Shloka 28

रावणभवनपरिक्रमणं हनूमतः शोकविचारश्च

Hanuman’s Circuit of Ravana’s Palace and the Crisis of Deliberation

Devanagari script

कृतज्ञस्सत्यसन्धश्च सुग्रीवः प्लवगाधिपः।।।।रामं तथा गतं दृष्ट्वा ततस्त्यक्ष्यति जीवितम्।

Transliteration

kṛtajñaḥ satyasandhaś ca sugrīvaḥ plavagādhipaḥ | rāmaṁ tathā gataṁ dṛṣṭvā tatastyakṣyati jīvitam ||

Translation

婆利婆，婆那罗之主，知恩而守誓；见罗摩如此逝去，便将舍弃生命。

Word by Word

• कृतज्ञः: grateful
• कृतज्ञः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कृत + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कृतं जानाति इति/कृतस्य ज्ञः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सुग्रीवः इत्यस्य विशेषण

• सत्यसन्धः: true to his pledge
• सत्यसन्धः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सत्य + सन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सत्ये सन्धः/सत्यसन्धि-भावः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सुग्रीवः इत्यस्य विशेषण

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• सुग्रीवः: Sugriva
• सुग्रीवः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्लवगाधिपः: lord of the monkeys
• प्लवगाधिपः: विशेषण (Appositional title)
• Type: Noun
• Root: प्लवग + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: प्लवगानाम् अधिपः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सुग्रीवः इत्यस्य विशेषण/उपाधि

• रामम्: Rama
• रामम्: कर्म (Object of दृष्ट्वा)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तथा: thus/so
• तथा: क्रियाविशेषण (Manner adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्यय (thus/so)

• गतम्: gone
• गतम्: विशेषण
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रामम् इत्यस्य विशेषण

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: क्रियाविशेषण
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-अव्ययकृदन्त (gerund)

• ततः: then
• ततः: कालाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अनन्तर-अव्यय (then)

• त्यक्ष्यति: will abandon
• त्यक्ष्यति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: लृट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• जीवितम्: life
• जीवितम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

"On seeing that Rama has ended his life, the grateful and truthful monkey leader,Sugriva will give up his life.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Gratitude and truth-keeping are dharmic pillars: Sugrīva is portrayed as one who repays help and stands by his pledged alliance.

What is the narrative situation?

Hanumān foresees that Rāma’s death would cause Sugrīva, bound by loyalty and obligation, to renounce life.

Which character virtue is emphasized?

Kṛtajñatā (gratitude) and satya-vrata (fidelity to one’s promise) in Sugrīva.