Shloka 31
अभिज्ञानप्रदानम्
The Token of Recognition (Chūḍāmaṇi) and the Crow Episode Recalled
Devanagari script
स तं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति।।5.38.31।।ततस्तं वायसं दर्भस्सोम्बरेऽनुजगाम ह।
Transliteration
sa taṃ pradīptaṃ cikṣepa darbhaṃ taṃ vāyasaṃ prati || 5.38.31 ||
tatas taṃ vāyasaṃ darbhaḥ sombare 'nujagāma ha |
Translation
他将那燃烧的达婆草掷向乌鸦；随即，达婆草在空中紧追乌鸦不舍。
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग (masc), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), एकवचन (singular)
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन
प्रदीप्तम्kindled, blazing
प्रदीप्तम्:
कर्म (Karma; adjectival to object)
TypeAdjective
Rootप्र-दीप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (neut), द्वितीया (acc), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) to तम्
चिक्षेपthrew
चिक्षेप:
क्रिया (Kriya/Verb)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
दर्भम्a darbha-grass blade
दर्भम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (acc), एकवचन
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (acc), एकवचन
वायसम्crow
वायसम्:
कर्म (Karma/Object; target)
TypeNoun
Rootवायस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (acc), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
सम्प्रदान/दिशा (directional relation)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable) governing accusative; दिशा/प्रत्यभिमुख्य-अर्थ (towards)
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Adhikarana of time)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb): 'thereupon/then'
तम्that (one)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (acc), एकवचन
वायसम्crow
वायसम्:
कर्म (Karma/Object; pursued)
TypeNoun
Rootवायस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (acc), एकवचन
दर्भःthe darbha (blade)
दर्भः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nom), एकवचन
सःit/he
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (nom), एकवचन; दर्भः इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देश (resumptive pronoun)
अम्बरेin the sky
अम्बरे:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative/7th), एकवचन
अनुजगामfollowed
अनुजगाम:
क्रिया (Kriya/Verb)
TypeVerb
Rootअनु-गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
हindeed (particle)
ह:
अलङ्कार/निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-प्रत्यय/स्मरणार्थक (emphatic/expletive)
Context
'Then you threw the burning darbha grass at the crow and it chased him in the sky.
Characters & Entities
R
RāmaV
vāyasa (crow)D
darbha grass (as missile)S
sky (ambara)FAQs
Adharma brings pursuit by consequence: when righteous authority is invoked, wrongdoing cannot easily escape accountability.
Rāma releases the empowered darbha, and it chases the crow in the sky.
Steadfastness in upholding justice—action is taken to completion, not abandoned midway.