Shloka 1

षट्पञ्चाशः सर्गः — वैदेही-आश्वासनम् तथा अरिष्टारोहणम्

Consoling Sita and Ascending Mount Arishta

Devanagari script

ततस्तु शिंशुपामूले जानकीं पर्युपस्थिताम्।अभिवाद्याब्रवीद्दिष्ट्या पश्यामि त्वामिहाक्षताम्।।।।

Transliteration

tatas tu śiṁśupāmūle jānakīṁ paryupasthitām | abhivādyābravīd diṣṭyā paśyāmi tvām ihākṣatām ||

Translation

于是，哈奴曼走近立于尸摩输波树下的阇那姬，恭敬礼拜而说道：“幸蒙吉祥，我见你在此安然无恙。”

Word by Word

• ततः: then
• ततः: कालाधिकरण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक

• तु: but, indeed
• तु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वय निपात (contrastive particle)

• शिंशुपामूले: at the root of the śiṃśupā tree
• शिंशुपामूले: अधिकरण (Adhikarana/Location)
• Type: Noun
• Root: शिंशुपा (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘शिंशुपायाः मूलम्’

• जानकीम्: Janaki (Sita)
• जानकीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जानकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पर्युपस्थिताम्: standing/placed nearby, stationed
• पर्युपस्थिताम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परि + उप + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying जानकीम्)

• अभिवाद्य: having saluted
• अभिवाद्य: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: अभि + वद् (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी

• दिष्ट्या: by good fortune
• दिष्ट्या: करण (Karana/Means; idiom)
• Type: Noun
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; भावे प्रयोगः (idiomatic: ‘by good fortune’)

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदी

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री/पुं (context), द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• इह: here
• इह: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• अक्षताम्: unharmed
• अक्षताम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अक्षत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying त्वाम्)

Context

Then Hanuman offered salutations to Janaki, stationed at the foot of the simsupa tree, and said, "Luckily I see you unscathed."

Characters & Entities

• Hanumān
• Jānakī (Sītā)
• śiṁśupā tree

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is expressed as compassionate duty: Hanumān returns to confirm Sītā’s safety and speaks truthfully to relieve her fear and uphold Rāma’s mission.

What is the narrative situation?

After anxiety about the fire’s consequences, Hanumān comes back to the Aśoka grove area, approaches Sītā under the śiṁśupā tree, salutes her, and assures her she is unharmed.

Which character virtue is emphasized?

Care and accountability: Hanumān’s humility (salutation) and reassurance show responsible service and empathy.