Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

प्रस्रवणगिरिवासवर्णनम्

Residence on Mount Prasravana; Counsel during the Rains

शार्दूलमृगसङ्घुष्टं सिंहैर्भीमरवैर्वृतम्।नानागुल्मलतागूढं बहुपादपसङ्कुलम्4.27.2।।ऋक्षवानरगोपुच्छैर्मार्जारैश्च निषेवितम्।मेघराशिनिभं शैलं नित्यं शुचिजलाशयम्।।4.27.3।।

śārdūla-mṛga-saṅghuṣṭaṃ siṃhair bhīma-ravair vṛtam |

nānā-gulma-latā-gūḍhaṃ bahu-pādapa-saṅkulam || 4.27.2 ||

ṛkṣa-vānara-gopucchair mārjāraiś ca niṣevitam |

megha-rāśi-nibhaṃ śailaṃ nityaṃ śuci-jalāśayam || 4.27.3 ||

此山回荡着虎与鹿的呼号,又被发出可怖咆哮的狮群环绕。它隐没在种种灌木与藤蔓之中,林木繁盛。熊、猴、长尾叶猴与野猫常来栖息;山形如堆叠的云团,且恒有清净水池长存。

तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध
शैलस्यof the mountain
शैलस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध
शिखरेon the peak
शिखरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिखर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (on the peak)
महतीम्great
महतीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गुहाम्-विशेषणम्
आयताम्spacious/extended
आयताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआयत (प्रातिपदिक; √यम्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गुहाम्-विशेषणम् (extended/long)
गुहाम्cave
गुहाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
प्रत्यगृह्णतaccepted/chose
प्रत्यगृह्णत:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रति + ग्रह् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; सकर्मक
वासार्थम्for residence
वासार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवास + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजन (purpose); तत्पुरुष (वासस्य अर्थः = for dwelling)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
सौमित्रिणाwith Saumitri (Lakshmana)
सौमित्रिणा:
Sahakarana (सहकारण)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सहकारक (with Saumitri = Lakshmana)
सहwith
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपपद

'O dear! look at the mountain peak in the north rising like a rain-cloud.It is auspicious. It resembles a heap of collyrium.

P
Prasravaṇa (mountain, implied by traditional context)
L
lions (siṃha)
T
tigers (śārdūla)
B
bears (ṛkṣa)
M
monkeys (vānara)

FAQs

Dharma here is expressed as steadiness and preparedness: the landscape is assessed realistically (danger, shelter, water) so that the righteous mission—searching for Sītā—can be pursued responsibly.

As the search effort is being organized in Kishkindhā, the speaker describes the mountain terrain—its wildlife, vegetation, and pure water sources—relevant to travel and encampment.

Practical wisdom and vigilance—carefully observing conditions and conveying them truthfully for the success of a dharmic task.