Shloka 9

Devanagari script

स शरान्मोघयामास तेषामाशुचरः कपिः।रथवेगं च वीराणां विचरन्विमलेऽम्बरे।।।।

Transliteration

sa śarān moghayāmāsa teṣām āśucaraḥ kapiḥ |

rathavegaṃ ca vīrāṇāṃ vicaran vimale ’mbare ||

Translation

那迅捷的神猴在澄澈长空中纵横驰骋，使诸勇士之箭尽皆落空，连战车的冲势也化为徒然。

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शरान्: arrows
• शरान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc/2nd), बहुवचन

• मोघयामास: rendered futile
• मोघयामास: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: मोघय (नामधातु/causative denom.) from मोघ (प्रातिपदिक) + √कृ (धातु) सहायक; लिट्
• Form: णिजन्त/नामधातु-प्रयोग (causative/denominative: 'to render futile'), लिट्-लकार (Perfect; narrative past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन

• आशुचरः: swift-moving
• आशुचरः: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: आशु (अव्यय/प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक from √चर्)
• Form: कर्मधारय-समास ('swift-moving'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कपिः इति विशेषण

• कपिः: the monkey
• कपिः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति समानाधिकरण

• रथ-वेगम्: the chariot-speed
• रथ-वेगम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास ('speed of chariots'), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• वीराणाम्: of the heroes/warriors
• वीराणाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन

• विचरन्: moving about
• विचरन्: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: √चर् (धातु) + वि-उपसर्ग + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कपिः इति विशेषण

• विमले: clear/pure
• विमले: अधिकरण-विशेषण (Adhikaraṇa-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Loc/7th), एकवचन; अम्बरे इति विशेषण

• अम्बरे: in the sky
• अम्बरे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: अम्बर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Loc/7th), एकवचन

Context

Then the monkey moving fast in the clear sky rendered the arrows of the giant heroes and speeding chariots futile.

Characters & Entities

• Hanumān

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Right action requires competence: dharmic missions are upheld not only by intention but by disciplined skill and presence of mind.

What is the narrative situation?

Hanumān evades and neutralizes the rākṣasa attack by agile movement in the open sky, frustrating their missiles and chariot charges.

Which character virtue is emphasized?

Prowess joined with vigilance (śaurya + apramāda): Hanumān’s alert agility turns enemy force into ineffectiveness.