Shloka 19
Devanagari script
निष्प्रभां शोकसन्तप्तां मलसङ्कुलमूर्धजाम्।।।।क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव।
Transliteration
niṣprabhāṃ śokasantaptāṃ malasaṅkulamūrdhajām |
kṣīṇapuṇyāṃ cyutāṃ bhūmau tārāṃ nipatitām iva ||5.17.19||
Translation
她光彩尽失，被忧苦灼烧，发髻凌乱尘污；宛如坠落尘世的星辰，仿佛福德已尽。
Word by Word
निष्प्रभाम्devoid of lustre
निष्प्रभाम्:
विशेषण (of जनकात्मजाम्)
TypeAdjective
Rootनिष्प्रभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शोकसन्तप्ताम्tormented by grief
शोकसन्तप्ताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + सन्तप्त (कृदन्त; धातु तप्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः: शोकेन सन्तप्ता
मलसङ्कुलमूर्धजाम्whose hair was matted/filled with dirt
मलसङ्कुलमूर्धजाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमल (प्रातिपदिक) + सङ्कुल (प्रातिपदिक) + मूर्धज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: मलेन सङ्कुलाः मूर्धजाः (केशाः) यस्याः सा
क्षीणपुण्याम्with exhausted merit (as if)
क्षीणपुण्याम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त; धातु क्षि) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: क्षीणं पुण्यं यस्याः सा
च्युताम्fallen/slipped down
च्युताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootच्युत (कृदन्त; धातु च्यु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
भूमौon the ground
भूमौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
ताराम्a star/meteor
ताराम्:
उपमान (Upamāna/उपमान) with इव
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निपतिताम्fallen down
निपतिताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootनि + पत् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past active/PPP usage): निपतिता
इवlike/as if
इव:
उपमावाचक (comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
Context
Shorn of lustre, unkempt hair filled with dust, she appeared like a meteor slipped and fallen on land, merits exhausted.
Characters & Entities
S
SītāFAQs
The verse points to dharma as steadfast endurance under unjust suffering. Even when outer splendour is stripped away, inner truth and chastity remain intact.
Hanumān beholds Sītā’s weakened condition in the grove and understands the depth of her grief and deprivation.
Sītā’s fortitude and fidelity: her hardship does not erase her commitment to righteousness and to Rāma.