Shloka 11
ऋक्षबिलप्रवेशः
Entry into the Rikshabilam Cave
Devanagari script
संञ्जातपरिशङ्कास्ते तद्बिलं प्लवगोत्तमाः।।।।अभ्यपद्यन्त संहृष्टास्तेजोवन्तो महाबलाः।
Transliteration
sañjātapariśaṅkās te tad bilam plavagottamāḥ |
abhyapadyanta saṅhṛṣṭās tejovanto mahābalāḥ ||
Translation
虽生疑惧，那些最卓越的群猴——强健而光辉——仍振奋前行，向那洞窟迈进，意气昂扬。
Word by Word
संञ्जात-परिशङ्काःhaving arisen suspicion/fear
संञ्जात-परिशङ्काः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंञ्जात (कृदन्त, सम् + √जन् (धातु)) + परिशङ्का (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (येषां परिशङ्का संञ्जाता ते); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'प्लवगोत्तमाः' इत्यस्य विशेषण
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'बिलम्' इत्यस्य विशेषण
बिलम्cave
बिलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्लवग-उत्तमाःthe best of the monkeys
प्लवग-उत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्लवग (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयभावः (प्लवगानाम् उत्तमाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अभ्यपद्यन्तthey approached/entered upon
अभ्यपद्यन्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + √पद् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष, बहुवचन
संहृष्टाःdelighted
संहृष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंहृष्ट (कृदन्त, सम् + √हृष् (धातु))
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तृविशेषण
तेजोवन्तःradiant/energetic
तेजोवन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतेजस् (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्/वतुप्)
Formवतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
महाबलाःvery strong
महाबलाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
Context
The brilliant host of monkeys experienced both fear and joy to see the cave difficult to enter.
Characters & Entities
M
Monkeys (vānarāḥ)C
Cave (bila)FAQs
Dharma is courageous commitment to a righteous task: fear is acknowledged, yet duty compels forward movement in service of truth and justice.
Despite doubts about the cave’s danger, the monkey leaders decide to proceed toward it as part of the search.
Courage with self-control—acting despite apprehension, not denying it.