Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 5, Shloka 21

चन्द्रप्रकाशे लङ्कानिरीक्षणम्

Moonlit Survey of Lanka and the Unfound Sita

Devanagari script

ततः प्रियान् प्राप्य मनोभिरामाः सुप्रीतियुक्ताः प्रसमीक्ष्यरामाः।गृहेषु हृष्टाः परमाभिरामाः हरिप्रवीरः स ददर्श रामाः।।5.5.21।।

Transliteration

tataḥ priyān prāpya manobhirāmāḥ suprīti-yuktāḥ prasamīkṣya rāmāḥ | gṛheṣu hṛṣṭāḥ paramābhirāmāḥ hari-pravīraḥ sa dadarśa rāmāḥ ||5.5.21||

Translation

于是，那位英勇的猴王看见那些女子，姿容悦心；得与所爱相聚，满怀欢喜，在各自家中欣然庆悦。

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: सम्बन्ध/कालाधिकरण (temporal adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्; तसिल्-प्रत्ययः)
• Form: अव्ययम्; तसिलन्त-अव्ययम् (ablatival adverb) — 'from that/thereupon'

• प्रियान्: beloved ones
• प्रियान्: कर्म (object of प्राप्य)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (accusative plural masculine)

• प्राप्य: having obtained, having reached
• प्राप्य: पूर्वकाल (absolutive; prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive); 'having obtained/reached'

• मनोभिरामाः: delightful to the mind, charming
• मनोभिरामाः: कर्तृ-विशेषण (qualifier of हरिप्रवीरः/subject-group)
• Type: Adjective
• Root: मनस् (प्रातिपदिकम्) + अभिराम (प्रातिपदिकम्)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (मनसः अभिरामाः); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम् (nominative plural masculine)

• सुप्रीतियुक्ताः: endowed with great joy, very pleased
• सुप्रीतियुक्ताः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + प्रीति (प्रातिपदिकम्) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिकम्; युज् धातोः क्त)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (सु-प्रीत्या युक्ताः); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम् (nominative plural masculine)

• प्रसमीक्ष्य: having observed, having seen
• प्रसमीक्ष्य: पूर्वकाल (absolutive; prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र + सम् + ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive); 'having looked at/observed'

• रामाः: women (here: demonesses/ogresses)
• रामाः: कर्म (object of प्रसमीक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: रामा (प्रातिपदिकम्)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (accusative plural feminine)

• गृहेषु: in the houses
• गृहेषु: अधिकरण (location)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः; बहुवचनम् (locative plural neuter)

• हृष्टाः: delighted, thrilled
• हृष्टाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिकम्; क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम् (past participle used adjectivally); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम्

• परमाभिरामाः: exceedingly charming, most delightful
• परमाभिरामाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिकम्) + अभिराम (प्रातिपदिकम्)
• Form: कर्मधारयः (परमाः च ते अभिरामाः); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम्

• हरिप्रवीरः: the eminent vanara, best of monkeys
• हरिप्रवीरः: कर्ता (subject)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिकम्) + प्रवीर (प्रातिपदिकम्)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (हरीणां प्रवीरः); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (nominative singular masculine)

• स: he
• स: कर्ता (co-referential pronoun to हरिप्रवीरः)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (nominative singular masculine)

• ददर्श: saw
• ददर्श: क्रिया (main verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• रामाः: women (here: demonesses/ogresses)
• रामाः: कर्म (object of ददर्श)
• Type: Noun
• Root: रामा (प्रातिपदिकम्)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (accusative plural feminine)

Context

That heroic monkey saw ogresses delighted in the happy company of their loved ones who have joined them, ecstatic wives in the houses.

Characters & Entities

• Hanumān
• Laṅkā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse sets up a moral contrast: ordinary domestic happiness is visible everywhere, yet Sītā’s dharmic fidelity and suffering in separation remain unresolved—driving the urgency of righteous action.

What is the narrative situation?

Hanumān continues his search through residences, observing couples enjoying reunion and household joy.

Which character virtue is emphasized?

Perseverance: despite seeing many distractions, Hanumān does not abandon the search.