Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 47›Shloka 7
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 7

Devanagari script

स पूरयन्खं च महीं च साचलां तुरङ्गमातङ्गमहारथस्वनैः।बलैस्समेतैस्सहि तोरणस्थितं समर्थमासीनमुपागमत्कपिम्।।5.47.7।।

Transliteration

sa pūrayan khaṃ ca mahīṃ ca sācalāṃ turaṅgamātaṅgamahārathasvanaiḥ |

balaiḥ sametaiḥ saha toraṇasthitaṃ samartham āsīnam upāgamat kapim ||5.47.7||

Translation

他以马鸣、象吼与巨大战车之轰响，震满天空与大地——连群山亦为之回荡；率领诸军前进，来到守在城门处、能当大任的猿将之前。

Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, singular)
पूरयन्filling
पूरयन्:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial participle modifying main verb)
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु; √पॄ/पूर् + णिच्)
Formवर्तमान-कृदन्तः (शतृ-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (present active participle, masc., nom., sg.)
खम्the sky
खम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (neut., accusative, singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
महीम्the earth
महीम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (fem., accusative, singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
साचलाम्together with mountains
साचलाम्:
विशेषणम् (Qualifier of ‘महीम्’)
TypeAdjective
Rootस + अचल (उपसर्ग/सह-प्रातिपदिक + प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘स-अचल’ = अचलैः सह (fem., acc., sg.; ‘with mountains’)
तुरङ्गमातङ्गमहारथस्वनैःwith the sounds of horses, elephants, and great chariots
तुरङ्गमातङ्गमहारथस्वनैः:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootतुरङ्ग + मातङ्ग + महा-रथ + स्वन (प्रातिपदिक-समूहः)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (masc., instrumental, plural); समाहार-द्वन्द्वः/समुच्चयः—तुरङ्ग-स्वन + मातङ्ग-स्वन + महा-रथ-स्वन (sounds of horses, elephants, and great chariots)
बलैःwith forces/armies
बलैः:
सहकारक-आधारः (Associate/Accompaniment base with ‘सहि’)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (neut., instrumental, plural)
समेतैःassembled/together
समेतैः:
विशेषणम् (Qualifier of ‘बलैः’)
TypeAdjective
Rootसम् + इ (धातु; √इ) → समेत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (past participle used adjectivally; neut., instr., pl.)
सहिtogether with
सहि:
सह (Accompaniment marker)
TypeIndeclinable
Rootसहि (अव्यय; सह-रूपम्)
Formसह-अर्थक-अव्ययम् (indeclinable of accompaniment: ‘together with’)
तोरणस्थितम्standing at the gate
तोरणस्थितम्:
विशेषणम् (Qualifier of ‘कपिम्’)
TypeAdjective
Rootतोरण + स्थित (प्रातिपदिक + कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., acc., sg.); तोरणे स्थितः (standing at the gateway/arch)
समर्थम्capable/mighty
समर्थम्:
विशेषणम् (Qualifier of ‘कपिम्’)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., accusative, singular)
आसीनम्seated
आसीनम्:
विशेषणम् (Qualifier of ‘कपिम्’)
TypeAdjective
Rootआस् (धातु; √आस्) → आसीन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., acc., sg.)
उपागमत्approached/reached
उपागमत्:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootउप + आ + गम् (धातु; √गम्)
Formलङ्-लकारः (अनद्यतन-भूतकालः), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (imperfect/past, 3rd person, singular, parasmaipada)
कपिम्the monkey (Hanuman)
कपिम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., accusative, singular)
Context

Seated on the chariot he (Aksha) sallied forth along with the army filling the entire earth and mountains with the sounds of horses, elephants and rumblings of big chariots and reached the portal where the great vanara stood.

Characters & Entities
A
Akṣa (implied)
H
Hanumān

FAQs

Dharma is shown through steadfast guardianship: Hanumān holds his ground at the gateway, embodying disciplined resistance against overwhelming force.

Akṣa, accompanied by a loud and large military contingent, approaches the gateway where Hanumān has taken position.

Hanumān’s fearlessness and competence (samarthatā) in the face of superior numbers.

←Previous Verse
Next Verse→