Shloka 14
हनूमद्बलप्रबोधनम् / Jāmbavān Rekindles Hanūmān’s Power
Devanagari script
तां विशालायतश्रोणीं तनुमध्यां यशस्विनीम्।दृष्टवैव शुभसर्वाङ्गीं पवनः काममोहितः।।।।
Transliteration
tāṃ viśālāyataśroṇīṃ tanumadhyāṃ yaśasvinīm |
dṛṣṭvaiva śubhasarvāṅgīṃ pavanaḥ kāmamohitaḥ ||
Translation
见到那位声名卓著的女子——髋阔腰纤、四肢皆美——风神帕瓦那为欲念所迷。
Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
विशालायतश्रोणीम्having broad and long hips
विशालायतश्रोणीम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootविशाल + आयत + श्रोणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः (विशाला च आयता च श्रोणी यस्याः)
तनुमध्याम्slender-waisted
तनुमध्याम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootतनु + मध्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः (तनुः मध्यः यस्याः)
यशस्विनीम्renowned
यशस्विनीम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootयशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyā-anuvṛtti (क्रियानुवृत्ति)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिकक्रिया (having seen)
एवindeed, just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
शुभसर्वाङ्गीम्having beautiful limbs
शुभसर्वाङ्गीम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ + सर्व + अङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः (शुभानि सर्वाणि अङ्गानि यस्याः)
पवनःthe Wind (god)
पवनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
काममोहितःdeluded by desire
काममोहितः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम + मोहित (कृदन्त; √मुह् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (कामेन मोहितः)
Context
'On seeing the broad hips, slender waist and beautiful limbs of that famous lady the Wind-god was infatuated.
Characters & Entities
P
Pavana (Maruta, Wind-god)A
Anjanā (implied by subsequent verses)FAQs
The verse highlights how unchecked kāma (desire) can cloud judgment; Dharma requires inner restraint and respect toward others.
The story turns to the conception narrative connected with Hanuman: Pavana sees Anjanā and becomes desire-struck.
By contrast (through later verses), Anjanā’s chastity and commitment to marital fidelity are foregrounded.