Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 34, Shloka 14
सीताहनूमद्भाषणम्
Sita Tests the Messenger; Hanuman Offers Reassurance
Devanagari script
मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणस्स्वयम्।।।।उत्पादयसि मे भूयस्सन्तापं तन्न शोभनम्।
Transliteration
māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇaḥ svayam |
utpādayasi me bhūyaḥ santāpaṃ tan na śobhanam |
Translation
若你正是那以幻术与伪装潜入的欺诳者罗波那本人，你又再度激起我的痛苦——这实在不相称。
Word by Word
मायाम्illusion; disguise
मायाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
प्रविष्टःentered
प्रविष्टः:
कर्तृ-विशेषण (Karta-qualifier)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (Past participle, Masculine, Nom. sg.: 'having entered')
मायावीsorcerer; trickster
मायावी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमायाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
यदिif
यदि:
सम्बन्ध/अव्यय (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: 'if')
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे मध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन (Pronoun, Nom. sg.)
रावणःRavana
रावणः:
सम्बोधन/विशेष्य (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
स्वयम्yourself
स्वयम्:
विशेषणार्थ-अव्यय (Emphatic modifier)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formआत्मनः-प्रत्ययार्थक-अव्यय (indeclinable: 'oneself/indeed')
उत्पादयसिyou produce; you cause
उत्पादयसि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootउत्-√पद्/पादय् (धातु: उत्पादयति)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन (Present indicative, 2nd person sg.)
मेto me
मे:
सम्प्रदान (Sampradana/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (enclitic 'me': Gen./Dat. sg.); अत्र चतुर्थी-अर्थे (to me)
भूयःagain; further
भूयः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formपुनरर्थक-अव्यय (adverb: 'again/more')
सन्तापम्grief; torment
सन्तापम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसन्ताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
तत्that
तत्:
विशेष्य (Subject/predicate referent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र वाक्यांश-निर्देशक (Neuter sg. 'that/this act')
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
शोभनम्proper; good
शोभनम्:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootशोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom./Acc. sg.); अत्र विधेय-विशेषण (predicative adjective)
Context
"If you are that trickster Ravana who appears incognito before me, it is not good for you. You are causing grief again.
Characters & Entities
R
RāvaṇaFAQs
Dharma rejects deceit and needless cruelty; Sītā condemns causing suffering through trickery as ‘not fitting’ conduct.
Sītā warns the visitor: if he is Rāvaṇa using disguise, then tormenting her again is improper.
Sītā’s moral clarity and courage to speak against adharma even while vulnerable.