Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

पञ्चषष्टितमः सर्गः — वानराणां प्लवन-पराक्रम-निरूपणम्

Assessment of the Vanaras’ Leaping Capacity; Jambavan Motivates Hanuman

गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।

gavayo vānaras tatra vānarāṃs tān uvāca ha |

triṃśataṃ tu gamiṣyāmi yojanānāṃ plavaṅgamāḥ ||

śarabhas tān uvācātha vānarān vānararṣabhaḥ |

catvāriṃśad gamiṣyāmi yojanānāṃ plavaṅgamāḥ ||

vānaras tu mahā-tejā abravīd gandhamādanaḥ |

yojanānāṃ gamiṣyāmi pañcāśat tu na saṃśayaḥ ||

maindas tu vānaras tatra vānarāṃs tān uvāca ha |

yojanānāṃ paraṃ ṣaṣṭim ahaṃ plavitum utsahe ||

tatas tatra mahā-tejā dvividaḥ pratyabhāṣata |

gamiṣyāmi na sandehaḥ saptatiṃ yojanāny aham ||

suṣeṇas tu mahā-tejā proktavān hari-sattamān |

aśītiṃ yojanānāṃ tu plaveyaṃ plavageśvarāḥ ||

其时,伽婆耶对众猴说道:“诸位腾跃者,我能行三十由旬。”随后,猴中雄杰舍罗婆说道:“我能行四十由旬。”光辉的甘达摩陀那宣言:“我能行五十由旬——毫无疑虑。”迈因陀又说:“我愿跃越六十由旬。”于是大力的提毗陀答道:“无疑,我能行七十由旬。”而明耀的苏舍那在诸猴最胜者前宣告:“诸位跃者之主,我能跃八十由旬。”

पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Indeclinable), कालवाचक (temporal adverb)
अस्माकम्of us
अस्माकम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन (Plural), उत्तमपुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), अवधान/समुच्चयार्थक (particle: also/even)
आसीत्there was
आसीत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past/लङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
कश्चित्someone
कश्चित्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular), अनिश्चितार्थक (indefinite pronoun)
गति-पराक्रमःone with prowess of movement
गति-पराक्रमः:
कर्ता (Karta/Subject complement)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Genitive Tatpuruṣa): गत्याः पराक्रमः = prowess in speed/motion
तेwe (those)
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural), सर्वनाम (Pronoun)
वयम्we
वयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural), उत्तमपुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun)
वयसःof age
वयसः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular)
पारम्the far end/limit
पारम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular)
अनुप्राप्ताःhave reached
अनुप्राप्ताः:
कर्ता-विशेषण (Predicate to subject)
TypeVerb
Rootअनु + प्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे (used predicatively with 'we')
स्मindeed/ (auxiliary)
स्म:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), लिट्/भूतार्थ-सहायक-निपात (particle used with past sense)
साम्प्रतम्now
साम्प्रतम्:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), वर्तमानकालवाचक (adverb: now/at present)

'If I do not go and no other monkey leader goes, then we have to resort to fasting unto death once again.

G
Gavaya
Ś
Śarabha
G
Gandhamādana
M
Mainda
D
Dvivida
S
Suṣeṇa
V
vānaras

FAQs

Dharma is teamwork grounded in truth (satya): the leaders disclose their limits so the group can act wisely rather than boastfully.

The monkey chiefs estimate the distance they can leap, measuring whether anyone can cross the ocean to reach the enemy land and continue the search for Sītā.

Accountability and realism—capacity is stated in measurable terms for the sake of mission success.