Shloka 3

षट्पञ्चाशः सर्गः — वैदेही-आश्वासनम् तथा अरिष्टारोहणम्

Consoling Sita and Ascending Mount Arishta

Devanagari script

काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने।पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः।।।।

Transliteration

kāmam asya tvam ēvaikaḥ kāryasya parisādhanē | paryāptaḥ paravīraghna yaśasyas tē balōdayaḥ ||

Translation

诚然，噬灭敌方勇士者啊，唯有你足以成就此事；你若奋发而得胜，必为你带来荣耀，并使你的力量再度增长。

Word by Word

• कामम्: indeed
• कामम्: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: कामम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुमत्यर्थ/निश्चयार्थ निपात (indeed, certainly)

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुं (context), षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (addressed), प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• एव: alone/indeed
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• एकः: single, alone
• एकः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying त्वम्)

• कार्यस्य: of the task
• कार्यस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• परिसाधने: in the accomplishment
• परिसाधने: अधिकरण (Adhikarana/Domain)
• Type: Noun
• Root: परि + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; भाववाचक (in accomplishing)

• पर्याप्तः: capable, sufficient
• पर्याप्तः: विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: पर्याप्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• परवीरघ्न: slayer of enemy heroes
• परवीरघ्न: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक) + घ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘परस्य वीरस्य घ्नः’

• यशस्यः: glorious, fame-bringing
• यशस्यः: विधेय (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यशस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (qualifying बलोदयः)

• ते: your / of you
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; here षष्ठी (Genitive) ‘of you/your’

• बलोदयः: rise of strength
• बलोदयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘बलस्य उदयः’

Context

"O destroyer of foes, you are capable of rescuing me singlehanded. Your success will raise your strength and bring glory.

Characters & Entities

• Hanuman (implied by address)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is upheld through empowering the capable to serve the righteous cause; encouragement strengthens truthful, duty-bound action rather than ego.

What is the narrative situation?

A senior ally (speaker not explicit in the snippet) reassures Hanuman that he can accomplish the mission alone, promising honor through success.

Which character virtue is emphasized?

Competence joined with righteous purpose—strength becomes praiseworthy when used to complete a dharmic task.