Shloka 46
Devanagari script
छायावैगुण्यमात्रं तु शङ्के दुःखमुपस्थितम्।।5.27.46।।
अदुःखार्हामिमां देवीं वैहायसमुपस्थिताम्।
Transliteration
chāyāvaiguṇyamātraṃ tu śaṅke duḥkham upasthitam | aduḥkhārhām imāṃ devīṃ vaihāyasam upasthitām ||5.27.46||
Translation
我只疑见她光彩略有减损，仿佛忧苦已临；这位不应受苦的尊贵女神般的夫人，因愁恼而容色失常。
Word by Word
छायावैगुण्यमात्रम्only a slight change in complexion
छायावैगुण्यमात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootछाया-वैगुण्य-मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; छायायाः वैगुण्यं तदेव मात्रम् (only a defect/change of complexion)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-निपात (but/indeed)
शङ्केI suspect/think
शङ्के:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशङ्क् (धातु)
Formलट्-लकार (present), आत्मनेपद; उत्तम-पुरुष, एकवचन
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उपस्थितम्has befallen
उपस्थितम्:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeAdjective
Rootउप+स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formउप+स्था-धातु, क्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate 'has come'
अदुःखार्हाम्not deserving suffering
अदुःखार्हाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-दुःख-अर्ह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; न दुःखम् अर्हति या (not deserving sorrow) qualifies देवीम्/इमाम्
इमाम्this (lady)
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवीम्queen/divine lady
देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वैहायसम्through the air/aerially
वैहायसम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवैहायस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'aerial/sky-born'; used adverbially with उपस्थिताम् (coming through the air)
उपस्थिताम्arrived/befallen
उपस्थिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउप+स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formउप+स्था-धातु, क्त-प्रत्ययान्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifies देवीम्
Context
A great suffering has befallen a lady who does not deserve to suffer. Therefore, a change in her complexion has occured.
Characters & Entities
S
Sītā (implied: devī)FAQs
Dharma-sensitive compassion: the speaker recognizes the moral wrong of making the innocent suffer and reads the bodily change as a consequence of inflicted adharma.
Observing Sītā’s diminished radiance, a rākṣasī interprets it as grief imposed on someone inherently undeserving of pain.
Sītā’s innocence and worthiness of protection, prompting empathy even among her captors.