Shloka 59
Devanagari script
पिङ्गे पिङ्गाक्षमुख्यस्य बृहती परिमण्डले।।।।चक्षुषी सम्प्राकाशेते चन्द्रसूर्याविवोदितौ।
Transliteration
piṅge piṅgākṣamukhyasya bṛhatī parimaṇḍale |
cakṣuṣī samprākāśete candrasūryāv ivoditau ||
Translation
那位婆那罗之首，生着黄褐色的眼眸；他那宽大圆满的双眼，光耀如新升的月与日。
Word by Word
पिङ्गेin the tawny (region)
पिङ्गे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootपिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (परिमण्डले)
पिङ्ग-अक्ष-मुख्यस्यof the tawny-eyed leader
पिङ्ग-अक्ष-मुख्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootपिङ्ग (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (पिङ्गे अक्षिणी यस्य सः/पिङ्गाक्षः; तस्य मुख्यः = leader with tawny eyes)
बृहतीlarge
बृहती:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबृहती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (परिमण्डले)
परि-मण्डलेin the circular (orb)
परि-मण्डले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपरि (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘परि’ उपसर्गवत् (round/fully)
चक्षुषी(two) eyes
चक्षुषी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
सम्प्राकाशेतेshine forth brightly
सम्प्राकाशेते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकाश् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, द्विवचनम्; आत्मनेपदम्; उपसर्गः—सम् + प्र
चन्द्र-सूर्यौthe moon and the sun
चन्द्र-सूर्यौ:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; समासः—द्वन्द्वः (moon and sun); उपमानम्
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम्
उदितौrisen
उदितौ:
Upamana (उपमान)
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु) → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; विशेषणम् (चन्द्रसूर्यौ)
Context
The large, round, reddish-brown eyes of Hanuman shed their bright light like the rising Moon and Sun.
Characters & Entities
H
HanumānC
candra (Moon)S
sūrya (Sun)V
vānaras (monkey hosts)FAQs
Dharma in leadership: like Sun and Moon that illumine without bias, the dharmic leader supports others through clarity, steadiness, and beneficent presence.
The narrator continues describing Hanumān’s majestic appearance during his ocean-crossing flight.
Netratva (worthy leadership) and tejas—radiance that guides and reassures.