूप (pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तादृशीम्such, in that condition
तादृशीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतादृश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘ताम्’)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (gerund/absolutive); ‘having seen’
सीतायाःof Sita
सीतायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
दारुणाम्dreadful
दारुणाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘दशाम्’)
दशाम्state/condition
दशाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चिन्तयामासbegan to think/worry
चिन्तयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विक्रान्तःvaliant
विक्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविक्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘अहम्’ implied speaker)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (genitive/dative ‘of/to me’); अत्र षष्ठी (possessive) अधिक
निर्वृतम्at peace/content
निर्वृतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर्वृत (प्रातिपदिक; √वृत्/√वृ ‘to be content’ से निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘मनः’)
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Context
"Seeing Sita's deplorable state, her ill-luck and her dread, I began to worry and had no peace of mind.
Characters & Entities
H
HanumānS
SītāFAQs
Compassionate duty: true strength includes moral sensitivity—seeing suffering compels responsible action rather than indifference.
Hanumān, having observed Sītā’s misery in Laṅkā, feels inner unrest and considers what should be done next.
Empathy joined with accountability—he cannot rest while Sītā remains in distress.